Wednesday, 28 October 2020

ಪಾರ್ವತಿಯ ತಪಸ್ಸು-ನಮ್ಮ ಆದರ್ಶ (Parvatiya Tapassu-Namma Adarha0

ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀಮತಿ ಸೌಮ್ಯಾ ಪ್ರದೀಪ್
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)



ಪಾರ್ವತೀ ದೇವಿಯು ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ತಪಸ್ಸೊಂದೇ ಏಕೈಕ ಸಾಧನವೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿತು, ಪರಶಿವನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಮಾನ್ಯರು ಊಹಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ..ಅನೇಕ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪಂಚಾಗ್ನಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ತರಗೆಲೆಗಳನ್ನೇ ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ "ಅಪರ್ಣಾ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದು ಏಕಾಗ್ರವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಮೇಶ್ವರನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನ ದಾರ್ಢ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ  ಪರಮೇಶ್ವರನು ಓರ್ವ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅವಳ ತಪಸ್ಸಿನ ಕಾರಣ ತಿಳಿದು - "ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾದ ತ್ರಿಲೋಕ ಸುಂದರಿಯಾದ ನೀನೆಲ್ಲಿ? ಸ್ಮಶಾನವಾಸಿಯಾದ ಭಸ್ಮಧಾರಿಯಾದ ಆ ಪರಶಿವನಲ್ಲಿ"? ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಶಿವನನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ನಿಂದಿಸಿ, ಅವನು ನಿನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವರನಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಹಿಸದ  ಪಾರ್ವತಿಯು ತನ್ನೆರಡೂ ಕಿವಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು "ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಪಾಪಕರವೋ ಆ ನಿಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಕರ. ಆ ಶಿವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೀನೇನು ಬಲ್ಲೆ? ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು  ಹೇಗೇ ಇರಲಿ, ಅವನೇ ತ್ರಿಲೋಕನಾಥನಾದ ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತೆರಳಲು ಸಿದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಆಗ ಪರಮೇಶ್ವರನು ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ತನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಚಲವಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯ ಮಹಾಧ್ಯೇಯವು ಭಗವಂತನನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ಆಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಅವಾಂತರ[ಅನ್ಯ] ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು ಈ ದೇಶದ ಋಷಿಗಳ ಅಭಿಮತ. ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು- ಮನುಷ್ಯ ಜನ್ಮಸಿಕ್ಕಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು ಬಂದು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕು. ಗಾಳಿಬಂದಾಗ ತೂರಿಕೊಂಡು ಮಾನವ ಜನ್ಮವನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದಿದ್ದರು. ಪಾರ್ವತಿಯ ತಪಸ್ಸು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗೂ ಆದರ್ಶವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ನಾವೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ವರೂಪಿಣಿಯಾದ ಪಾರ್ವತಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಚೈತನ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಪರಶಿವನನ್ನು ಕಂಡು ವರಿಸುವಂತಾಗಲಿ. ಆ ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿಯೇ ನಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರ ಜೀವನವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ. ಅವಳಂತೆ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸೋಣ.

ಸೂಚನೆ: 28/10/2020 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ಉದಯವಾಣಿ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.  



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Monday, 26 October 2020

एक एव देवः, न नाना (Ek Ev Devah, Devah Naana)

लेखकः – विद्वान् नरसिंह भट्टः 
(प्रतिक्रियां दातुं शक्यते :  lekhana@ayvm.in)



'एकं सद् विप्राः बहुधा वदन्ति' इति काचन श्रुतिरस्ति। सदिति अरूपम् अव्यक्तं नित्यं शाश्वतं च एकमेव अस्ति । तत्तु 'देव' इति पदेन वयं व्यवहरामः । परन्तु त्रयस्त्रिंशत् कोटिदेवाताः सन्ति । अथापि एकः देवः इति व्यवहारः असाधुः इति केषाञ्चन वादः श्रूयते। आपाततः स वादः सत्यमिव भाति । परन्तु स देवः एक एव सन् नाना रूपेण विराजते । इदं कथं युज्यते? 

एकस्मिन् गृहे गृहस्थः भवति । स भार्यायै पतिः भवति तत्र पतिरूपेण कार्यं करोति । पुत्राय पिता भवति तत्र पितृरूपेण कार्यं करोति । सहोदराणां कृते भ्राता भवति तत्र सहोदरत्वं निर्वहति। यदा स याने भवति तं यात्रिकः इति उपचरतन्ति । एवं एक एव यथा पतिः पिता भ्राता यात्रिकः इत्यादिपदव्यवहार्यः भवति तथैव एक एव देवः तत्तत् कार्यानुगुणं विविधनामानि विधत्ते । सृष्टेः पूर्वं स एकः अद्वयः परब्रह्मनामकः आसीत् । यदा तस्मिन् 'बहुधा व्याकरवाणि' इति सङ्कल्पः अजायत तदाप्रजापतिरूपम् अधत्त ।सृष्टिकार्ये निरतस्य ब्रह्मणः रूपविशेष एव प्रजापतिः इति कथ्यते । स प्रजापतिः आत्मानं  प्रकृतिपुरुषरूपेण विभक्तवान् ।

तयोः पुरुषप्रकृत्योः संयोगेन प्रथमा सृष्टिरभवत् । स प्रजापतिः उत्तरत्र सृष्टिकार्यं निरन्तरं एतावत्पर्यन्तम् अविच्छिन्नरूपेण निरवहत् । यदा स सृष्टिं करोति स ब्रह्मा इति नाम्ना प्रथितः सञ्जातः । सा सृष्टिः एकैनैव रूपेण न तिष्ठति । निरन्तरम् अनुवर्तते । बीजं स्वस्वरूपेण वर्तते चेत् तदा तस्य उपयोगः कदापि न भवति । बीजं अङ्कुरशाखोपशाखापुष्पफलरूपेण पुनः बीजरुपे पर्यवसानं गच्छति । तदा नैकं बीजं फलति । अनन्तानि बीजानि भूत्वा लोकोपकाराय कल्पते । एवमेव ब्रह्मा सृष्टिं करोति । तां सृष्टिं काचित् शक्तिरेव पालयति । तां शक्तिं विष्णुः इति नाम्ना व्यवहरन्ति । एवमेव बीजं न केवलं शाखोपशाखारूपेण  विवर्धते । अपि तु कदाचित् तस्य लयोऽपि भवति । तस्मिन् लयेऽपि काचन शक्तिः अभ्युपगन्तव्या । सा शक्तिः शिवः इति ख्यातः । एवं प्रवर्तिता सृष्टिः एतावत्कालपर्यन्तम् अनवरतं स्वस्वशक्तिरूपेण परिवर्तयन्ती अस्ति । अस्यां सृष्टौ न शक्तित्रयमलम् । विघ्ननिवारकत्वेन विनायकं विघ्नकर्तृत्वरूपेण विघ्नराजं-विघ्नेशं वयं भावयाम । एवमेव यथा पुरुषशक्तिरस्ति तथा स्त्रीशक्तिरपि अस्ति । तदा दुर्गा-सरस्वती-लक्ष्मीरूपेण भावयाम । एतस्मिन् क्रमे कार्यानुगुणं अस्माभिः त्रयस्त्रिंशद्देवतानां भावना क्रियते । वस्तुतः एक एव देवः एतादृशविविधकार्याणां निर्वहणं कर्तुं स्वरूपं बहुधा व्यरचयत् । 

प्रतिदिनं वयं गुरुस्तुतिं पठामः "गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः । गुरुः साक्षात् परब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः" इति । एक एव गुरुः सन् ब्रह्मविष्णुशिवरूपेण विवर्तः सन् अग्रे स्वयं परब्रह्मापि भवति । एवं एकः एव देवः वा त्रयस्त्रिशत् कोटिदेवाः इति संशयः निरस्तः ।


To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

ಯೋಗವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ( Yogavu Bharatiya Sanskrtiya Bennelubu )

  ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀ ಜಿ. ನಾಗರಾಜ. 

 (ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


ಯೋಗವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಗವೆನ್ನುವುದು ಇಂದಿನ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಒಳಹೊಕ್ಕು ನೋಡಿದರೆ, ಯೋಗವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಂಗವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲಾ, ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ, ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗದ ಅಂಗಗಳಾವುವು ಮತ್ತು ಅವು ಹೇಗೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ಈ ಲೇಖನ ಮಾಲೆಯ ಉದ್ದೇಶ.

ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗದ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೋಟವನ್ನು ಗಮನಿಸೋಣ. ಅಷ್ಟಾಂಗ ಯೋಗವೆಂದರೆ, ಎಂಟು ಅಂಗಗಳುಳ್ಳ ಯೋಗ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳಾವುವೆಂದರೆ: ಯಮ, ನಿಯಮ, ಆಸನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ, ಧಾರಣ, ಧ್ಯಾನ, ಸಮಾಧಿ. ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಯೋಗಸೂತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಅಂಗಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಈಗ ಗಮನಿಸೋಣ.

"ಯಮ"ವು ಮೊದಲನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಮ ಎಂದರೆ ಸಂಯಮ ಅಥವಾ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎಂದರ್ಥ. ನಮ್ಮ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿ ವೇಗಗಳಿದ್ದು ಅದು ಯೋಗ ಸಾಧನೆಗೂ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತರಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಲೌಕಿಕ ಕೆಲಸಗಳಿಗೂ ತೊಡಕನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವೇಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇರುವ ಉಪಾಯಗಳಾದ ಅಹಿಂಸಾ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಅಪರಿಗ್ರಹಗಳೇ ಯಮ.

ಶೌಚ, ಸಂತೋಷ, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ, ಈಶ್ವರ ಪ್ರಣಿಧಾನಗಳೇ "ನಿಯಮ" ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಅಂಗ. ಮೂರನೆಯ ಅಂಗವಾದ "ಆಸನ" ಎಂದರೆ ಇರಿಸುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಶರೀರವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ಇರಿಸುವ ಭಂಗಿಯನ್ನು ಆಸನ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂಗ "ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ". ನಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟದ ಹಿಂದಿರುವ ಶಕ್ತಿಯೇ ಪ್ರಾಣ. ಉಸಿರಾಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉಪಾಯವೇ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ. ಐದನೆಯ ಅಂಗವಾದ "ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ" ಎಂದರೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಂತರ್ಮುಖವಾಗಿಸುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆರನೆಯ ಅಂಗವೇ "ಧಾರಣ". ಧಾರಣವೆಂದರೆ ಧರಿಸುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯಾದ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ವಸ್ತುವನ್ನು ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದೇ ಧಾರಣ. ಧರಿಸಿದ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನೇ ಸ್ಮರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯು ಧ್ಯಾನ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಧಾರಣ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಲಯಹೊಂದಿ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಇಲ್ಲವಾದಾಗ ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು "ಸಮಾಧಿ"ಯೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಎಂಟನೆಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.

ಈ ಎಂಟೂ ಅಂಗಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸೋಣ

ಸೂಚನೆ: 24/10/2020 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷ  ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Friday, 23 October 2020

A New Trick to make an old thief take to his Heels

Kannada Article by Vidwan B G Anantha

 English Rendering by M R Bhashyam




We are carrying many bad and ignoble (Anaatma gunagalu) qualities for a long time. Some would have come through our genes. These are not easily brought under control. They rebel saying "We have made this our home for a long time. After keeping quiet for so long, why are you trying to throw us out now?"  Shri SriRanga Mahaguru used to cite an incidence about this.

An epidemic had broken out during his ancestor's time. As was the practice then, people used to leave their homes in the village, and live in fields. They would build temporary huts with coconut and beetle leaves and stay.

His ancestors had a jar full of tasty pickles in their hut.  As days progressed, the pickles started vanishing faster than anticipated. One day as the family members were watching, an unknown hand crawled through a hole in the hut and was taking away the pickles. They ran and caught the thief. To their astonishment the thief said "I am taking these pickles since many days. Why are you shouting hoarse now?!" The thief was complaining against the house holder!! What it means is that we must make sure that bad qualities do not take roots in us for long. If they do, we must get rid of them cleverly. It is not easy to get rid of dogs and cats that we have reared for long. If they leave suddenly, we will also not be pleased.

If this were to be so, is it easy to cast away mental volitions that have made their home in us for a long time?  We must bend our nature slowly with love, cast away the bad and slowly let the good characteristics (Aatma gunas) permeate into us.

There is a method for this in nature. We can understand this with an example. Let us assume that a thief sneaks into our home when we are asleep. The family head knows that the thief has sneaked in. What happens if the thief comes to know that the family has come to know about his presence? Does not the thief try to get away? The bad volitions that we have are similar. If they come to know that we are aware, they vanish automatically. It may take a little while though.

This is the capability of our mind. The ones we do not want will go away automatically. Those we want will come in and build nests. Hence it is important that we recognize the bad qualities that we have. Once we have identified, it is necessary that we are determined not to retain them. If we pray to the Almighty saying "kindly save me from these" it is certain that these will not stay for long. Let us perform this exercise on ourselves and succeed!

Note: The Kannada version of this article can be viewed at AYVM blogs.    



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Wednesday, 21 October 2020

ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪದ ಮಹಿಮೆ (Satsankalpada Mahime)

ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀಮತಿ ರತ್ನಾಸುರೇಶ
 (ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


ಜ್ಯೋತಿಷಿಯೊಬ್ಬನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಯುವಕನೊಬ್ಬ ತುಂಬಾ ಹೊತ್ತು ಕಾದು ದರ್ಶನ ಪಡೆದನು. ಯುವಕನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಂತೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿ ಯುವಕನ ಅಂಗೈ ನೋಡಿ ನಾಳೆ ಬಾ ಎಂದರು. ಕತ್ತಲಾದ್ದರಿಂದ ಆ ರಾತ್ರಿ ಊರಿನ ಆಚೆಯಿರುವ ಪಾಳು ಶಿವದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ದುಃಸ್ಥಿತಿ ನೋಡಿ ದುಃಖಿತನಾಗಿ, ಭಗವಂತ ಆಯುಸ್ಸು ಕೊಟ್ಟರೆ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂಬ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪಮಾಡಿ ನಿದ್ರಿಸಿದ. ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಭಾರೀ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಯುವಕನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಕಲ್ಲಿನ ತೊಲೆಯೊಂದು ಬಿದ್ದುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಯುವಕನಿಗೆ ಗಾಬರಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯ. ಭಗವಂತನೇ ತನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದನೆಂಬ ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ಎದ್ದು ಜ್ಯೋತಿಷಿಯಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನು. ಜ್ಯೋತಿಷಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ. ಹಿಂದಿನ ದಿನವೇ ಯುವಕನ ಆಯುಸ್ಸು ಮುಗಿದಿದೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದಿತ್ತು. ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತಪ್ಪದಿರುವ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಷಿಯು- ನೀನು ನಿನ್ನೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಏನೇನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳು ಎನ್ನಲು, ಯುವಕನು ನಡೆದಿದ್ದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕೆ ಜ್ಯೋತಿಷಿಗಳು-ನಿನ್ನ ಆಯುಸ್ಸು ನಿನ್ನೆಗೆ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ನೀನು ಮಾಡಿದ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪ ನಿನ್ನ ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿದೆ ಎಂದರು. ಗಭೋ೯ಪನಿಷತ್ತು ಸಾರುವಂತೆ ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಯು ತಾಯಿಯ ೭-೮ ತಿಂಗಳಿನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯುತ್ತೆ. ಅದಕ್ಕೆತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯು ಉಂಟಾಗಿ ಅದೊಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡುತ್ತೆ.
 "ನಾನು ಗರ್ಭದಿಂದ ಆಚೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಭಗವಂತ ನಿನ್ನನ್ನು ಮರೆಯದೇ ಬಾಳುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು. ಆದರೆ ಭೂಪತನವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಮಾಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮರೆತುಬಿಡುತ್ತೆ. ಹಾಗಾಗದಿರಲೆಂದೇ ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಪ್ರಸೂತಿಗೃಹದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರದ ಹಣತೆ ಹಚ್ಚುವುದು,ಮತ್ತು ಘಂಟಾನಾದ ಮಾಡುವುದ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ,  ಷೋಡಶ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ಜೀವಿಗೆ ತನ್ನ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಅಭಿಜ್ಞಾನಗಳನ್ನಾಗಿ ಆರ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ- "ಸಂಕಲ್ಪವು ಸುದೃಢವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದ್ದರೆ ಆ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹರಿಸಿಬಿಟ್ಟರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ. ಆ ಸಂಕಲ್ಪವೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಸತ್ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಭಗವಂತನೆಡೆಗೆ ಸಾಗೋಣ.

ಸೂಚನೆ: 21/10/2020 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ಉದಯವಾಣಿ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.   


To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Monday, 19 October 2020

देवकी परमानंदं.......(devakee paramaanandan.......)

लॆखक: सुब्रह्मण्य सॊमयाजि
हिन्दी अनुवाद: अर्चना वागीश
(के जवाब मे :  lekhana@ayvm.in)    


श्रीकृष्ण के जन्म का शुभ समय था | कंस के कारागृह में जगमगाता हुआ रौशनी प्रकट हुयी | वसुदेव और देवकी के समक्ष भगवन् श्री कृष्ण पूरे वैभव के साथ जन्म लिए | श्रीमद् भागवत के अनुसार वसुदेव ने उस अद्भुत बालक का दर्शन इस प्रकार किया- उन्होंने कमल जैसे नयन को देखा, जो अपने चारों हाथों में शंख, चक्र, गदा और पद्म धारण किये हुए थे | अपने छाती पर श्रीवत्स चिह्न चमक रहा था | गला प्रकाशमान कौस्तुभ मणि से सुशोभित था | दीप्तिमान पीताम्बर से बालक का श्याम वर्ण शरीर लिपटा हुआ था |  उसके मुकुट हीरों रत्नों से सजा हुआ था | कर्ण कुण्डल से प्रकाशित उसके केश सूर्य किरणों की भांति रौशनी फैला रहे थे | सोने की मेखला कमर से बंधा हुआ था | भुजाओं सोने के बाजूबंद से और पग पर घुँघरू अलंकृत थे |

देवकी ने भी वसुदेव के साथ दिव्य बालक का दर्शन किया | वसुदेव द्वारा देखा गया वैभव अपने समक्ष रहकर भी, देवकी ने उस बालक का वर्णन इस प्रकार किया- "हे भगवान्! जिस दिव्य रूप का वर्णन योगियों करते हैं, उसी अव्यक्त रूप को मैं देख रही हूँ, जो सृष्टि का कारण हैं, ब्रह्मवस्तु, गुण और दोष रहित, संपूर्ण निर्गुण, अवैयक्तिक और परम सत, आप सच में विष्णु ही हैं|"

श्री रंगमहागुरु ने दोनों वर्णन का बहुत सुन्दर तरीके से तुलना किया हैं – "वसुदेव ने भगवान की बाहरी रूप का अनुभव किया | हालांकि तपस से परिपक्व हुयी नज़र से देवकी ने भगवान का दिव्य मंगल रूप का दर्शन किया | इसीलिए भगवन कृष्ण के विषय में कहा जाता हैं - " देवकी परमानंदं कृष्णम्  वंदे जगतगुरुम्" | देवकी ने अंतरंग में दिव्य ज्योति का दर्शन किया और उस अनुभव का अनायास वर्णन किया | हमारे देश की माताओं को भी इस प्रकार अंतरंग आनंद का आभास होना चाहिए |" वसुदेव का अनुभव भी प्रशंसनीय हैं | ऐसा अनुभव सामान्य जनों को दुर्लभ हैं | परन्तु देवकी को जिस तरह आंतरिक ज्योति का दर्शन और अनुभव हुआ वही तो परम लक्ष्य हैं- इसे भुलाया नहीं जा सकता | महर्षियों का कहना हैं की हर वस्तु का तीन रूप होते हैं- स्थूल, सूक्ष्म और परा | हमे सिर्फ स्थूल रूप पर ही ध्यान जाता हैं | सामने स्थित एक वृक्ष को देखते हैं | वृक्ष को जड़ धरती के भीतर संभालते हैं | जड़ को जो चैतन्य देती हैं उसे सिर्फ कृषक महसूस कर सकता हैं | स्थूल रूप को सूक्ष्म और परा रूप संभालते हैं - हमें यह नहीं भूलना चाहिए | इस प्रकार श्री कृष्ण के स्थूल रूप के पीछे छुपे हुए सूक्ष्म और परा रूपों का ज्ञान अगर हमें प्राप्त हो जाये तब हमारा जीवन सफल हो जाएगा | इसी को देवकी देवी ने अपनी भक्ति, तपस और साधना से प्राप्त किया हैं, वह हमारे लिए आदर्श बनती हैं |

सूचन : इस लेख का  अंग्रेज़ी  संस्करण AYVM ब्लॉग पर देखा जा सकता है | 


To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Sunday, 18 October 2020

ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿ ದರ್ಶನ - 15 (Arya Samskruti Darshana - 15)

ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮಹತ್ವ

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶೇಷಾಚಲ ಶರ್ಮಾ


 
ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ. ಚೋದಕ, ಬೋಧಕ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಪ್ರದ ಎಂದು ಮೂರು ವಿಧವಾದ  ಗುರುಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಚೋದಕನು ತತ್ತ್ವ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಬೋಧಕನು "ನಾನಾ ದೇಶಿಕ ವಕ್ತ್ರಸ್ಥೈರುಪಾಯೈರ್ಯುಕ್ತಿ ಕಲ್ಪಿತೈಃ"-  ಎಂದು ಹೇಳುವಂತೆ ನಾನಾ ವಿಧವಾದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ.  ಮೋಕ್ಷಪ್ರದನಾದ ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಪರಮಾನಂದ ಪದವನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ "ಪರತತ್ವವೇ  ಮೋಕ್ಷಪ್ರದಗುರು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಾರುತ್ತವೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪರತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸದಾ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಬ್ರಹ್ಮಭಾವದಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಸದ್ಗುರುವು ಚೋದಕನೂ , ಬೋಧಕನೂ ಆಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಮೋಕ್ಷಪ್ರದನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ನೇರವಾಗಿ ಪರತತ್ತ್ವ  ಸ್ಥಿತಿಗೇರಿಸುವ ಉಪದೇಶ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ವಿಧಾನವು ಪರಮ ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ವಸ್ತು ನಿಷ್ಠವೂ ಆಗಿದೆ.

"ಚಿತ್ರಂ ವಟತರೋರ್ಮೂಲೇ ವೃದ್ಧಾಃ ಶಿಷ್ಯಾ ಗುರುರ್ಯುವಾ|
ಗುರೋಸ್ತು ಮೌನಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಂ ಶಿಷ್ಯಾಸ್ತು ಛಿನ್ನ ಸಂಶಯಾಃ||

ಇದೊಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿ. ವಟವೃಕ್ಷದ (ಆಲದ ಮರದ)  ಬುಡದಲ್ಲಿ, ಗುರು ಶಿಷ್ಯರು ಆಸೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಷ್ಯರಾದರೋ ಬಹಳ ವೃದ್ಧರಾದವರು, ಗುರುವು ಮಾತ್ರ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಗುರುವಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ, ಮೌನ. ಅದರಿಂದ ಶಿಷ್ಯರ ಸಮಸ್ತ ಸಂದೇಹಗಳು ನಿವೃತ್ತವಾದವು.

ಪರತತ್ತ್ವ ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳು ಈ ವಿಧವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಬಹಳ ಭಕ್ತಿ ಶ್ರದ್ಧೆಗಳಿಂದ ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದ್ಯವನ್ನು ಹಾಡಿ ಹಾಡಿ ನಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ಮೌನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ರಹಸ್ಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಎಟುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಮೌನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಮೌನದಿಂದಲೇ ಭೇದಿಸಿ ಅರಿಯಬೇಕು. ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ  ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳೂ ರೂಪಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಆಗುತ್ತಲಿವೆ. ಆದರೆ ಮೌನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ರಹಸ್ಯವಾಗಲೀ, ಮಹತ್ವವಾಗಲೀ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧಕನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉಪದೇಶ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಗ್ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನ ಇರುವುದು ಸರಿಯಷ್ಟೆ. ವಾಗ್ವಿಧಾನವು ಪ್ರಭಾವಯುತವೂ, ಸಫಲವೂ ಆಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪೋಷಕವಾದ ಇತರ ಲೌಕಿಕ  ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಬೋಧಕನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದು ಆವಶ್ಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದಿಂದ ಆ ರೀತಿಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ ಬೊಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಶಿಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಬೋಧವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ.

ಆದರೆ ಮೌನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಸಹಜವೂ.ಸುಂದರವೂ, ಅತ್ಯಂತ ವಿಜ್ಞಾನಯುಕ್ತವೂ ಆಗಿದೆಯೆಂದ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮೌನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಭಾವವಂತೂ ಅತ್ಯಧ್ಬುತವಾದುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಗುರುವು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಸ್ವರೂಪನೂ, ವಿದ್ಯಾಮಯನೂ,ಸಾಕ್ಷಾತ್ ತತ್ತ್ವಮಯನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಶಿಷ್ಯನು ಸರ್ವಭಾವದಿಂದ ಗುರುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವನಾಗಿರಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೋಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮನೋಭಾವಗಳು ಎದುರಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಕೂಡಲೇ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದನ್ನು ನಾವು ಕಾಣತ್ತೇವೆ. ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉಬ್ಬಿ ಮುಖದಲ್ಲೂ ಸಂತೋಷಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಕೂಡಲೇ, ಎದುರಾಳಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷಭಾವ  ಉಂಟಾಗಿ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಗುವಿನ ಮುದ್ರೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪೇರಿದ ಮುಖವುಳ್ಳವನಾಗಿ ಛಡಪಡಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಎದುರಾಳಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕೋಪಾಂಕುರವುಂಟಾಗಿ, ಮುಖಮುದ್ರೆ ಬದಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಶೋಕಗ್ರಸ್ತನಾಗಿ ಕರುಣಾಕ್ರಂದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಕೂಡಲೇ, ಹಾಗೆ ನೋಡಿದವವನ  ಹೃದಯವೂ ಕರಗಿ ಕರುಣ ಭಾವವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂದು ಮಾತಿನಿಂದ ಯಾರೂ ಉಪದೇಶ ಮಾಡದಿದ್ದರೂ, ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲುಂಟಾಗುವ ಲೌಕಿಕ ಭಾವಗಳು ಎದುರಾಳಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು ಸಹಜವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎದರಾಳಿಯೂ ಸಂಸ್ಕಾರವಂತನಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ, ಸಂತೋಷ, ಕೋಪ, ಶೋಕ ಇತ್ಯಾದಿ ಮನೋಭಾವಗಳ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದವನು ಆಯಾಭಾವಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ-ಆಗತಾನೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗುವಿನ ಮುಂದೆ ಈ ರೀತಿಯ ಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಯಾವ ಪ್ರಭಾವವೂ  ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನಾದ ಯೋಗಿಯ ಮೇಲೂ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಭಾವಗಳು ಬೀರಲಾರವು.

ಈ ರೀತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೌನೋಪದೇಶದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದು ಆವಶ್ಯಕ. ವಟವೃಕ್ಷದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಈ ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಘಟನೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ರಹಸ್ಯವಿದೆ. ವಟ ವೃಕ್ಷವು ಬಿಳಲುಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ (ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ) ಹೋಗುವ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳದ್ದು. ಈ ಸಂಸಾರವೂ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವುದು. ಹೀಗೆ ವಟವೃಕ್ಷವು ಸಂಸಾರದ ಸಹಜವಾದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವೃಕ್ಷದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವೋಪದೇಶಮಾಡಲು ಗುರುವು ಕುಳಿತಿರುವುದು, ಅಂತಹ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಶಿಷ್ಯರು ಅಂತಹ ಗುರುವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವುದು:- ಈ ಗುರು ಶಿಷ್ಯ ಸಮಾಗಮ ಎಷ್ಟುಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ! ಎಂದಿಗೂ ಕಂದದಿರುವ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಬೋಧದ ತಾರುಣ್ಯ ಗುರುವಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದೆ. ಶಿಷ್ಯರಾದರೋ ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ, ಬಳಲಿ, ಬೆಂಡಾಗಿ, ವೃದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಾಪತ್ರಯದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಅವರ ಶರೀರ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿಗಳು, ತತ್ತರಿಸಿ ಜೀರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈಗ ತತ್ತ್ವದ ಜಜ್ಞಾಸುಗಳಾದ ಅವರಲ್ಲಿ ಗುರುಭಕ್ತಿ,  ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ತತ್ತ್ವನಿಷ್ಠೆ, ಮುಂತಾದ ಉತ್ತಮ ಶಿಷ್ಯಗುಣಗಳು ಜಾಗೃತವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಸುಸಂಧರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗುರು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತತ್ತ್ವ ಬೋಧವುಂಟಾಗುವಂತೆ, ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ಉತ್ತಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಶಿಷ್ಯರು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಪಾಕ ಹೊಂದಿದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಾಗಿ, ಪರತತ್ತ್ವಮಯನಾದ ಗುರುವಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಚೋದನೆ, ಬೋಧನೆಗಳೆರಡರ ಹಂತವನ್ನೂ ದಾಟಿಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಉಳಿದಿರುವುದು, ನೇರವಾದ ಪರತತ್ತ್ವ ಪ್ರಾಪ್ತಿ,. ಕೂರ್ಮವು ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೆ ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಗುರುವು ಸಮಸ್ತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಉಪಸಂಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಮನೋಬುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಸಿ, ಸಹಜವಾದ ಮಹಾ ಮೌನದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ. ನಿವಾತ ದೀಪದಂತೆ ಒಳಗೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಅಂತರ್ಜ್ಯೋತಿಯ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಪರಮಾನಂದ ಭಾವಕ್ಕೆ ಸಹಜವಾದ ಶಾಂಭವೀ ಮುದ್ರೆಯು ಗುರುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದೆ. ಜಾಲಂಧರ, ಉಡ್ಡೀಯನ, ಮೂಲ ಎಂಬ ಮೂರು ಬಂಧಗಳು ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯ ಸಂಪನ್ನನಾದ ಗುರುವಿನ ಶ್ರೀ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

"ಜಾಲಂಧರೋಡ್ಡೀಯನ ಮೂಲಬಂಧಾನ್
ಜಲ್ಪಂತಿ ಕಂಠೋಧರ ಪಾಯು ಸಂಸ್ಥಾನ್|
ಬಂಧ ತ್ರಯೇಸ್ಮಿನ್ ಪರಿಚೀಯಮಾನೇ
ಬಂಧಃ ಕುತೋ ದಾರುಣ ಕಾಲ ಪಾಶಾತ್||

ಜೀವದೇವರ ಏಕೀಭಾವವನ್ನುಹೊಂದಿರುವ ಜ್ಞಾನ ಮುದ್ರೆ, ಆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಮುದ್ರೆಗಳು ಸಹಜವಾಗಿ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿವೆ. ಗುರುವಿನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದದ ಪ್ರಕಾಶವು, ಸುಕೃತಿ ಜೀವಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಗುರುವಿನ ಈ ಮೌನಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಎಳೆದಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಅನಿರ್ವಚನೀಯವಾದುದು. ಗುರುವಿನ ಪರಮ ಕರುಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಶಿಷ್ಯರು ಅವನ ಈ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದರು. ಶಿಷ್ಯರ ದೇಹ, ಪ್ರಾಣ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯ, ಬುದ್ಧಿಗಳು ಪಾವನವಾದವು. ಶುದ್ಧಾತ್ಮರಾದ ಅವರು ಗುರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಏಕೀ ಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ತಾವೂ ಆ ಮಹಾಮೌನದ ಮುದ್ರೆಗೆ ಏರಿದರು. ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದನ್ನು ತಿಳಿದರು. ಪಡೆಯಬೇಕಾದುದನ್ನು ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾದರು. ಈ ಯೋಗೈಶ್ವರ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲ. ಅದು ತತ್ತ್ವನಿರ್ಣಯದ ಸ್ಥಿತಿ. ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯಗ್ರಂಥಿಯು ಭೇದಗೊಂಡು, ಸಂಶಯಗಳೆಲ್ಲಾ ನಿರ್ಮೂಲಗೊಂಡು, ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳೂ ಕ್ಷಯ ಹೊಂದಿ, ಕೇವಲ ಪರಾತ್ಪರ ಸತ್ಯ ವಸ್ತುವಿನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವೊಂದೇ  ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ:-

"ಭಿದ್ಯತೇ ಹೃದಯಗ್ರಂಥಿಃ   ಛಿದ್ಯಂತೇ ಸರ್ವ ಸಂಶಯಾಃ |
ಕ್ಷೀಯಂತೇ ಚಾಸ್ಯ ಕರ್ಮಾಣಿ, ತಸ್ಮಿನ್ ದೃಷ್ಟೇ ಪರಾವರೇ||"  

ಇದೇ ಗುರುವಿನ ಮಹಾ ಮೌನವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮಹಿಮೆ, ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಅಂತಹ ಗುರುವಿಗೆ ಪ್ರಾಣ ಪ್ರಣಾಮಗಳು. ಅಂತಹ ಗುರುವನ್ನು ಸರ್ವಭಾವಗಳಿಂದಲೂ ಉಪಾಸಿಸಿ, ತತ್ತ್ವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಪಡೆದು ಧನ್ಯರಾದ ಶಿಷ್ಯರಿಗೂ ಪ್ರಾಣ ಪ್ರಣಾಮಗಳು:--

"ಗುರುರೇವ ಪರಂಬ್ರಹ್ಮ ಗುರುರೇವ ಪರಾಗತಿಃ|
ಗುರುರೇವ ಪರಾವಿದ್ಯಾ ಗುರುರೇವ ಪರಾಯಣಂ||"

ಸೂಚನೆ : ಈ ಲೇಖನವು ಶ್ರೀಮಂದಿರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗುವ ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯ 1981 ಸಂಪುಟ :3 ಸಂಚಿಕೆ:3 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Saturday, 17 October 2020

ಆತ್ಮಗುಣ - ಹಿನ್ನೋಟ (ಉಪಸಂಹಾರ) Atmaguṇa - Hinnoṭa (Upasanhara)

  ಲೇಖಕರು ; ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ ಬಡಗು

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)



ನಾವು ಯಾವುದಾದರೂ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣ, ಭಾಷೆ; ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ಭಗವಂತನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಲಿಯಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಅಣಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ. ಆ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನೇ 'ಆತ್ಮಗುಣ' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆತ್ಮಗುಣಗಳು ಭಗವಂತನ ಸಹಜಗುಣಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗ ನಾವೂ ದೇವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯ. ಇದು ಒಂದೆರಡು ದಿನ, ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಮಾತಲ್ಲ. ಗುರಿಮುಟ್ಟುವ ತನಕ ಯತ್ನ ಸಾಗಬೇಕು. ಆ ಪ್ರಯತ್ನವು ದೀರ್ಘಕಾಲ, ನಿರಂತರವಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಆದರದಿಂದ ನಡೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆ ಗುಣಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.  ಇಂತಹ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವ ಸಾಧನಗಳು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಗೌತಮಮಹರ್ಷಿಗಳು ಈ ಆತ್ಮಗುಣಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

1. 'ದಯಾ' ಎಂಬ ಆತ್ಮಗುಣವು ಪ್ರಾಣಿ-ಪಶು-ಪಕ್ಷಿ ಹೀಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ ಜೀವಜಾತಿಗಳೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುವ ಗುಣ. ಎಲ್ಲಾ ಭೂತಗಳಿಗೂ ಬದುಕಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಭಾವ.  

2. 'ಕ್ಷಾಂತಿ' ಎಂಬ ಆತ್ಮಗುಣವು ಬೇರೆಯವರ ತಪ್ಪನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಗುಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲ.  ತಿಳಿಯದೇ ಅಥವಾ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು ಉಚಿತವೇ ಆಗಿದೆ

3. 'ಅನಸೂಯಾ' ಬೇರೆಯವರ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನೊಂದು ಬೆಂದು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೇ ಅವರಂತೆಯೇ ನಾವೂ ಬೆಳೆಯಬೇಕು, ಅವರಂತೆಯೇ ನಾವೂ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಬಯಕೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಗುಣವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೋಷವನ್ನು ಬಿಡುವುದು.

4. 'ಶೌಚ' ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಮೈ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನ. ನಮ್ಮತನವನ್ನು ಅದರದರ ಸ್ವಭಾವ ಕೆಡದಂತೆ ಉಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.

5. ಅನಾಯಾಸ - ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ನಾಜೂಕಾಗಿ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ  ಶಾರೀರಿಕವಾಗಲೀ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಲೀ ಮಿತಿ ಮೀರಿದ  ಬಳಲಿಕೆ ಆಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು.

6. ಮಂಗಲ-ದೇಹಧರ್ಮ, ಮನೋಧರ್ಮ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಅದರದರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು(condition) ಉಳಿಸಲು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ದ್ರವ್ಯ ದೇಶಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದುದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ ಅಪ್ರಶಸ್ತವಾದುದನ್ನು ಬಿಡುವುದೇ ಮಂಗಲ.

7. ಅಕಾರ್ಪಣ್ಯ- 'ಕಾರ್ಪಣ್ಯ' ಎಂದರೆ ಜಿಪುಣತನ, ದೀನಭಾವ, ಬೇಡುವಸ್ವಭಾವ, ತನ್ನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡದಿರುವುದು. ಈ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನೇ 'ಅಕಾರ್ಪಣ್ಯ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.8. ಅಸ್ಪೃಹಾ – ಸತ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕೊಡುವಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದುದನ್ನು ಬಯಸುವುದು ಮತ್ತು ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು.

ಹೀಗೆ ಎಂಟು ಆತ್ಮಗುಣಗಳು ಬೆಳೆಯುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ನಿತ್ಯಜೀವನವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಮೂಲವಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು- ಬ್ರಹ್ಮಸಾಯುಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಾಗಲಿ. ಈ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಬೌದ್ಧಿಕವಾಗಿ ಕಾರಣಕರ್ತರಾದ ಎಲ್ಲಾ ಗುರುಪರಂಪರೆಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ ಈ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಮಂಗಲವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.


ಸೂಚನೆ: 10/10/2020 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷ  ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

ನಾವು ನಿಜವಾಗಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರರೇ ? ( Navu Nijavagalu Svatantrare?)

ಲೇಖಕರು: ಸುಮುಖ ಹೆಬ್ಬಾರ್
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ : lekhana@ayvm.in)




ಒಂದು ಕಪಿಗಳ ಗುಂಪು, ಹಳ್ಳಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡಿನಂಚಿನಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಜನರ ಗುಂಪೊಂದು ಸೇರಿತು. ಹಿರಿಯ ಕಪಿಯು, "ಅವರಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡಬೇಡಿ. ಮುಂದೆ ದೇವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳು ನಮಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ" ಎಂದಿತು. ಕಪಿಗಳೂ ಒಪ್ಪಿದವು. ಆದರೆ ತುಂಟ ಕಪಿಯೊಂದು, ಹಿರಿಯ ಕಪಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದೆ, ತನ್ನಿಚ್ಛೆಯಂತೆ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಲಗೆಗಳನ್ನು ಕಪಿಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಅಲುಗಾಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಆಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದ ಹಲಗೆಯೊಂದನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಿದಾಗ, ಗೋಡೆಯೊಂದು ಕುಸಿದು, ದೇಹ ನುಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾಗಿ, ಕೋತಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿತು.

ಇಂದು ನಾವು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತನ್ನಿಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬದುಕಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದೆ.  ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಲೂ ನಾವು ಸ್ವತಂತ್ರರೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳಿತು.  ಮೇಲಿನ ಕಥೆಯನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದರೆ, ಕಪಿಗೆ ತುಂಟತನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವಂತಹ ಹಿರಿಯ ಕಪಿಯ ವಿವೇಕದ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿ ತನ್ನ ತುಂಟತನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ  ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.  ಅಂತೆಯೇ ಇಂದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿದೆಯೆಂದು,ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಇಲ್ಲದೆ ಅಥವಾ  ಭಾರತದ ರಸ್ತೆಗಳ  ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಬಹುದೇ? ಈಗಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಧರಿಸದೇ ನಮ್ಮಿಚ್ಛೆಯಂತೆ ಓಡಾಟ ಮಾಡಬಹುದೇ? ಇಲ್ಲ! ದಂಡನಾರ್ಹ ಅಪರಾಧಗಳಿವು. ಹಾಗಾದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೇನು ಅರ್ಥವೆಂದೆನಿಸುವುದು ಸಹಜ.

ಸ್ವ-ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಜನರ ಹಿತವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತಿಳಿದವರು ಹಾಕಿದ ಕಟ್ಟುಪಾಡಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಲೇಸು. ಅಂತಹ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಹೇಳುವ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ನಾವು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದರೂ, ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆದಾಗ ಶಿಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಇನ್ನು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು ಹಲ್ಲುಜ್ಜಬೇಕು, ಕಸವನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಬಾರದೆಂಬ ನಿಯಮಗಳು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿವೆಯೇ? ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಮಾತೆಯ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣ, ಆ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಆತ್ಮಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವೂ ಒಂದಿದೆ. ಬೀಜದಿಂದ ಹೊರಟು, ಕಾಂಡ, ಶಾಖೆ, ಪುಷ್ಪ, ಕಾಯಿ, ಹಣ್ಣಾಗಿ ಮುಂದೆ ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಿಂತಾಗ, ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾರ್ಥಕತೆ; ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂಬ ಭಾವ. ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಜೀವ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದರೂ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಆತ್ಮಾನಂದವೆಂಬ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೆ ಜೀವನ ಪರಿಪೂರ್ಣವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ, ಆತ್ಮರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಮೀರದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು. ಸಮಾಜ, ರಾಷ್ಟ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಹಿತಗಳನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಚಿಸಿದ ಸಂವಿಧಾನವೇ ಭಾರತ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಶಾಸ್ತ್ರ-ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು.    

೧೮ ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಕೂಡಲೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಬರುವಂತೆ ಭಗವತ್ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಾನವನಿಗೂ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕೆಂಬುದು ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಆತ್ಮಸಂವಿಧಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ವೀರಯೋಧರಂತೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.  ಭಗವಂತನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆತ್ಮರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಆತ್ಮಸುಖದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ನಮಗೂ ಒಲಿಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ.

ಸೂಚನೆ: 17/10/2020 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯವಾಣಿಯ ಮನೋಲ್ಲಾಸ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Thursday, 15 October 2020

மானிடருக்கு காட்டரசனின் செய்தி (Manidarukku kattarasanin seydi)

மூலம்: தாரோடி  சுரேஶ்

தமிழாக்கம்: வனஜா

மின்னஞ்சல் : (lekhana@ayvm.in)





காட்டின் அரசன் சிங்கம். அதனை  ஒருவரும் முடிசூட்ட வேண்டிய தேவையில்லை. விலங்குகளின் அரசன் என்பது அதனின் பட்டப்பெயர். பிறவியிலேயே அரசனாகும்படி ஆசீர்வதிக்கப்பட்டது. இத்தகைய சிங்கத்தினிடம் ஒரு அசாதாரண இயல்பை காணலாம். வெளியே பயணிக்கும்போது சிறிது தூரம் கடந்ததும்  பின் திரும்பி தான் கடந்து வந்த பாதையை ஆராயும். தன் இலக்கை அடையும் வரை இது தொடரும். இது 'சிம்ஹாவலோகனம்'- சிங்கத்தின் கண்ணோட்டம் எனப்படும். அநேகம் பேர்கள் இவ்வாறு செய்கின்றனர். அதை உள்னோக்குதல் அல்லது சுயவிமர்சனம் என்பர். அது தினந்தோறும் அல்லது குறிப்பிட்ட இடைவெளியில் தேவைக்கேற்ப மாறுபடும். அவர்கள் தங்கள் சாதனைகளை ஆராய்ந்து தங்கள் குறிகோளிற்கேற்ப புதிய திட்டங்களை வகுத்துக்கொள்வர்.  பொதுவாக இவை உலக விஷயங்களுக்காக இருக்கும். இதுவே 'சிம்ஹாவலோகனம்' என்று கூறப்படுகிறது.


மனிதனை குறிக்கும்   'மானவன்' என்னும் வடமொழி சொல் 'தொலைநோக்கு உள்ளவன்' எனும்பொருள்படும் 'மன-அவபோதனே' என்னும் இரு சொற்களின் கூட்டாகும். மனிதனின் வாழ்க்கை பௌதிகத்தில்   மட்டும் அடங்காது. மானசிகம், ஆன்மீகம் எனும் வேறு நிலைகளையும் கொண்டது. சொர்க்கம் மற்றும் அதையும் கடந்த பரமபதத்துடன் தொடர்புடையது. வடமொழியில் இவை முறையே "ஆதிபௌதிகம், ஆதிதெய்விகம், ஆத்யாத்மிகம்" - புலன்களுக்குட்பட்ட, மற்றும் (புலன்களுக்கப்பாற்பட்ட)தெய்வீக, ஆன்மீகத்துறை - இவற்றின் தொடர்புடையது. மனிதனின் ஆத்மா இம்மூன்று நிலைகளிலும் சஞ்சரிக்கவல்லது. உலகாயதமான செயல்களில் கிட்டும் இன்பத்தைக்காட்டிலும்  பலநூறுமடங்கு இன்பத்தை மற்ற இரு இடங்களிலும் அடையலாம். இவை  வாழ்கையின் உள்நோக்கும், வாழ்க்கை குறித்த முழுமையான பார்வையும் கொண்டவர்களின் கருத்தாகும். எனவே தான் திரு ஆதிசங்கரர் "என் நாடு மூவுலகிலும் பரவியுள்ளது(ஸ்வதேசோ. புவனத்ரயம்)' என பாடினார். ஏனெனில் நம் புலன்கள் பெரிதும் உலக விஷயங்களில் மட்டுமே ஈடுபடும். நம் கண்ணோட்டமும் குறுகியது. ஸ்தூல உலகிற்கு பின் உள்ள நுட்பமான சக்தியை நம்மால் புரிந்து கொள்ள இயலாது. நுட்பத்திற்கும்  பின்னுள்ள அளப்பரிய சக்தியையும் நாம் உணர்வதில்லை. நாம் தவ வாழ்க்கைமுறையை பின்பற்றாததே இதற்கு காரணம். மற்றொரு காரணம் என்னவெனில் நம் வாழ்க்கையின் பின்னிருந்து நடத்தும் சக்தியை குறித்து அறிய நாம் முயல்வதில்லை. சிங்கத்தின் கருத்தூன்றிய பார்வை  நமக்கு பாடம் புகட்டுகிறது.


ஸ்ரீரங்கமஹாகுருவின் கூற்றுப்படி அவதார புருஷர்களுக்கும், சாமானிய மனிதர்களுக்கும் உள்ள வித்தியாசம் என்னவெனில்  அவதாரபுருஷர்கள் தங்கள் பிறவியின் குறிக்கோளை மறப்பதில்லை. இயற்கை நியதியின் தத்துவங்களின் மூலம் படிபடிப்படியாக உலகிற்கு வந்து அதே வழியில் திரும்பவும் ஏறிச்செல்கின்றனர். அவர்களின் வரவு மாடிபடியில் இறங்குவது போன்றது. சாமானிய ஜீவன்கள் தங்கள் முன்வினைபடி மேலிருந்து வீழ்ச்சி அடைகின்றன. சிங்கத்தின் பின்திரும்பி  நோக்கும் வழக்கம் நமக்கு உள்நோக்கி மனதை செலுத்தி  மூலத்தை அறியவும் இயற்கையின் நியதியை உணரவும் ஊக்கமளிக்கிறது. உண்மையை கண்டு  கொண்டவர்கள் தங்கள் உள்மனபார்வையை மூலத்தின்வரை செலுத்துகின்றனர். அத்தகையவரிடம் நாம் பயிற்சி பெற வேண்டும். நாம் பரம்பொருளிடமிருந்து தோன்றியவர்கள். ஆயின் நாம் மாயையினால்  சாமான்ய மனிதர்களாக உலகாயதமாகவே வாழ்கின்றோம்.  இத்தகு பின்னணியில் சிங்கத்தின் பின்நோக்கும் பழக்கம்  நம் மனதை உள்முகமாக செலுத்தி எங்கிருந்து வந்தோம் என்பதை நினைவுறுத்தும் செய்தியாக உள்ளது. இது நமது மூலத்திற்கு திரும்பும் பயணத்தில்  உதவுகிறது.


குறிப்பு: இக்கட்டுரை யின் கன்னட மூலம் AYVM blogs ல் காணலாம்.   



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Wednesday, 14 October 2020

ಕೃಷ್ಣನು ಅಹಂಕಾರಿಯೇ? (Krishnanu Ahankariye?)

ಲೇಖಕರು: ಯೋಗಶ್ರೀ. ಹೆಚ್. ಕೆ
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಧನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬನಿದ್ದನು. ಅವನ ಆಪ್ತಸ್ನೇಹಿತನೊಬ್ಬನು ಅವನನ್ನು 'ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡು' ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ಆಗ ಧನಿಕನು 'ನಾನು ಹೇಗಪ್ಪಾ ಶ್ರೀಮಂತನಾದೇನು? ನಾನೂ ಬಡವನೇ, ದರಿದ್ರನೇ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅವನನ್ನು ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಸ್ನೇಹಿತನು 'ನಿನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿ ಧನ-ಕನಕವಿದ್ದರೂ ನೀನೇಕೆ ದರಿದ್ರನೆಂದುಕೊಳ್ಳುವೆ?' ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವನು, ತಾನು ಶ್ರೀಮಂತನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಹಂಕಾರವಾಗುವುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿನಯದಿಂದ ದರಿದ್ರನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡುದುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ಧನಿಕನ ನಡೆಯು ವಿನಯವಲ್ಲ; ಮೂರ್ಖತನ. ಧನವುಳ್ಳವನು   ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಮನುಷ್ಯನ ಕರ್ತವ್ಯ. ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯಭ್ರಷ್ಟತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರದ ವಿಷಯವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.  

ಮೇಲಿನ ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಒಬ್ಬ ಜಿಜ್ಞಾಸುವಿನ ಸಂಶಯನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆ- ರಾಮನು ವಿನಯಶೀಲ, ಸತ್ಪುರುಷ. ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡವನಲ್ಲ. "ಆತ್ಮಾನಂ ಮಾನುಷಂ ಮನ್ಯೇ ರಾಮಂ ದಶರಥಾತ್ಮಜಂ" ಎಂದು ತಾನು ಮನುಷ್ಯಮಾತ್ರ, ದಶರಥಪುತ್ರ, ಧರ್ಮಪರಿಪಾಲಕ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೃಷ್ಣನಾದರೋ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಪರಮಾತ್ಮ, ತನ್ನನ್ನು ಶರಣಾದವರು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನದು ಅನಾದರ್ಶವಾದ ಅಹಂಕಾರವಲ್ಲವೇ? ಎಂದು ತೋರಬಹುದು.

ಜ್ಞಾನಿಗಳು "ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು" ಎಂದಾಗ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ದೇಹ-ಬುದ್ಧಿಗಳ "ಅಹಂ"ಅನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂದರ್ಥ. ತನ್ನದೇನೂ ಅಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ  ಹೃದಯಾಂತರ್ಗತವಾದ ಪರಮಾತ್ಮನದು ಎಂದು ತಿಳಿದಾಗ ಅದು ಅಹಂಕಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನಿಷ್ಠೆ-ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ "ಕೃಪಣ"ನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಅವನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ-ವಿವೇಕಗಳನ್ನು ಉಪದೇಶಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು 'ನನಗೇನು ಜ್ಞಾನವಿದೆಯಪ್ಪಾ? ನಾನು ನಿನ್ನಂತೆಯೇ ಪಾಮರನು' ಎಂದಿದ್ದರೆ ಅವನೂ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಧನಿಕನಂತಾಗಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ. ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡುವುದು  ಅಹಂಕಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವನು ಜ್ಞಾನನಿಧಿಯೇ ಆಗಿದ್ದನು. ಶರಣಾರ್ಥಿಗಳ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕಿ ಅವರನ್ನು ಉದ್ಧಾರಮಾಡುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು. ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ  ಶೋಕ-ಮೋಹಗಳಿಂದ ಕರ್ತವ್ಯವಿಮುಖನಾದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಗೀತೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ ಕರ್ತವ್ಯಪಥದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪರಮಾಚಾರ್ಯ. ಹೀಗಿದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಇವನಿಂದ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಂತಹ ಮಹದ್ವಾಣಿಯು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿತವಾಯಿತು. ಈ ನೇರದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅಹಂಕಾರಿ ಎನ್ನುವ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ.


ಸೂಚನೆ: 14/10/2020 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ಉದಯವಾಣಿ ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 


To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Sunday, 11 October 2020

ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿ ದರ್ಶನ - 14 (Arya Samskruti Darshana - 14)

ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ ಶೇಷಾಚಲ ಶರ್ಮಾ


  

"ಗುಡಿಯಿಲ್ಲದ ಹಳ್ಳಿಯಿಲ್ಲ", "ದೇವಾಲಯವಿಲ್ಲದ ಊರು ಇಲ್ಲ", ದೇವಾಲಯವಿಲ್ಲದೆಡೆ ಮನುಷ್ಯನು ವಾಸಮಾಡಬಾರದು'' ಎಂದು ಮುಂತಾದ ನಾಡುನುಡಿ ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ನಮ್ಮ ಭಾರತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸನಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನರು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ಕ್ಷೇತ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡುವುದು
ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಭವ್ಯವೂ, ದಿವ್ಯವೂ ಆದ ಭಾರತಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಹೃನ್ಮೂಲದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ದವು. ತೀರ್ಥವೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಜಲವುಳ್ಳ ಪೂಜ್ಯವಾದ ಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ದೇವತಾದಿ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಪವಿತ್ರವೂ ಪೂಜ್ಯವೂ ಆದ ಪ್ರದೇಶ ಕ್ಷೇತ್ರವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಪವಿತ್ರವಾದ ಭಾವನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥವೂ ಪವಿತ್ರವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಪವಿತ್ರವಾದ ತೀರ್ಥವೇ ಆಗುತ್ತದೆ, 

ತೀರ್ಥಕರ ಎಂಬುದು ಭಗವಂತನ ಪವಿತ್ರ ನಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಚರಣಗಳು ಪವಿತ್ರವಾದ ತೀರ್ಥ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಬಲಕಿವಿ ಯನ್ನು ತೀರ್ಥವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವೇದಜ್ಞನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ದೇವ ತೀರ್ಥ, ಋಷಿತೀರ್ಥ, ಬ್ರಹ್ಮತೀರ್ಥ, ಪಿತೃತೀರ್ಥ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ತೀರ್ಥಗಳಿವೆ. ಮತ್ತೊಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಜಂಗಮತೀರ್ಥ, ಮಾನಸತೀರ್ಥ, ಸ್ಥಾವರ ತೀರ್ಥ ಎಂದು ಮೂರುವಿಧವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.  ಹ್ಮಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ ಜಂಗಮತೀರ್ಥ. ಸತ್ಯ, ಕ್ಷಮಾ, ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ, ದಯೆ, ಆರ್ಜವ, ದಾನ, ದಮ, ಸಂತೋಷ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಪ್ರಿಯವಾದಿತಾ, ಜ್ಞಾನ, ಧೃತಿ, ಪುಣ್ಯ-ಇವೇ ಮಾನಸ ತೀರ್ಥ. ಮನಶ್ಶುದ್ಧಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮವಾದ ತೀರ್ಥವೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಾವರತೀರ್ಥವನ್ನು ಭೌಮತೀರ್ಥವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯೋಗಾಯತನವಾದ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವಾದ ಭಾಗಗಳಿರುವಂತೆ ಪೃಥ್ವಿಯಮೇಲೂ ಕೆಲವು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವೆ. ಅವೇ ಭೌಮ (ಸ್ಥಾವರ) ತೀರ್ಥಗಳು. ತೀರ್ಥದ ಪುಣ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:-

" ಪ್ರಭಾವಾದಧ್ಬುತಾಧ್ಬೂಮೇಃ ಸಲಿಲಸ್ಯ ಚ ತೇಜಸಾ|
ಪರಿಗ್ರಹಾನ್ಮುನೀನಾಂ ಚ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ಪುಣ್ಯತಾ ಸ್ಮೃತಾ|| "

(ಭೂಮಿಯ ಅಧ್ಬುತವಾದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ, ನೀರಿನ ವಿಶೇಷ ತೇಜಸ್ಸಿ(ಶಕ್ತಿ) ನಿಂದಲೂ, ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸ್ವೀಕಾರ ಸಂಬಂಧದಿಂದಲೂ ತೀರ್ಥಗಳಗೆ ಪುಣ್ಯತ್ವ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.) ಈ ಮೂರು ವಿಧವಾದ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಾದವನು ಉತ್ತಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

"ತಸ್ಮಾತ್ ಭೌಮೇಷು ತೀರ್ಥೇಷು ಮಾನಸೇಷು ಚ ನಿತ್ಯಶಃ|
ಉಭಯೇಷ್ವಪಿ ಯಃ ಸ್ನಾತಿ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಂ||
ಧ್ಯಾನಪೂತೇ ಜ್ಞಾನಜಲೇ ರಾಗದ್ವೇಷಮಲಾಪಹೇ|
ಯಃ ಸ್ನಾತಿ ಮಾನಸೇ ತೀರ್ಥೇ ಸ ಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಂ||"

(ಆದ್ದರಿಂದ ಭೌಮ ತೀರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನಸತೀರ್ಥಗಳು- ಇವೆರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ನಾನಮಾಡುವವನು ಪರಮಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರಾಗ ದ್ವೇಷಗಳೆಂಬ ಮಲವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಜ್ಞಾನಜಲರೂಪವಾದ ಮಾನಸ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡುವವನು ಪರಮಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ) . ತೀರ್ಥಫಲಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಯಾರೆಂಬುದನ್ನು  ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:-

"ಯಸ್ಯ ಹಸ್ತೌ ಚ ಪಾದೌ ಚ ಮನಶ್ಚೈವ ಸುಸಂಯತಂ|
ವಿದ್ಯಾ ತಪಶ್ಚ ಕೀರ್ತಿಶ್ಚ ಸ ತೀರ್ಥಫಲಮಶ್ನುತೇ||
ಅಕೋಪನೋsಮಲಮತಿಃ ಸತ್ಯವಾದೀ ಧೃಢವ್ರತಃ|
ಆತ್ಮೋಪಮಶ್ಚ ಭೂತೇಷು ಸ ತೀರ್ಥಫಲಮಶ್ನುತೇ||"

( ಕೈಗಳನ್ನೂ, ಕಾಲುಗಳನ್ನೂ, ಮನಸ್ಸನ್ನೂ, ಯಾವನು ಸಂಯಮಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆಯೋ ಅಂದರೆ ಯಾವನು ಬಹಿರಿಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಂಯಮವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಯೋ, ಯಾವನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ಕೀರ್ತಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆಯೋ ಅಂತಹವನು ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಕೋಪರಹಿತನೂ, ಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನೂ, ಸತ್ಯವಾದಿಯೂ, ದೃಢವ್ರತನೂ, ಸಕಲಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ತನ್ನಂತಯೇ ಭಾವಿಸುವವನೂ ಆದವನೇ ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.) ಯಾರಿಗೆ ತೀರ್ಥಫಲವಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನೂ ಹೀಗೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ :-

"ಅಶ್ರದ್ಧಧಾನಃ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ನಾಸ್ತಿಕೋಚ್ಛಿನ್ನ ಸಂಶಯಃ |
ಹೇತುನಿಷ್ಠಶ್ಚ ಪಂಚೈತೇ ನ ತೀರ್ಥಫಲಭಾಗಿನಃ ||"

(ಶ್ರದ್ದೆಯಿಲ್ಲದವನು, ಪಾಪಾತ್ಮನು, ನಾಸ್ತಿಕನು, ಸಂಶಯ ಪರಿಹಾರವಾಗದವನು, ಹೇತುವಾದದಲ್ಲಿಯೇ ಆಸಕ್ತನಾದವನು-ಈ ಐದು ಮಂದಿಯ ತೀರ್ಥಫಲಕ್ಕೆ ಭಾಗಿಗಳಾಗುವುದಿಲ್ಲ.)

'ಯೇವೈಕಾದಶಸಂಖ್ಯಾನಿ ಯಂತ್ರಿತಾನೀಂದ್ರಿಯಾಣಿ ವೈ|
ಸ ತೀರ್ಥ ಫಲಮಾಪ್ನೋತಿ ನರೋನ್ಯಃ ಕ್ಷೇಶಭಾಗ್ ಭವೇತ್ ||"

(ಹನ್ನೊಂದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೂ ಸಂಯಮ ಮಾಡಿರುವವನೇ ತೀರ್ಥಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಬೇರೆ ಮನುಷ್ಯನು (ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ) ಕೇವಲ ಕ್ಲೇಶ ವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.)
ಋಷಿಗಳು ಅತೀಂದ್ರಿಯವೂ, ಅವ್ಯಕ್ತವೂ ಆದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಂತರ್ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರತಂದರು. ಸಾಧನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಉತ್ತಮವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಯಂತ್ರವೇ ಆದರೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ವೀಣಾವಾದನದ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಕೇವಲ ಮೂಢಭಾವನೆಯಿಂದ ವೀಣಾವಾದ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿನ ಫಲ ದೊರಕೀತು? ವೀಣೆಯು ಗೆದ್ದಲು ಹಿಡಿದು ಹಾಳಾಗಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಮೂಢ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ "ಇದು ನಮ್ಮ ವಂಶಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ವೀಣೆ'' ಎಂದು ಆಡಂಬರದಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಂತಹ ವೀಣೆಯಿಂದ ಏನು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ? ಋಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯದ ವಿದೇಶೀಯರು ಅಜ್ಞತೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೂ, ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೂ ಅವಹೇಳನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಭಾರತೀಯರೆನಿಸಿದವರೇ ಕೆಲವರು ನಮ್ಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವಿವೇಕದಿಂ ದಲೂ, ಅವಜ್ಞತೆಯಿಂದಲೂ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅಂಧಶ್ರದ್ಧೆ,-ಅತಿಶ್ರದ್ಧೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತಭೂಮಿಯು ಋಷಿಗಳ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮನೋಧರ್ಮದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ,

"ಭಾತಿ ಸರ್ವೇಷು  ವೇದೇಷು ರತಿಃ ಸರ್ವೇಷು ಜಂತುಷು |
ತರಣಂ ಸರ್ವತೀರ್ಥಾನಾಂ ತೇನ ಭಾರತಮುಚ್ಯತೇ||"

ಎಂಬ ಋಷಿವಚನವು ಭಾರತಭೂಮಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಋಷಿಗಳು ಶರೀರವನ್ನು ಯೋಗಾಯತನವನ್ನಾಗಿಯೂ, ಪುರುಷಾರ್ಥ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ, ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಕ್ಕೆಡೆಯಾದ ಪವಿತ್ರ ಭಾರತ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಪುರುಷಾರ್ಥ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಬೆಳಗಿಸಿದರು. ಅವರ ಆಂತರ್ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ಮಹತ್ವದಿಂದ ಈ ಭಾರತಭೂಮಿ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥವೂ, ಪವಿತ್ರಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಗಿವೆ.
ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾದವನು ಇರುವ ಜಾಗವೇ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥ. ಅವನ ಮಾತು ದರ್ಶನ, ಸ್ಪರ್ಶನ - ಎಲ್ಲವೂ ಪವಿತ್ರತೀರ್ಥವೇ: -

"ತತ್ರೈವ ಗಂಗಾ ಯಮುನಾ ಚ ವೇಣೀ ಗೋದಾವರೀ ಸಿಂಧು ಸರಸ್ವತೀ ಚ|
ಸರ್ವಾಣಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ವಸಂತಿ ತತ್ರ ಯತ್ರಾಚ್ಯುತೋದಾರಕಥಾಪ್ರಸಂಗಃ ||
ನಿಗೃಹೀತೇಂದ್ರಿಯಗ್ರಾಮಃ ಯತ್ರ ಕುತ್ರಾಶ್ರಮೇ ವಸವ್ |
ತತ್ರ ತತ್ರ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರಂ ನೈಮಿಷಂ ಪುಷ್ಕರಂ ಗಯಾ ||

(ಎಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯುತನ ಉದಾರವಾದ ಕಥಾಪ್ರಸಂಗ ನಡೆಯುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗಂಗಾ ಯಮುನಾ, ತ್ರಿವೇಣೀ, ಗೋದಾವರೀ, ಸಿಂಧು, ಸರಸ್ವತೀ-ಇವುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತವೆ. ಇಂದ್ರಿಯ ಸಮೂಹವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದವನು ಯಾವ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲೇ ಇರಲಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ, ನೈಮಿಷ, ಪುಷ್ಕರ, ಗಯಾ-ಇವುಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ಅಂತರ್ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮನೋಧರ್ಮಗಳ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಭಾರತಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಒತ್ತಿ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾದ-"ಗಂಗಾ, ಯಮುನಾ, ಸರಸ್ವತೀ, ಪ್ರಯಾಗ, ಕಾಶೀ, ಗಯಾ, ಹರಿದ್ವಾರ, ಹೃಷೀಕೇಶ, ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಕ್ಷೇತ್ರ, ಜ್ಞಾನಾಶ್ವತ್ಥ, ಶ್ರೀರಂಗ, ರಾಮೇಶ್ವರ, ಚಿದಂಬರ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿಟ್ಟರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಯೋಗಮಯ ಶರೀರದ ಭೂಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು; ದಹರಾಯೋಧ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು; ಪ್ರಾಣರೂಪವಾದ ಗಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು (ಪ್ರಾಣಾಗಯಾ ಇತಿಪ್ರೋಕ್ತಾಃ) ; ಅವರ ಹೃನ್ಮಧ್ಯ ಚಿದಂಬರದಲ್ಲಿ (ಚಿದಂಬರಂತು  ಹೃನ್ಮಧ್ಯೇ) ನಟರಾಜನು ನರ್ತಿಸಿದನು. ಇಡಾಗಂಗೆ-ಪಿಂಗಳಾಯಮುನೆಯರು  ಸುಷುಮ್ನಾ ಸರಸ್ವತಿಯಲ್ಲಿ  ಸಂಗಮಗೊಳ್ಳಲಾಗಿ ಅಂತಹ ಅಂತರಂಗ ತ್ರಿವೇಣೀ ಸಂಗಮ, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಅವರು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮರಾದರು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಪದದಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಗಾದಿ ತೀರ್ಥಗಳು ಭಾರತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನದಿರೂಪಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೊನೆಗೆ ನದೀರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಶ್ರೀಹರಿಪದಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಸೇರುತ್ತವೆಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:-

"ಕಲೇಃ ಪಂಚಸಹಸ್ರಂ ಚ ವರ್ಷಂ ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಚ ಭಾರತೇ|
  ಜಗ್ಮುಸ್ತಾಶ್ಚ ಸರಿದ್ರೂಪಂ ವಿಹಾಯ ಶ್ರೀಹರೇಃ ಪದಂ||
ಅಂತೆಯೇ,
"ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರಂ ಶರೀರಂ ತ್ರಿಭುವನಜನನೀ ವ್ಯಾಪಿನೀ ಜ್ಞಾನಗಂಗಾ|
 ಭಕ್ತಿಃ ಶ್ರದ್ಧಾ ಗಯೇಯಂ  ನಿಜಗುರುಚರಣಧ್ಯಾನ ಯೋಗಃ ಪ್ರಯಾಗಃ||
ವಿಶ್ವೇಶೋsಯಂ ತುರೀಯಂ ಸಕಲಜನಮನಃ ಸಾಕ್ಷೀಭೂತೋಂsತರಾತ್ಮಾ|
ದೇಹೇ ಸರ್ವಂ ಮದೀಯೇ ಯದಿ ವಸತಿ ಪುನಸ್ತೀರ್ಥಮನ್ಯತ್ ಕಿಮಸ್ತಿ||
"ಯೋಗ ಶರೀರವೇ ಕಾಶೀಕ್ಷೇತ್ರ. ಜ್ಞಾನವೇ ತ್ರಿಭುವನಜನನಿಯೂ, ವಿಶಾಲವ್ಯಾಪಿನಿಯೂ ಆದ ಗಂಗೆ, ಭಕ್ತಿಶ್ರದ್ಧೆಗಳೇ ಗಯೆ. ನಿಜಗುರು ಚರಣಧ್ಯಾನಯೋಗವೇ ಪ್ರಯಾಗ. ಸಕಲಜನಮನಃಸಾಕ್ಷಿಯೂ, ಅಂತರಾತ್ಮನೂ ಆದ ತುರೀಯ ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವವೇ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನು. ಹೀಗೆ (ಯೋಗಮಯ)ದೇಹದಲ್ಲಿ (ತತ್ತ್ವಮಯವಾದ)  ಎಲ್ಲಾ ತೀರ್ಥಗಳೂ ನೆಲೆಸಿರುವಾಗ, ಇನ್ನು ಬೇರೆ ತೀರ್ಥ ಯಾವುದಿದೆ ? " ಎಂಬುದೇ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪರಮಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ತೀರ್ಥಕರನಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ನಾರಾಯಣನು ಮಹಾತ್ಮರ ಅಂತರ್ಹೃದಯದಲ್ಲಿ  ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ  ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ತೀರ್ಥೀಕೃತವಾಗುತ್ತವೆ:-

"ತೀರ್ಥೀಕುರ್ವಂತಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ಸ್ವಾಂತಸ್ಥೇನ ಗದಾಭೃತಾ|"

ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಋಷಿಗಳ ಜ್ಞಾನಭೂಮಿ-ಮನೋಭೂಮಿಗಳ ಪ್ರತೀಕಗಳಾಗಿವೆ. ಪರಮ ಪದಕ್ಕೇರುವ ದಿವ್ಯ ಸೋಪಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಆತ್ಮಭಾವ-ಬ್ರಹ್ಮಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರಬೋಧಗೊಳಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠತಮವಾದ ಅಭಿಜ್ಞಾನಗಳಾಗಿವೆ. ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ – ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಒಯ್ಯುವ ಮಹಾರಾಜಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ. ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ  ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಮಾಡುವ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕಲ್ಪ, ದಿವ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ವಿಧಿ –ಮುಂತಾದ ಆರ್ಷವಿಧಾನಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಈ ದೈವೀ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯು ತುಂಬಿದೆ.

ಸ್ವಯಂ ತೀರ್ಥಪಾದನೂ ಋಷಿಹೃದಯನೂ ಆದ ಶ್ರಿ ಶ್ರೀರಂಗ ಗುರುಭಗವಂತನು ತಾನು ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ದಿವ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ತನಗೆ ಸಹಜವಾದ ದೈವೀಭಾವದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ದೇವತಾದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದ ಬಗೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ ನಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ತೀರ್ಥೀಕರಿಸಿದ್ದನು. ಅವನ ಅಮೃತವಚನಗಳನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಟ್ಟು ಈ "ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ"ಗ ಮಂಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

" ಈ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಲು ಮೆಟ್ಟಲಾಗಿ ಹತ್ತುತ್ತಿರುವಾಗ ನನ್ನ ಒಳಗಡೆಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸೋಪಾನವನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಾಣುವಂತೆ ನನ್ನ ಒಳಗಿನ ಆರೋಹಣದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯದರ್ಶನಗಳು ಆಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ತತ್ತ್ವಗಳ ಸೋಪಾನಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹತ್ತಿ ಮೇಲೆ ಉನ್ನತವಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದೊಳಗೆ ಬಂದೆ. ಅಮ್ಮನವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘದಂಡ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದೆ. ನನ್ನ ಕೈಗಳೆರಡನ್ನೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೆಲ್ಲ ಬಂದು ಸೇರುವ ಜಾಗವಾದ ತಲೆಯನ್ನು ದಾಟಿಸಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚಿ, "ಅಮ್ಮಾ ! ತಾಯಿ ! ನೀನು ಇಂದ್ರಿಯ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ದಾಟಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹೊರಗಿರುವವಳು' (ಅವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ  ತುಂಬಾ ಒಳೆಗಿರುವವಳು), ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಿದೆ. ಒಳಗೆ ಹೋದರೆ ಜಗನ್ಮಾತೆಯು ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಮೇಲುಗಡೆ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮುಖವಾದ ಎರಡು ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ, ಅವು ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಾರ ಪದ್ಮಗಳು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೂ  ಈ ತತ್ತ್ವಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಅರಳಿವೆ. ಈ ಮಹಾತಾಯಿಯಾದರೋ ಊರ್ಧ್ವರೇತನ ಮಹಾ ಯೋಗೇಶನೂ ಆದ ನಾರಾಯಣನ ಪತ್ನೀ.ಪತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪತ್ನಿಯ ಮಾರ್ಗ. ಅದಕ್ಕೇ ಆಕೆಯು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಅರಳಿರುವ ಕಮಲಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿರುವಳು—" ಊರ್ಧ್ವಂ ಗಚ್ಛಂತಿ `ಸತ್ಯಸ್ಥಾ!" ಕೆಳಗಡೆ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿಸಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ ಮಹಾ ತಾಯಿ. ಆ ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಬಂದ ಜ್ಞಾನದ ಸುಖದ ರೇಖೆಯು ಆಕೆಯ ಮುಖದ ಮುಗುಳ್ನಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದೆ, "ಅಮ್ಮಾ ತಾಯಿ ! ನಮ್ಮ ಹೃದಯಪದ್ಮ
ಸಹಸ್ರಾರ ಪದ್ಮಗಳು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ಅರಳಿ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಕೃತಿಯು ನಿನ್ನಂತೆಯೇ ಶುದ್ದವಾಗಿ ನಾರಾಯಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಲು ಅನುಗುಣವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಗಲಿ ಎಂದು ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡು, ಆಕೆಯ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಭಗವಂತನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಬಂದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಜಯ ವಿಜಯರು ದ್ವಾರಪಾಲಕರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವಂತನ ಮನೆಯೊಳಗೆ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಒಳಗೆ ಹೋದರೆ ಭಗವಂತನು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಮಾನವರ ಅಳತೆಯನ್ನು ಮೀರಿದ, ಮಹಾ ಪುರುಷ ಹತ್ತು ತಾಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ, ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳು, ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಎರಡು ಕೈಗಳಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೆರಡು ಕೈಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅವನು ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಏನೋ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಇದೆ. ಬಲಗಡೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವಿದೆ, ಎಡಗಡೆ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಶಂಖವಿದೆ. ಎರಡೂ ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿವೆ.  ಒಂದು ಬುದ್ಧಿ ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತೊಂದು ಮನಸ್ತತ್ತ್ವ, 'ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು-ಬುದ್ಧಿಗಳು ಅಧೋ ಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಪ್ರವರ್ತಿಸಿದರೆ, ಮಹಾಪುರುಷನಾದ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅವು ಊರ್ಧ್ವಮುಖವಾಗಿ ಹತ್ತಿವೆ." ಜ್ಞಾನಿನಾಮೂರ್ಧ್ವಗೋ ಭವತಿ|". ಆ ಯೋಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ  ಈ ಭೌತಿಕ ಜಗತ್ತು " ಪಾದೋsಸ್ಯ ವಿಶ್ವಾ ಭೂತಾನಿ " ಎಂಬಂತೆ ಕೇವಲ ಕಾಲು ಅಂಶಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ತ್ರಿಪಾದ್ವಿಭೂತಿಯ ಪರಿಚಯವಾಗತ್ತದೆ. " ಅಮೃತ ಸ್ವರೂಪವು ಈ ಜಗತ್ತಿಗಿಂತಲೂ ಬಹು ವಿಶಾಲವಾದುದು. ಅದನ್ನರಿಯಿರಿ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಕೆಳಗಡೆ ಎಡಗೈಯನ್ನು ತನ್ನ ಮೊಳಕಾಲಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಭಗವಂತ. ಕೆಳಭಾಗದ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ  " ನನ್ನ ತ್ರಿಪಾದ್ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರಿ" ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತಹ ಭಗವಂತನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಘಂಟಾನಾದದೊಡನೆ " ತದ್ವಿಷ್ಣೋಃ ಪರಮಂ ಪದಂ" ಎಂಬ ಮಂತ್ರದೊಡನೆ ಅವನ ಪರಂಜ್ಯೋತಿಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಕರ್ಪೂರದ ದೀಪದಿಂದ ಆರತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ನಾನು ಪಾದಾದಿ ಕಿರೀಟಾಗ್ರದವರೆಗೆ ಮಹಾಪುರುಷನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದೆ."
"ತೀರ್ಥೀಕುರ್ವಂತಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ಸ್ವಾಂತಸ್ಥೇನ ಗದಾಭೃತಾ|"

ಸೂಚನೆ : ಈ ಲೇಖನವು ಶ್ರೀಮಂದಿರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗುವ ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪುಟ : 03 ಸಂಚಿಕೆ:11 ಡಿಸೆಂಬರ್ :1981 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.
 


To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Saturday, 10 October 2020

ಅಸ್ಪೃಹಾ (Aspruha)

ಲೇಖಕರು  - ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ ಬಡಗು
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


ನಾವು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದ ಎಂಟನೆಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಆತ್ಮಗುಣ ಅಸ್ಪೃಹಾ. ಸ್ಪೃಹಾ ಎಂದರೆ ಇಚ್ಛೆ, ಆಸೆ,  ಆಕಾಂಕ್ಷೆ, ಕಾಮನೆ, ಬಯಕೆ. ಇಚ್ಛೆ ಪಡದಿರುವುದು 'ಅಸ್ಪೃಹಾ' ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಇಚ್ಛೆ ಪಡಬಾರದು ಎಂದರೇನು? 'ಬೇಕು' ಎಂದು ಬಯಸುವುದು ತಪ್ಪೇ? ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಯಸದೇ ಇರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ನಾವು ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಮೊದಲು ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಆ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಳ್ಳೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲೂ ಬೇಡವೆಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ ಯಾವ ಆಸೆ ಬೇಡವೆಂದಿದ್ದಾರೆ?

ನಮ್ಮ ಜೀವನವು ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ಪುರುಷಾರ್ಥದಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲೊಂದು ಕಾಮ(ಸ್ಪೃಹಾ)ವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀರಂಗ ಮಹಾಗುರುಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು – " ಪುರುಷಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾಮ ಪೂಜ್ಯ, ಅರಿಷಡ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಾಮ ತ್ಯಾಜ್ಯ" ಎಂದು. ಯಾವ ಇಚ್ಛೆಯು ಧರ್ಮದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬರುವುದೋ ಅದು ಮಾತ್ರ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಕೆಟ್ಟದ್ದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಯಾವ ಕಾಮನೆಯು ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿಡುವುದೋ ಅದು ಅಸ್ಪೃಹವೇ. ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ನಮಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಬೇಕು. ಒಬ್ಬನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಬೇಕಾದರೆ ಯಾವುದೆಲ್ಲವನ್ನು ಆತ ಬಯಸುತ್ತಾನೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಸ್ಪೃಹಾ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೀರಿದ ವಸ್ತುಗಳ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪೃಹಾ ಎನ್ನಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿರುವುದು- "ಧರ್ಮಾವಿರೋಧೇನ ಅರ್ಥಕಾಮೌ ಸೇವೇತ,  ನ ನಿಃಸುಖಃ ಸ್ಯಾತ್" ಎಂದು. ಈ ಶರೀರವನ್ನು 'ಯೋಗಭೋಗಾಯತನ' ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅವಿರೋಧವಾದ ಭೋಗ, ಸಮ್ಮತವೇ ಆಗಿದೆ.  

ನಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಯಸುವುದರಿಂದ ಅನರ್ಥಗಳು ಉಂಟಾಗುವುವು. ಯಾವುದು ಅಯಾಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗುವುದೋ ಅದನ್ನು ಸಂತೋಷವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು. 'ಯದೃಚ್ಛಾಲಾಭಸಂತುಷ್ಟಃ' ಎಂದು ಗೀತಾಚಾರ್ಯನು ಹೇಳುವಂತೆ 'ನಮಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಸಿಕ್ಕಿದೆಯೋ ಅದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು'. ಶ್ರೀಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರು ಅಪ್ಪಣೆ ಕೊಡಿಸಿದಂತೆ "ಯಲ್ಲಭಸೇ ನಿಜಕರ್ಮೋಪಾತ್ತಂ ವಿತ್ತಂ ತೇನ ವಿನೋದಯ ಚಿತ್ತಮ್" ನಾವು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ ಯಾವ ಹಣವು  ಲಭಿಸುವುದೋ ಅದರಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡಬೇಕು. "ನಮ್ಮ ಕಾಮನೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಸಿಟ್ಟು ಬರುತ್ತದೆ. ಸಿಟ್ಟು ಬಂದಾಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ವಿಚಾರಮೂಢತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯೂ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಮೃತಿಶಕ್ತಿ ನಾಶವಾದಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯೂ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ ನಾಶವಾಗುವುದೋ ಆಗ ಮನುಷ್ಯನ ಪತನ ನಿಶ್ಚಿತ" ಎಂದು ಕಾಮದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಗೀತಾಚಾರ್ಯನಾದ  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅತಿಯಾದ ಕಾಮವಿಲ್ಲದೆ ಮಿತವಾದ ಕಾಮನೆಯಿಂದ, ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ.  ನಾವು ನಮ್ಮ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇವೋ ಅಷ್ಟಷ್ಟು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಂಟನ್ನು ಬಿಡುವುದೇ 'ಅಸ್ಪೃಹಾ'. ಪುಟ್ಟ ಮಗುವಿಗೆ ಸುಖನಿದ್ದೆ ಬರಲು ಕಾರಣ ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ತಾನೇ! ಅದೇ ಮಗು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ ವಿಷಯಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಸುಖನಿದ್ದೆಯನ್ನು  ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆತ್ಮಸುಖಕ್ಕೆ ಕಾಮನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಂಟನ್ನು ಬಿಡುವುದೇ ಉತ್ತಮಮಾರ್ಗ. ಅದೇ ಅಸ್ಪೃಹಾ..

ಸೂಚನೆ: 10/10/2020 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷ  ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

ಹಿಂಸೆಯೋ? ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಯೋ? (Himseyo ? Dharmaraksaneyo?)

 ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಮೋಹನ ರಾಘವನ್

 (ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


"ಅಮ್ಮ ! ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಏಕೆ ಹಲ್ಲುಜ್ಜಿ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಮುಕ್ಕಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೀಯೇ?"  ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು ಮುಗ್ಧ ಮಗುವೊಂದು. "ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಕೀಟಾಣುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಮಗು" ಎಂದಳು ತಾಯಿ. "ನಿನ್ನೆ ಇರುವೆಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಬೇಡ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆಯಲ್ಲಮ್ಮ !" ಕೊಂಚ ತಬ್ಬಿಬ್ಬಾದ ತಾಯಿ, " ಅಲ್ಲ ಮಗು, ಇರುವೆ ನಮಗೇನೂ ತೊಂದರೆ ಮಾಡಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ".! ಮಗುವು ಕೊಂಚ ಆಲೋಚಿಸಿ "ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವಾಗ -ನಮ್ಮನ್ನು ಉಪದ್ರವಿಗಳೆಂದು ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯವರು ಹೇಳುತ್ತಾರಲ್ಲ:. ಆದರೆ ನಮಗೇನೋ ಅವರೇ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈಗ ಯಾರು ಯಾರನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಬೇಕು ?" ಮಕ್ಕಳು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವೇ ಸರಿ. ಹಿರಿಯರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. "ಯುದ್ಧವನ್ನೇಕೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರೇಕೆ ಸಾಯಬೇಕು? ಭೂಮಿಗೋಸ್ಕರ ಸಾಯಬೇಕೇ? ಶತ್ರುವೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುವವರೂ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲವೇ ?  ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಇರುವುದೇ ಮೇಲು. 'ಅಹಿಂಸಾ ಪರಮೋ ಧರ್ಮ:' ಎಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲವೆ ?  ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೂ ಯುದ್ಧ-ಹಿಂಸೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು." ಹೀಗೆಲ್ಲಾ ಹೇಳುವವರು ಅನೇಕರುಂಟು.   


ಸನಾತನ ಭಾರತೀಯರ ಮೌಲಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದದ್ದು. ವ್ಯಕ್ತಿ, ಕುಟುಂಬ, ಸಮಾಜ, ರಾಷ್ಟ್ರ, ವಿಶ್ವ ಎಂಬ ಸ್ತರಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿ "ಧರ್ಮ"ವನ್ನು ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಧರ್ಮ ಎಂದರೆ  "ಧರಿಸುವುದು", "ಪೋಷಿಸುವುದು". ಯಾವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ ಪದಾರ್ಥವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುವುದೋ ಅದೇ ಧರ್ಮ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ನೋಡುವುದು ಧರ್ಮ, ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳುವುದು ಧರ್ಮ. ಮನುಷ್ಯನಿಗೇನು ಧರ್ಮ? ಯಾವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ ನಾವು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತೇವೆ ? ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲಿನ "ಸತ್ತು" ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ ಪ್ರಾಣಿ ಸತ್ತುಹೋಯಿತು ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿರುವ "ಸತ್"ವಸ್ತು ಏನಿದೆಯೋ ಅದೇ ಅವನ ಧರ್ಮ. ಭಾರತೀಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಆ ಶಕ್ತಿರೂಪವಾದ ಸದ್ವಸ್ತುವನ್ನು ಜೀವ-ಆತ್ಮ-ಪರಮಾತ್ಮ-ಪರಂಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಲೌಕಿಕ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರು - ಭಗವಂತ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವ ಆ ಶಕ್ತಿಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ 'ಧರ್ಮ'ವಾಗಿದೆ. 


ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಾಣಬಹುದು, ಅನುಭವಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶ. ಈ ಮಾನವಶರೀರವೇ ನಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಂಡರಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಪೋಷಿಸುವುದು ಧರ್ಮಕಾರ್ಯ. ಹಾನಿಮಾಡುವ ಕೀಟಾಣುಗಳ ನಾಶವೂ ಧರ್ಮ. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಧರ್ಮದಿಂದ ವಿಮುಖ ಮಾಡುವ ಮಾಧ್ಯಮವೂ ಅಧರ್ಮ- ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದರು. ಬಡವನಿಗೆ ಊಟ ಹಾಕಿದರೆ ಅವನ ಶರೀರಯಂತ್ರವನ್ನು  ಕಾಪಾಡಿದಂತಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಕಾರ್ಯವೆಂದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಸದ್ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಂಡ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾದ ಪ್ರಾಣಿಹಿಂಸೆಯನ್ನು  ಅಧರ್ಮವೆಂದು ಗಣಿಸಿದರು. ಗುರುಕುಲವಾಸದಿಂದ ಒಳ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಣುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಧರ್ಮವೆನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಕಲಿಯುವ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಕಲಿಸುವ ಗುರು, ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಗುರುಕುಲವೆಲ್ಲವೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮೂಲವೆನ್ನುತ್ತದೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಇವರ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುವ ಆತತಾಯಿಗಳ ದಮನ ರಾಜನ ಧರ್ಮ. ಧರ್ಮರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಈ ಮಹರ್ಷಿಭಾರತಕ್ಕೆ  ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಹತ್ತರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತಭೂಮಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಮಾಡುವ ವೀರಸೈನಿಕರ ಮಹಾಕಾರ್ಯವನ್ನು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕಾಣಿಕೆಯೆಂದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಭಾವಿಸೋಣ.


ಸೂಚನೆ: 10/10/2020 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯವಾಣಿಯ ಮನೋಲ್ಲಾಸ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.  



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Thursday, 8 October 2020

யுத்தத்தில் கருணைக்கு இடமுண்டோ?(Yuddhattil karunaikku idamundo?)

மூலம்: சுமுகன்

தமிழாக்கம்: ஜானகி

மின்னஞ்சல் : (lekhana@ayvm.in)




யுத்தத்தில் எதிரியை கொல்லும் இறுதி கட்டம்.  வீரனானவன் "இதோ பார் என்னால் விடப்படும் இந்த அம்பு உன் உயிரை பறிக்கப் போகிறது. உன் இஷ்ட தெய்வத்தை வேண்டிக்கொள்"  என்று கூறுகிறான். கூறியபடியே விட்ட பாணம் எதிரியின் உயிரை பறிக்கிறது. வீரனின் கூற்று தன்னுடைய  சாமர்த்தியத்தின்  மீதான அபார நம்பிக்கையோ அல்லது ஆணவமோ என்று தோன்றும். மகாபாரதம் முதலிய காவியங்களில் பல இடங்களில் இவ்வாறான சொற்களை காண முடியும்.


காலில் முள் குத்தினால் அதை எடுத்து விடுகிறோம். க்யாங்கரின் போன்ற நோய் காலின் விரலில் உண்டாகும் போது அந்த விரலை எடுப்பது நன்று. அதுவே முழு பாதத்திற்கும் காலுக்கும் பரவும் போது உடல் முழுவதும் பரவாமல் காப்பதற்காக அந்த காலையே வெட்டி எடுப்பது புத்திசாலித்தனமான முடிவு. அவ்வாறே அதர்மத்தின் நடை சிறியதாக உள்ள போதே அடக்காவிடில் அது வளர்ந்து மனிதனை முழுமையாக ஆக்ரமித்து தர்மமற்றவனாக செய்து விடும். அவ்வாறு அதர்மியானவன் அரசனானால் குடிகளின் கதி என்னவாகும்தர்மத்திற்கு அங்கே ஏது இடம்?


பண்டைய காலத்தில் ராஜ்யத்தை விரிவாக்கவோ,  தன்னுடைய பலத்தை பறை சாற்றவோஅல்லது நிதி சேகரிக்கவோ அல்லாது முக்கியமாக தர்மத்தை நிலைநிறுத்த யுத்தம் நடை பெற்ற்றுவந்தது.. தர்மத்திலிருந்து வழுவிய அரசனுடன் தர்மத்தையே குறிக்கோளாக கொண்ட அரசன் போர் புரிந்தான். உடல் முழுவதும் அதர்மமே நிறைந்து உலகிற்கு கேடு விளைவிப்பவனை திருத்துதல் மிகவும் கடினமானது. எவ்விதத்திலும் கேடு விளைவிப்பதிலேயே நோக்கமுள்ளவனாகின் அதனால் இப்பிறவியில் அடையும் பாவத்திற்கு பதிலாக அடுத்த பிறவியிலாயினும் நற்செயல்களை புரிந்து உய்ய வேண்டும் என்பது ஞானிகளின் நோக்கம். முட்கள், "சரணமடைந்தேன்உன் பாதசேவை புரிகிறேன்!" என்றால் அதை அப்படியே விட்டு விடுவது காலுக்கு ஆபத்தானது. ஆகையால் தர்மத்தை நிலைநிறுத்த அதர்மிகளை அழித்தே தீர வேண்டும் என்று ஸ்ரீரங்கமஹாகுரு  எச்சரித்தார். ஆகையால் அழித்தல் தவிர்க்க முடியாதது.

 

உயிர் பிரிவதற்கு முன் ஜீவன் எதை ஆசைப்படுகிறதோ அதுவே அவனுடைய அடுத்த பிறவிக்கு வழி வகுக்கும். ஆகையால் கொல்லுவதற்கு முன் எதிரிக்கு "இந்த பாணத்தினால் உயிர் துறப்பாய்" என எச்சரிக்கை வழங்கி உன் இஷ்டதெய்வத்தை ப்ரார்த்தனை செய்துகொள் என அறிவுறுத்துவது வீரனுக்கு அடையாளம். யுத்தத்தின் விதிமுறையுமாம். அவ்வாறே, பயந்தவரையும்ஆயுதமற்றவரையும்சரணடைந்தவரையும் கொல்லக் கூடாது எனும் யுத்த நியமும் இதையே கூறுகிறது. சிறந்த வில்லாளிகளுக்கு எந்த மர்ம ஸ்தானத்தில் அடித்தால் உயிர் சுலபமாக பிரியும் மற்றும் நற்கதி அடையும் எனும் அறிவு உண்டு. ஆகையினாலேயே பீஷ்மர்அர்ஜுனன் முதலியவர்களின் பாணத்தால் உயிர் பிரிய வேண்டும் என விரும்பியவர்களை மகாபாரதத்தில் காண்கிறோம்.  இது பாரத தேசத்தின் பல வித்யைகளில் ஒன்றான வில் வித்தையின் சிறப்புமாகும். 

இவ்வாறு துன்புறுத்தலே முக்கியம் என மேலோட்டமாக கண்டாலும் தர்மத்தை காப்பதுஜீவத்தின் மேல் கருணை ஆகியவை யுத்தத்தின் பிரிவுகள் என அறியும் போது மகரிஷிகள் அளித்துள்ள யுத்த நியமங்களும் மற்றும் தர்மத்தை காக்கும் சிந்தனையும் எத்துணை அழகானது என தோன்றுகிறதல்லவா?


குறிப்பு: இக்கட்டுரை யின் கன்னட மூலம் AYVM blogs ல் காணலாம்.  



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages