Tuesday, 22 June 2021

Garbhaadhaana - A Prime Samskaara (Embedding seeds of Supreme Truth)

 Kannada Article by: Tarodi Suresha

English Rendering by: Padmini Shrinivasan

Respond to (lekhana@ayvm.in)

Samskaara may be interpreted as a ritual which washes away accumulated dirt and restores the original sheen. A cleansing process, carrying an inherent Vijnaana, through which the path emanating from its original roots is retraced to the original purity. Scriptures enumerate sixteen important Samskaaras. Among them Garbhaadhaana is the first and foremost too. Garbhaadhaana is a process of sowing the seed of Purusha in Prakruti with conception resulting in the womb.

Sriranga Mahaaguru used to refer to this as "Reto-yajnaa" (bringing the inner divinity outwards, into another life). Unlike animals, it is just not for sensual pleasure. A Yajnaa means a sacrifice, performed to please the Gods. In this Samskaara, a lamp is to be lighted as a representative of the Supreme Light.

Even within the bounds of a Vivaaha (wedlock), the spirit in its backdrop should be 'Dharma-prajaartham vruneemahe'- (to beget a righteous progeny). The couple wish for a virtuous offspring. Such genuine wishes form the life-line of living. The groom (Brahmachaari) after getting spiritual education at his Guru's residence and with his blessings marries a similarly spiritually-educated bride, to lead the life of a householder. The responsibility of carrying, nurturing and upbringing the progeny of a Brahmishta (one who is eternally soaked in thoughts of the Supreme), without degrading his inner divine vision, rests with the wife. As the Garbhaadhaana chain continues, wise citizens grow, bubbling with qualities of inner purity or immaculate spiritual traits (Atmagunas). Cascading its positive impact, it paves way to build a never ending healthy society. 

Chaste and unsullied (internally and externally purified) couple are eligible to perform Reto-yajnaa. Philosophically speaking, the Effulgent Light shining at the root of creation represents the foremost couple as Lakshmi-Naaraayana (Siva–Shakti). Their value system propagates with purity, only when their intentions of evolution are honoured. An associated responsibility is to comply with all the do's and don'ts within a restrained living. Garbhaadhaana Samskaara offers the requisite purity to the seed (male sperm) and the place where it is sown (Kshetra – feminine womb carrying a mature ovum).

Like all other Samskaaras, Garbhaadhaana too includes rituals, with chanting of hymns (Mantras), exacting procedures (Tantra), appropriate time (Kaala), usage of auspicious materials (Dravya) etc. For example: The importance of timing is wonderfully upheld in the ancient and sacred sciences viz. Dharmashaatra (law-codes), Ayurveda and Jyotisha (celestial time-keeping). Only a summary is possible in this short article.

The transition intervals in a day (Sandhyaa) are forbidden for Garbhaadhaana as these are earmarked for meditation. Demons Hiranyaaksha and Hiranyakashipu were born, when Sage Kashyapa was forcefully dragged into procreation by his wife, during this forbidden interval of time. This story is well known. Out of the 16 nights occurring after the day of commencement of a woman's menstrual cycle, 5th, 8th, 9th, 10th, 12th, 14th, 15th and 16th are considered conducive. The first four days, Ekadasi, Dvaadasi, Trayodashi (11th, 12th, 13th day after full/new moon); festive days meaning - full/new moon, Ashtami (8th phase of moon), birthday, day with birth star; daytime, twilight are all forbidden; exceptions have also been specified in scriptures. It has to be performed in the latter part of the night only.

There exist predetermined calculations which enlist the character of the progeny, if the couple unite on those specific days. For example: if conception occurs on the night of the 14th day, a child knowledgeable in right conduct and way of living (Dharmajna) with good personal traits and leadership qualities will be born. It has been identified that a male/female child will be born, if the respiration is through right/left nostril respectively, at that time.

Starting with the purity of the seed and the womb where it is sown, the Garbhaadhaana Samskaara designed by Rshis, is very important to beget a progeny, capable of balancing mundane as well as spiritual lives. It lays the foundations for later Samskaaras.

Note: The Kannada version of this article can be viewed at AYVM blogs.  

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Monday, 21 June 2021

ಜ್ಞಾನಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಗದಿನಾಚಾರಣೆ (Jnaana Suryanannu Belagisikollalu Yogadinaacharane)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಮೋಹನ ರಾಘವನ್ 

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಇಂದು ಜೂನ್ ೨೧, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗದಿನ. ಈ ದಿನವು ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಗೋಳದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲೆಗಿಂತ ಹಗಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕತಮವಾಗಿರುವ ದಿನ. ಕಟಕವಲಯದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನು ಬೆಳಗುವ ದಿನ. ಭೂಮಿಯು ನೇರವಾಗಿ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಬಾಗಿರುವ ದಿನ. ಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಪ್ರಚಲಿತವೂ ಆದ ಸೂರ್ಯನಮಸ್ಕಾರದಲ್ಲೂ ಸೂರ್ಯನ ಹೆಸರು ಅಂಕಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯತ್ರೀಮಂತ್ರವೂ ಸವಿತೃದೇವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಮಾಡುವ ಆಸನ-ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳಿಗೂ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. 

ಯೋಗದ ವಾಸ್ತವಿಕಾರ್ಥವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಬಗೆಹರಿಯುವುದು. ಯೋಗವೆಂದರೆ ಸೇರುವುದು, ಒಂದುಗೂಡುವುದು. ಆಯುರ್ವೇದವು ಪದಾರ್ಥಗಳ ಯೋಗದಿಂದ ಔಷಧಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳ ಯೋಗದ ಫಲದ ಬಗ್ಗೆ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ.  ಅಕ್ಷರಗಳ ಯೋಗದಿಂದ ಪದಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ.  ಅಕಸ್ಮಾತ್ತಾಗಿ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಪರಿಚಿತರು ಸಿಕ್ಕಿದರೆ 'ಏನು 

ಸುಯೋಗ !' ಎಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. 

ಹಾಗಾದರೆ ಯೋಗ-ಶಾಸ್ತ್ರ, ಯೋಗ-ದಿನ ಎಂದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ? ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಾತ್ಮ- ಪರಮಾತ್ಮರ ಸೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ! ನಮ್ಮನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿಸಿಬಿಡುವುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮೈ-ಮನಗಳನ್ನು ಮರೆತ ಆ ಪರಮಾತ್ಮಾನುಭವದ  ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಮಾಧಿ, ಸಹಜಾವಸ್ಥಾ ಎಂದು ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಆ ಸ್ಥಿತಿವಿಶೇಷಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸ್ತರಗಳುಂಟು ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ಅನುಭವವು ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕುತೂಹಲವು ಉಂಟಾಗುವುದು ಸಹಜ. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಯೋಗತಾರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೊಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯೋಗಿವರೇಣ್ಯರಾದ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಯೋಗದ ತುತ್ತತುದಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, 'ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯನೆಂದೂ ಹೇಳಬಹುದು; ಆದರೂ ಬೆಳದಿಂಗಳಂತೆ ತಂಪಾಗಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 

ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಕಾಣುವ ಈ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣನ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಮಾರ್ಗಗಳನೇಕ. ಒಂದೂಕಾಲು ಲಕ್ಷ ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳುಂಟು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.  ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವುದು, ಯಜ್ಞ-ಹೋಮ-ಹವನಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು, ಭಾಗವತ, ರಾಮಾಯಣ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಪಾರಾಯಣ, ಗಾಯತ್ರೀ ಮುಂತಾದ ಮಂತ್ರಗಳ ಜಪ, ಸ್ತೋತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದು, ದಿನನಿತ್ಯ ಮಾಡುವ ಪೂಜೆ  ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆ ಸಮಾಧಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾರ್ಗಗಳು. ಯೋಗವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧನಗಳು. ನಾವು ಯೋಗವೆಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಆಸನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳೇ ಮುಂತಾದ ಉಪಾಯಗಳೂ ಅಂತಹ ಯೋಗಮಾರ್ಗಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದು. ಆಸನ-ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಗಳಿಂದ ದೊರಕುವ ಆರೋಗ್ಯಲಾಭಗಳು ಅಪಾರ. ಆದರೆ ಪತಂಜಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಣೀತವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗದ ಪರಮಫಲವೆಂದರೆ ಸಮಾಧಿಯ ಆನಂದಾನುಭವ. "ಯಮ-ನಿಯಮ-ಆಸನ-ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ-ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ-ಧಾರಣ-ಧ್ಯಾನ-ಸಮಾಧಿ" ಎಂಬೀ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳು ಸೇರಿ ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.   

ಈ ಆಸನಗಳು ಹೇಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಮಾಧಿಯ ಅನುಭವದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ಯಬಲ್ಲವು ? ಅಂಗವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಜ್ಞಾನಸೂರ್ಯನನ್ನು  ನೋಡುವುದಕ್ಕೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದನ್ನು  ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮ್ಯಾಚ್ ತುಂಬಾ ಸ್ವಾರಸ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ; ಒಂದು ಬಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಆರು ರನ್ ತೆಗೆದು ಭಾರತ ಗೆಲ್ಲಬೇಕಲ್ಲಾ  ಎಂಬ ಉತ್ಸಾಹ-ಆತಂಕಗಳ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನ ಚಿತ್ರ ಮೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳೋಣ;   ಕುರ್ಚಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಾನೆ; ಟಿವಿಯೊಳಗೇ  ಹೋಗಿಬಿಡುವುದೋ ಎಂಬಂತೆ ತಲೆಯನ್ನು ಮುಂಚಾಚಿರುತ್ತಾನೆ; ಒಮ್ಮೆ ಕೈಗಳು ಪಟಪಟನೆ ತಾಳ ಹಾಕುತ್ತಾ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೈ ಸವರುತ್ತಾ; ಈ ಅಂಗವಿನ್ಯಾಸ ಸಹಜವಾಗಿ ಏಕೆ ಮೂಡಿಬಂದಿತು? ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮುದ್ರೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಅಂಗವಿನ್ಯಾಸವೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಣಮಿಸುವುದೂಂಟು; ತೂಕಡಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು "ಏಯ್ ಬೆನ್ನು ನೆಟ್ಟಿಗೆ ಮಾಡಿ ಕುಳಿತುಕೋ !" ಎಂದು ಗದುರಿಸುವುದುಂಟು. ಅಂತೆಯೇ ಭಾರವನ್ನು ಎತ್ತುವಾಗ, ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ, ದಮ್ಕಟ್ಟಿ "ಐಸ್ಸಾ" ಎಂದು ಎತ್ತಿಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೇ ನಮ್ಮ ನಿತ್ಯಜೀವನವನ್ನು ಆಲಿಸಿದರೆ, ಅಂಗವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಮನಸ್ಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತೆ. ಅಂತೆಯೇ ಭಾರತದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಚಿತ್ತದ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ನಿಸ್ತರಂಗಮಹೋದಧಿಯ ಸಮಾಧಿಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಹತ್ತಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಆಸನಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನೂ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನೂ ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ಕಲ್ಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂದು ಹೊರ ಸೂರ್ಯನು, ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳಗುವಂತೆ ನಾವು ಒಳಗಿನ ಜ್ಞಾನಸೂರ್ಯನನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗುರುವಿನ ನೆರವಿನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸೋಣ !

ಸೂಚನೆ: 21/06/2021 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ  ವಿಜಯವಾಣಿ ಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿ ದರ್ಶನ - 47 - ಬಾಳಿನ ಬೆಲೆ (Arya Samskruti Darshana - 47 - Balina Bele)

ಲೇಖಕರು : ಛಾಯಾಪತಿಗಳು

ಏನು ಜೀವನದ ಬೆಲೆ? ಏನನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ? ಜೀವನಕ್ಕೆ  ಯಾವ ಬೆಲೆಯೂ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನೋಣವೇ? ಈ ಬಗೆಗೆ ಚಿಂತನೆಗಳು ಜೀವನದ ಉಗಮದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ನಡೆದುಬಂದಿದೆ.

ಒoದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಣಯಿಸುವಾಗ ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅಂಶಗಳಾವುವು? ಮೂಲವಸ್ತು, ತಯಾರಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ, ಬಾಳುವೆಯ ಅವಧಿ, ಉಪಯುಕ್ತತೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಜೀವನವನ್ನು ಹೀಗೆ ಬಿಚ್ಚಿ ನೋಡಿದರೆ ಏನು ಅದರ ಬೆಲೆ? ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣುವುದು ಶರೀರ. ಮಾನವ ಶರೀರವನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಇದರ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟುವ ಯತ್ನವೂ ನಡೆದಿದೆ. ಇಂಗಾಲ, ಆಮ್ಲಜನಕ, ಸಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ, ಗಂಧಕ, ಸುಣ್ಣ, ಕಬ್ಬಿಣ, ಮತ್ತಿತರ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಅಂಶಗಳಿಂದ ರಚನೆಗೊಂಡ ಈ ಶರೀರದ ಬೆಲೆ, ಇಂದಿನ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀರದು.

ನಿಸರ್ಗದಿಂದಲೇ ರೂಪಗೊಂಡ ಇದರ ತಯಾರಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚ ಅಗಣ್ಯ. ಶರೀರವು ಅತಿ ಜಟಿಲವೂ, ಅತ್ಯದ್ಭುತವೂ ಆದ ಯಂತ್ರವೆಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಈವರೆಗೆ ದೊರಕಿರುವ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದಲೂ, ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಗೆಬಗೆಯ ವಿಧಾನಗಳಿಂದಲೂ ಬಯಲಾಗದ ಅನೇಕ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಯಂತ್ರವಿದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಇದರ ಜಟಿಲತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಬಾಳುವೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾನವಶರೀರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ನೂರು ಅಥವಾ ನೂರಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ಬಾಳಬಹುದು. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಮೀರಿರುವ ಜನರೂ ಉಂಟು. ಕಾಣುವ ಶರೀರವಷ್ಟೇ ಜೀವನದ ಸಾರಸರ್ವಸ್ವವಲ್ಲ. ಈ ಶರೀರವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಆಡುವ ಜೀವಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಅದ್ಭುತಯಂತ್ರವೂ ಜಡವೇ. ಇದನ್ನು ತುಂಬಿ ಆಡುವ ಜೀವವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ. ಆ ಜೀವರಹಿತವಾದರೆ ಇದು ತನ್ನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 

ಹೀಗೆ ಕಾಣದ ಜೀವಶಕ್ತಿ, ಕಾಣುವ ಮೈ ಎರಡರಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಬಾಳಾಟದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಉಪಯೋಗವೇನು ಎಂಬುದು ಇದರ ಬೆಲೆಯ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಏನು ಇದರ ಉಪಯೋಗ? ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿರುವ ಭೋಗಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಶರೀರವು ಬೀಳುವವರೆಗೂ ಅನುಭವಿಸುವುದು ಅಷ್ಟೆೇ. ದೇಹವನ್ನು ತುಂಬಿರುವ ಜೀವವು ಯಾವಾಗ ಇದರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವವಿರುವುದರೊಳಗೆ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಸುಖಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಿಬಿಡುವುದೇ ಇದರಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಉಪಯೋಗ. ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸುಖಾಗಳಾವುವು? ಈ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ಚಿಂತೆ? "Let us eat, drink and make merry. This is the be all and end all of life." ತಿನ್ನೋಣ, ಕುಡಿಯೋಣ, ಸುಖಿಸೋಣ - ಇದೇ ಜೀವನದ ಪರಮಸಾರ. ಇದೇ  ಕೊನೆ - Epicurean philosophy; ಜೀವನವನ್ನು ಗಸಿ ಉಳಿಯುವವರೆಗೆ ಹೀರೋಣ (Let us drink the life to lees - Tennyson); ನಿಂಬೆ ರಸವನ್ನು ನಾವು ತುಂಬಿ ಹೀರೋಣ (Let us squeeze the lemon to the full); ಸಾಲಮಾಡು, ತುಪ್ಪ ತಿನ್ನು - ಎಂಬ ಮಾದರಿಯ ಮಾತುಗಳಿಲ್ಲವೆ? ಅದರಂತೆ ನಡೆದರೆ ಸರಿ. 

ಮಾತುಗಳೇನೋ ಕೇಳಲು ಚೆನ್ನಾಗಿವೆ; ಆದರೆ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸುಖಗಳ ಬಗೆಗೆ ನಿರ್ಣಯ ನೀಡುವ ಮಾತುಗಳಲ್ಲ ಇವು. ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಹಿಂಡು ಅದಕ್ಕೇಕೆ ಅನ್ವೇಷಣೆ?  ಎಂಬುದು ಜಡವಾದವೇ ಹೊರತು, ನಿಜದ ಪರಿಚಯ

ನೀಡುವ ನಿರ್ಣಯದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಕಲ್ಲು-ಮಣ್ಣುಗಳೇ ಸಾಕು. ಚಿನ್ನ - ರತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಭೂಗರ್ಭವನ್ನೇಕೆ ಶೋಧಿಸಬೇಕು? ತಾನಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡಮರಗಳೇ ಸಾಕು. ಏಕೆ ಈ ವ್ಯವಸಾಯದ ಉದ್ಯಮ? ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಜಡಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಪೋಷಕವಾಗಬಹುದೇ ಹೊರತು ನಿಜದತ್ತ ಸೆಳೆಯುವ ಮಾತುಗಳಲ್ಲ. ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದ ನಿಜವರಿತು ಹಾದಿ ತೋರಿಸುವ ಸಾಹಸಿಗಳು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾದುದು. ಸಿಕ್ಕಿದ್ದನ್ನು ಮುಕ್ಕಿ ಮುಗಿಸುವ ಸೋಮಾರಿಗಳು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಕಾಣಿಕೆ ಸೊನ್ನೆ. 

ಆದ್ದರಿಂದ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸುಖಗಳಾವುವು? ಆ ಸುಖಗಳ ಪರಮಾವಧಿ ಯಾವುದು? ಎಂಬತ್ತ ಹುಡುಕುನೋಟ ಹರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪಡೆದವರುಂಟೇ? ಎಂಬದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಬಾಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಆಡುವ ಜೀವವೇ ಬಾಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ನೀಡುವ ಬದುಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಆ ಜೀವನದ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ? ಅದು ಮೈಯನ್ನು ಏಕೆ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ? ಎಂಬತ್ತಲೂ ಅನ್ವೇಷಣೆ ನಡೆಸಿದವರುಂಟು.

ಹೃದಯದ ಬಡಿತವನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ, ಜೀವನದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಜೀವವು ಎಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದೆಯೋ ಆ ಮೈಯ ಒಳಗೆ ತಾನೇ ಹುಡುಕಬೇಕು? ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಗಳೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವ ಜೀವವು ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ತಾನೇ ಇರಬೇಕು? ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಇಂದ್ರಿಯ ಮನಸ್ಸು-ಬುದ್ಧಿಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸೆಳೆದು ಹುಡುಕಿದವರೂ ಉಂಟು. ಹಾಗೆ ಹುಡುಕಿದಾಗ ಶರೀರದ ಒಳಕೇಂದ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜೀವನನೆಲೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಒಂದು ಬೆಳಕನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಪರಮಾನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದವರೂ ಉಂಟು. ಅಂತಹ ನೋಟ ಪಡೆದವರನ್ನೇ 'ಋಷಿ' - ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಆಮೆಯು  ತನ್ನ ಅವಯವಗಳನ್ನು ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹಿಂಸೆಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಒಳಗೆ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿಯು ಕಾಣುವುದು ಎಂಬ ಅನುಭವಿಗಳ ಮಾತನ್ನೂ ನಾವು ನೋಡುತ್ತೇವೆ.

ಹಾಗೆ ಹಿನ್ನೋಟದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಪಡೆದ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಹೊರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವಿಯು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಸುಖಭೋಗಗಳೊಡನೆ ತೂಗಿ ನೋಡಿ-ಈ ಸುಖಕ್ಕಿಂತಲೂ ಓಳ ಆನಂದವು ಶತಕೋಟಿ ಪಾಲಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುಖದಾಯಕವೆಂದು ಅಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ಪರಮಾನಂದವೇ ಜೀವಿಯು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಪರಮಾವಧಿಯಸುಖ - ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮುಟ್ಟಿ, ಅದನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಜೀವನವು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗುವುದೆಂಬ ನಿರ್ಣಯವನ್ನೂ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಮಾನವನ ಒಳ ಮೈಯಲ್ಲೂ ಆನಂದದ ಅಕ್ಷರ ನಿಧಿಯಿದೆ. ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಉಂಟು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಆ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆದು ಅನುಭವಿಸದಿದ್ದರೆ ಮಹತ್ತಾದ ಹಾನಿ. ಆದೇ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಎಂದು ಸಾರಿರುವವರೂ ಉಂಟು.  ಅವರು ಬಾಳ ಒಳ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಅನುಭವವೇ ಆ ಮಾತನ್ನಾಡಿಸಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇಶ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆದ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಏಕಕಂಠದ ಉದ್ಘೋಷವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ಶರೀರವನ್ನು ತುಂಬಿರುವ ಜೀವವು ಹೊರನೋಟದಿಂದ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ, ಒಳ ನೋಟಕ್ಕೆ ಕಾಣುವ ವಸ್ತು. ಜೀವನವನ್ನೂ, ಆದರ ನೆಲೆಯನ್ನೂ ಕಂಡಾಗ ಪರಮಾವಧಿಯ ಆನಂದವನ್ನು ಜೀವಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದೇ ಅವರ ಉದ್ಘೋಷ.  ಜೀವನದ ನೆಲೆಯಾದ ಜ್ಯೋತಿಯ ಅರಿವು ಪ್ರತಿ ಚೇತನದ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು. ನಿದ್ದೆಯು ಪ್ರತಿಜೀವಿಗೂ ಎಷ್ಟು ಸಹಜವೋ, ಪರಮಾನಂದಮಯವಾದ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯೂ ಆಷ್ಟೇ ಸಹಜವಾದುದು. ಅದನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಾಳಬೆಲೆಯರಿತಂತಾದೀತು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಆತ್ಮಯೋಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವಿರೋಧವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಭೋಗ ಎರಡೂ ಬಾಳಿನಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸುಖಗಳು. ಭೋಗಯೋಗಗಳೆರಡನ್ನೂ ಪಡೆದಾಗ ಬಾಳಿನ ಪೂರ್ಣಬೆಲೆ ಪಡೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ. 

ಭೋಗವೆಂದರೆ ಅರ್ಥಕಾಮಗಳು. ಇವುಗಳು, ಯೋಗ ಎಂದರೆ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅವಿರೋಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ-ಮೋಕ್ಷ- ಎಂಬ ಎಲ್ಲ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಫಲವನ್ನೂ ಜೀವಿಯು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ದೇಹವೆಂಬ ಪುರವನ್ನು ತುಂಬಿರುವ ಜೀವಿಯೇ ಪುರುಷ. ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ಅವನ ಪ್ರಯೋಜನ. ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ  ಪಡೆದರೆ ಇಂದ್ರಿಯ ಭೋಗ, ಆತ್ಮಯೋಗಗಳೆರಡನ್ನೂ ಪಡೆದರೆ ಬಾಳಬೆಲೆ ಪಡೆದಂತಾಯಿತು.  ಬಾಳಿಗೆ  ನೆಲೆಯೂ  ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು.

ಸೂಚನೆ : ಈ ಲೇಖನವು ಶ್ರೀಮಂದಿರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗುವ ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪುಟ:೬ ಸಂಚಿಕೆ:೮, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೯೨ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ  ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Sunday, 20 June 2021

ಶ್ರೀರಾಮನ ಗುಣಗಳು - 10 ಸ್ಮಿತಪೂರ್ವಭಾಷೀ - ಶ್ರೀರಾಮ (Sriramana Gunagalu - 10 Smitapurvabhashi - Srirama)

ಲೇಖಕರು: ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಸ್ಮಿತ ಎಂದರೆ ನಗುವುದು. ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮುಗುಳುನಗೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಸಿತ, ವಿಹಸಿತ, ಅವಹಸಿತ, ಅಪಹಸಿತ ಮತ್ತು ಅತಿಹಸಿತ ಎಂದು ಆರು ಬಗೆಯ ನಗು ಇದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ ಮತ್ತುಹಸಿತವು ಉತ್ತಮರ ನಗುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿಹಸಿತ ಮತ್ತು ಅವಹಸಿತವು ಮಧ್ಯಮರ ನಗುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಳಿದೆರಡುಅಧಮರ ನಗುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪಮಾತ್ರ ಮುಖವು ವಿಕಸಿತವಾಗಿ ಅಧರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಂಪನವಾದರೆ ಅದನ್ನು 'ಸ್ಮಿತ'ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹಾಸ ಎಂಬ ಸ್ಥಾಯೀಭಾವದಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ ರಸವೇ ಹಾಸ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದವೇಸ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ಶಬ್ದವನ್ನು ಮಾಡದೆ, ತುಟಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಹಲ್ಲು ಕಾಣದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಕರೆ ಅದು'ಸ್ಮಿತ' ವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮುಖವಿಕಾರವಿಲ್ಲ. ಶಬ್ದದ ಪ್ರಹಸನವಿಲ್ಲ. ನೋಡುವವನಿಗೆ ಅಥವಾಕೇಳುವವನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಅಸಹ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಳಗಡೆಯ ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಯಾವುದೇಬಾಧಕವಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ನಗು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯಿದೆ.ಈ ನಗುವು ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸುಗಳೆಂಬ ತ್ರಿಗುಣಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ ಸಾತ್ತ್ವಿಕತೆ,, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮುಂತಾದ ಉದಾತ್ತ ಗುಣಗಳಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕಾರಣದಿಂದ ಬರುವ ನಗುವುಸಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವನ ನಗು ಸ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಆರ್ಯರ-ಮಹಾತ್ಮರಸಹಜವಾದ ನಗುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀರಾಮನು ಮಹಾಪುರುಷನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನ ನಗುವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇತ್ತು ಎಂದುವಾಲ್ಮೀಕಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀರಾಮನು ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ? ಎಂದರೆ ಮಾತಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಗುಳು ನಕ್ಕು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ.ಅದನ್ನೇ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗಳು 'ಸ್ಮಿತಪೂರ್ವಭಾಷೀ' ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವರುಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅತಿಯಾಗಿ ನಗುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಮೊದಲು ನಕ್ಕು ಆಮೇಲೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆಕೆಲವರು ಮೊದಲು ಮಾತನ್ನಾಡಿ ಆಮೇಲೆ ನಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂರರಲ್ಲಿ, ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಮಿತವಾಗಿ ನಗುವುದು ಬಹಳ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು.ಮಾತಿಗೆ ಬಹಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಆಡುವ ಮಾತು ಎದುರಿಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೆರಳಿಸಲೂ ಬಹುದು,ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ಕೂರಿಸಲೂಬಹುದು. ಮಾತು ಮತ್ತು ನಗು ಎರಡೂ ಹಿತ-ಮಿತವಾಗಿ ಮೇಳೈಸಿ ಬಂದಾಗ ಕೇಳುವವರಿಗೆ ಶಾಂತ- ಗಂಭೀರವಾದ ಭಾವಮೂಡುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಉದ್ವೇಗ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಹಳ ಗಡಿಬಿಡಿಯಿಂದಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಕಾರವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ ಗಹಗಹಿಸಿ ನಕ್ಕುಮಾತನಾಡುವುದರಿಂದಲೂ ಕೇಳುವವನಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ನಾವು ಆಡುವಮಾತು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ನಗುವು ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗುವಂತಿರಬೇಕು. ಶ್ರೀರಾಮನು ಆಡುವಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಶಾಂತಭಾವ ಮೂಡುವಂತಿತ್ತು. 'ಸಮಾಧಾನವಾಗಿ ಇರಬೇಕು' ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯರಮೂಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಷ್ಠೆ!. ಹಾಗಾಗಿ ಮಾತನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಡಬೇಕು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಸ್ಮಿತಪೂರ್ವಭಾಷಿತ್ವವೇ ಆದರ್ಶ.

ಸೂಚನೆ : 20/6/2021 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು  
ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Saturday, 19 June 2021

ಷೋಡಶೋಪಚಾರ - 5 ಆಸನ (Shodashopachaara - 5 Aasana)

 ಲೇಖಕರು: ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಷೋಡಶೋಪಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು ಆಸನ ಎಂಬ ಉಪಚಾರ. ಆಸನವೆಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬರುವವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ ಯೋಗಾಸನ. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶರೀರ ಇವುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿಒಂದು ಕಡೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಗಲು ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವೇ ಆಸನ. ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಆಸನವು, ನಮ್ಮಮನೆಗೆ ಅಥವಾ ಮನಕ್ಕೆ, ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಎರಡೂಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಆಗಿದೆ.

ನಾವು ಭಗವಂತನ ಆಸನಕ್ಕಾಗಿ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಪೀಠವನ್ನು ಇಡುತ್ತೇವೆ. ವಜ್ರಪೀಠ, ರತ್ನಪೀಠ, ಸುವರ್ಣಮಯಪೀಠ, ರಜತಪೀಠ, ದಾರುಪೀಠ ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೀಠವನ್ನುಮಾಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ ಆರಾಧಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಂಟಪವನ್ನುಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತೇವೆ. ದೀಪಗಳಿಂದ ಆ ಪೀಠವು ಇನ್ನೂಶೋಭೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಬಿಜಯಿಸಿದ ಭಗವಂತನು ನಮಗೆಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಬೇಕು. ಅವರವರ ಭಾವಕ್ಕೆ ಅವರವರಶಕ್ತಿಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪೀಠದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಭಗವಂತನು ಇಂತಹದ್ದೇಪೀಠ ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ತಾನೆ! ಹಾಗಾದರೆ ಇಂತಹ ವೈಭವೋಪೇತವಾದ ಪೀಠದ ಅವಶ್ಯಕತೆಏನು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಬಂದೇ ಬರುತ್ತದೆ. 'ಐಶ್ವರ್ಯ ಎಂಬುದು 'ಈಶ್ವರ' ಎಂಬ ಪದದಿಂದಲೇಬಂದಿದೆ. ಅವನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಡುವುದು ಐಶ್ಚರ್ಯದ ಸದುಪಯೋಗ. ದೈವಕೊಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ದೈವಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು' ಎಂಬ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿಸಂಶಯವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅಲ್ಲವೇ ಪೂಜೆಯ ಅಂತರಾರ್ಥ. ಪೀಠದಲ್ಲಿರುವ ಅಲಂಕಾರಭೂಷಿತನಾದ ಅವನ ಸ್ಮರಣೆಯು, ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಭಗವದ್ಭಾವದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲುಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ ವೈಭವೋಪೇತವಾದ ಪೀಠವನ್ನು ನಾವುಕಲ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದಾವುದೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದವನು ಕೇವಲ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಇಂತಹ ಆಸನವನ್ನುಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಭಗವಂತನು ತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವೂ ಅದರದ್ದೇ ಆದಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. 'ಧಾತುಃ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ಮಹಿಮಾನಮೀಶಮ್' ಎಂಬಂತೆ ಇವೆಲ್ಲದರಗುರಿ ನಮ್ಮ ಶರೀರದ ಸಪ್ತಧಾತುಗಳ ಪ್ರಸನ್ನತೆ ತಾನೇ! ಆಗ ಮಾತ್ರ ಭಗವಂತನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಸಾಧ್ಯ! ಇಂತಹ ವಿಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಪಚಾರವನ್ನು ನಮ್ಮ ಋಷಿಗಳು ತಂದರು. ಆದರೆ ಈ ವಿಜ್ಞಾನನಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಖೇದದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.

ಸೂಚನೆ : 19/6/2021 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷ  ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

ಇಹಪರ ಭೋಗಕ್ಕೆ ನಾದ ಯೋಗ (Ihapara Bhogakke Nada Yoga)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ ೨೧ರಂದು "ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೋಗ ಡೇ" (ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಗ ದಿನ) ಎಂಬುದರ ಆಚರಣೆ ರೂಢವಾಗಿದೆಯಷ್ಟೆ. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದೊದಗುವ ದೈಹಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯಗಳ ವಿಕಾಸದಿಂದಾಗಿ ಯಾರಿಗೆ ತಾನೆ ಪ್ರಮೋದವಾಗದು? ಸರ್ವರ ಸರ್ವವಿಕಾಸಗಳಿಂದ ಮೋದ ಪಡುವ ನಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಕಾರಣರಾದದ್ದು ಭಾರತೀಯರ ಭಾಗ್ಯವೇ ಸರಿ.

ಒಂದೇ ಪದ!
ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಎರಡು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, "ಪ್ರವೃತ್ತಿ-ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿ-ಧರ್ಮ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಒಂದೇ ಪದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ 'ಯೋಗ' ಎಂದೇ ಸರಿ! ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾರವೆನಿಸುವ ಇಡೀ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯು "ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರ"ವೆಂದೇ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ "ಇತಿ ಶ್ರೀ…" ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 'ಯೋಗ'ವೆಂಬ ಪದವು ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ೩೭ ಬಾರಿ ಬಂದಿದೆ, 'ಯೋಗಿ'ಯು ೨೮ ಬಾರಿ. ಇವಲ್ಲದೆ. ಯೋಗಕ್ಷೇಮ, ಯೋಗಾರೂಢ, ಯೋಗಸ್ಥ, ಯುಕ್ತ, ಯೋಗಭ್ರಷ್ಟ ಮುಂತಾದುವನ್ನೂ ಗಣಿಸಿದರೆ ನೂರಕ್ಕೂ ಮೀರುತ್ತದೆ!

ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರ!
ಪೂಜ್ಯ ರಂಗಪ್ರಿಯಸ್ವಾಮಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಾರವಾಗಿ, "ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು : ಅದುವೇ 'ಓಂ'!" – ಎಂದೊಮ್ಮೆ ನುಡಿದಿದ್ದುಂಟು. ಈ ಲೇಖನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಾದ "ನಾದಯೋಗ" ಎಂಬುದರ ಸಾರತಮವಾದ ತತ್ತ್ವವಾದರೂ ಈ ಓಂಕಾರವೇ. ವೇದಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲೂ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾರವಾದ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಪ್ರಣವನಾದದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ತು ಓಂ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರದ ಉಪಾಸನೆಯಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಆಕಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದು, "ಪ್ರಣವವೇ ಬಿಲ್ಲು, ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಲಕ್ಷ್ಯ" – ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಮುಂಡಕೋಪನಿಷತ್ತು. ಯೋಗದ ತುದಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ರಥವೇ ಓಂಕಾರವೆಂದು ಅಮೃತಬಿಂದೂಪನಿಷತ್ತು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ತು "ಸರ್ವಂ ಓಂಕಾರ ಏವ" – ಎನ್ನುತ್ತದೆ

ಸಾಮಗಾನವನ್ನು ಓಂಕಾರದೊಂದಿಗೇ ಮಾಡುವುದೆಂದು ತೈತ್ತಿರೀಯೋಪನಿಷತ್ತು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಯೋಗತತ್ತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಕಠೋಪನಿಷತ್ತು-ಮೈತ್ರ್ಯುಪನಿಷತ್ತುಗಳೂ ಓಂಕಾರದ ಗರಿಮೆಯನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. "ಬ್ರಹ್ಮನಿರ್ದೇಶವೆಂಬುದು ಓಂ-ತತ್- ಸತ್- ಎಂಬುದಾಗಿ" – ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, "ಓಂ ಎಂಬುದು 'ಏಕಾಕ್ಷರಬ್ರಹ್ಮ'" ಎಂದು ಗೀತೆಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಪಾತಂಜಲ ಯೋಗಸೂತ್ರವು ಬ್ರಹ್ಮದ ವಾಚಕವೇ ಪ್ರಣವ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟರಿಂದಲೇ "ನಾದಯೋಗ"ದ ಸಾರವನ್ನೇ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತಾಯಿತು.

"ನಾದಾತ್ಮಕಂ ಜಗತ್ "
ನಾದಯೋಗವೆಂಬ ಪದವು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಜವೇ. ಆದರೆ ನಾದಕ್ಕೂ ಸಂಗೀತಕ್ಕೂ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯಲ್ಲವೇ? "ಸಂಗೀತವೆಂದರೆ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ" – ಎಂದೇ ನಾವೆಲ್ಲ ತಿಳಿದಿರುವುದು; ಆದರೆ ಅದು ಹಾಗಲ್ಲ. ಅದೊಂದು ಪಾರಿಭಾಷಿಕಪದ. "ಗೀತ-ವಾದ್ಯ-ನೃತ್ಯಗಳು ಮೂರೂ ಸೇರಿದರೇ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತವೆನ್ನುವುದು". ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಗೀತವು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಬಹುದೇ ವಿನಾ ಅದೇ ಸಂಗೀತವಲ್ಲ. "ಗೀತಂ ವಾದ್ಯಂ ಚ ನೃತ್ಯಂ ಚ ತ್ರಯಂ ಸಂಗೀತಮುಚ್ಯತೇ" ಎಂದೇ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಕ್ಯ. ಗೀತವೆಂದಮೇಲೆ ರಾಗವಿಲ್ಲದೆ ಆದೀತೇ? ರಾಗವೆಂದರೆ ಸ್ವರವಿಲ್ಲದೆ ಆದೀತೇ? "ಗೀತ-ರಾಗ-ಸ್ವರಗಳು ನಾದವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದಾವೇ?" – ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರ: "ನ ನಾದೇನ ವಿನಾ ಗೀತಂ, ನ ನಾದೇನ ವಿನಾ ಸ್ವರಃ | ನ ನಾದೇನ ವಿನಾ ರಾಗಃ ತಸ್ಮಾನ್ನಾದಾತ್ಮಕಂ ಜಗತ್ ||" ನಾವು ಹಾಡುವ ಗೀತವೇ ಹೀಗೆಂದಮೇಲೆ, 'ಭಗವಂತನೇ ಹಾಡಿರುವ' ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದೇನು?

ನಮ್ಮ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಯೋಗಕ್ಕೂ ನಂಟುಂಟು; ಅವರಿಗೂ ಗಾನಕ್ಕೂ ಗಂಟುಂಟು; ಅವರಿಗೂ ನಾದಕ್ಕೂ ಜಂಟಿಯುಂಟು. ಇದೋ: ಕೃಷ್ಣನು ಯೋಗೇಶ್ವರ, ಶಿವನು ಯೋಗೀಶ್ವರ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಸಾಮಗಾನರತ; ಸರಸ್ವತಿಯು ವೀಣಾಸಕ್ತೆ; ಪಾರ್ವತೀಪತಿಯು ಗೀತಪ್ರೀತ; ಗೋಪೀಪತಿಯು ಕೊಳಲಿನ ದನಿಗೆ ಮರುಳಾದವನು – ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಸಂಗೀತರತ್ನಾಕರವು ದೇವತೆಗಳ ಗೀತಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ನಾನಾದೇವತೆಗಳ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ನಾನಾವಾದ್ಯಗಳುಂಟು : ಶಂಭುವಿನ ಪ್ರದೋಷನೃತ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣುಗಳು ತಾಳ-ಪಟಹಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾರೆ. ವೀಣೆಯು ಭಾರತಿಯ ಕೈಯಲ್ಲೂ, ಕೊಳಲು ಸೂರ್ಯ- ಚಂದ್ರರ ಕೈಯಲ್ಲೂ, ಮೃದಂಗವು ನಂದಿ-ಸ್ಕಂದರ ಕೈಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ; ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಹಾಡುತ್ತಾಳೆ – ಎಂದೆಲ್ಲ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಶ್ಲೋಕಗಳುಂಟು. ಸಂಗೀತರತ್ನಾಕರವು ಶಂಕರನನ್ನು ನಾದತನುವೆನ್ನುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಮಯೀ-ನಾದಮಯೀ – ಎಂಬುದಾಗಿ ಪಾರ್ವತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿರುವುದೂ ಉಂಟು. ವೀಣೆ-ವೇಣು-ಮೃದಂಗವಾದ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಷ್ಟು ರಂಜಿಸುತ್ತದೆ! – ಎಂದು ಅವುಗಳ ನಾದದ ಮೋಹಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಬೋಧಸುಧಾಕರವು "ಇವುಗಳ ಇಂಪನ್ನೂ ಅತಿಶಯಿಸುವಂತಹುದು ಅನಾಹತನಾದ!" – ಎನ್ನುತ್ತದೆ.

ನಾದವು ಆಹತ-ಅನಾಹತ – ಎಂಬುದಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧ. ಬಡಿತದಿಂದ ಬಂದದ್ದು ಆಹತ. ಒಳಗೇ ಸ್ಫುರಿಸುವುದು – ಅರ್ಥಾತ್ ಯಾವ ಹೊಡೆತದಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗದಂತಹುದು ಅನಾಹತನಾದ. ಹೀಗೆಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿ, ನಮ್ಮ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರ- ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೊರಲಿನಿಂದ ಅನಾಹತನಾದದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಆಹತನಾದದಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದೆಯಲ್ಲವೇ? ಏರೋಪ್ಲೇನಿನ ಧ್ವನಿ ಕಡಿಮೆಯೇ? ವಾಹನಗಳ ಗದ್ದಲ ಕಿವಿಗಡಚಿಕ್ಕದೇ? ವಾದ್ಯಗಳ ದನಿ-ಮಾರ್ದನಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಕಿರಿದೇ? ಪಶು-ಪಕ್ಷಿಗಳ ರುತಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯವಿಲ್ಲವೇ? ನದಿಯ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ನಿನದವಿದೆ; ಸಮುದ್ರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವನವಿದೆ; ಮೋಡದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಗುಡುಗೂ ಘೋಷವೇ. ಗಾಳಿ ಬೀಸುವಲ್ಲಿ, ನೀರು ಹರಿಯುವಲ್ಲಿ, ಬೆಂಕಿ ಸುಡುವಲ್ಲಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಇತ್ತ ನಮ್ಮಲ್ಲೇ, ನಾಡಿಯ ಮಿಡಿತದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದ ಬಡಿತದಲ್ಲಿ, ಉಸಿರಿನ ಮಿಸುಕಿನಲ್ಲಿ ರವೆಯಷ್ಟಾದರೂ ರವವಿದ್ದೇ ಇದೆ. ಇನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನವು ಹೇಳುವಂತೆ, ಮನುಷ್ಯನ ಕಿವಿಗೇ ಅಗೋಚರವಾದ – ಆದರೆ ನಾಯಿ, ಬಾವಲಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವ – ತರಂಗಾಂತರಗಳೂ ಉಂಟು! ಆದರೆ ಇಲ್ಲೆಲ್ಲ – ತಂಬೂರಿ ಮೀಟುವಲ್ಲಿ ಸಹ – ಆಹತಿ ಅಥವಾ ಹೊಡೆತವುಂಟು. ಆದರೆ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರವು ಎತ್ತಿ ಹೇಳುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯ ನಾದವನ್ನು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಾದಯೋಗದ ಉನ್ನತಧಾಮವಿರುವುದಲ್ಲಿ! ಸಂಗೀತವೂ ಸಾಟಿಯಲ್ಲವೆನ್ನುವ ಸ್ತರವಿರುವುದಲ್ಲಿ!

ಯುಕ್ತಪ್ರಾಣಾಯಾಮಾಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ನಾಡೀಶುದ್ಧಿಯು ಏರ್ಪಡಲು ನಾನಾ ಪ್ರಕಾರದ ಅನಾಹತನಾದಗಳು ಉಂಟಾಗುವುವು – ಎಂಬುದಾಗಿ ಯೋಗಗ್ರಂಥಗಳು ಹೇಳುವುವು. "ಸರ್ವಾಸು ನಾಡೀಷು ವಿಶೋಧಿತಾಸು ಅನಾಹತಾಖ್ಯಃ…ಪ್ರವರ್ತೇತ ನಿನಾದಃ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಯೋಗತಾರಾವಳಿ. ಈ ನಾದವನ್ನು ಆಲಿಸುವುದೇ "ನಾದಾನುಸಂಧಾನ". ಲಕ್ಷಾಧಿಕ ಲಯಮಾರ್ಗಗಳುಂಟೆಂದೂ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾದಾನುಸಂಧಾನವೆಂಬುದೇ ಮಾನ್ಯತಮವೆಂದೂ ಅಲ್ಲಿ ಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಗಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಾಪೇಕ್ಷಿಯು ಅನುಸಂಧಾನಿಸಬೇಕಾದುದು ನಾದವನ್ನೇ – "ನಾದ ಏವಾನುಸಂಧೇಯೋ ಯೋಗಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಮಿಚ್ಛತಾ" ಎಂಬುದಾಗಿ ವರಾಹೋಪನಿಷತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಸಮುದ್ರ-ಮೋಡ-ಭೇರಿ-ಮರ್ದಳ(ಮದ್ದಳೆ)-ಶಂಖ-ಘಂಟೆ - ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಧ್ವನಿಗಳು ಒಳಗೇ – ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಲಗಿವಿಯಲ್ಲಿ – ಗೋಚರಿಸುವುವೆಂದು ಹಠಯೋಗಪ್ರದೀಪಿಕೆಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ. "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಹೀಗೆ ಅಂತಃಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಗೋಚರವಾಗುವ ಧ್ವನಿಗಳೇ ಭಾರತೀಯರ ವಾದ್ಯಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿರತಕ್ಕವು" – ಎಂಬ ರಹಸ್ಯಾರ್ಥವನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದ್ದರು.

"ಈ ಒಳಗಣ ನಾನಾಧ್ವನಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಮೂಲಭೂತವಾದ ನಾದವೊಂದು ಗೋಚರಿಸುವುದು; ಅದನ್ನೇ ಹಿಡಿಯತಕ್ಕದ್ದು" – ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಾಹತಧ್ವನಿಯನ್ನೇ ಹಿಡಿದುಹೋದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಘಂಟಾನಿನಾದವನ್ನು ಹೋಲುವ ನಾದವು ಕೇಳಿಬಂದು, ಆ ಪ್ರಣವನಾದಾಗ್ರ-ನಾದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ದರ್ಶನ, ಮನೋಲಯ, ವಿಷ್ಣುಪದಪ್ರಾಪ್ತಿಗಳೆಂಬ ಅನುಭವಗಳು ಉಂಟಾಗುವುವೆಂಬುದನ್ನೂ ಯೋಗಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವು ಬಿಂದುವಿನಿಂದ "ಬಿಂದೋರ್ನಾದಸಮುದ್ಭವಃ" ಎಂಬಂತೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ನಾದರೂಪಿಯಾದ ಈಶ್ವರನ ಆವಿರ್ಭಾವವಾಗುವುದು – ಎಂಬುದಾಗಿ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಾರುವುವು. ಹೀಗೆ ಯೋಗವಿದ್ಯೆ-ತಂತ್ರವಿದ್ಯೆ-ಸಂಗೀತವಿದ್ಯೆಗಳೆಲ್ಲದರ ಸಾರರೂಪವಾಗಿ "ನಾದತನುಮನಿಶಂ ಶಂಕರಂ" ಎಂದು ಹಾಡಿದ ತ್ಯಾಗರಾಜರನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ಈ ನಾದಯೋಗದ ಕಿಂಚಿತ್ತಾದ ದರ್ಶನವನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಾರ್ಪಣ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.

ಸೂಚನೆ : 19/6/2021 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷ  ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Friday, 18 June 2021

Ananda Tandava Of Nataraja - 10

Many Images: One Motif

  Almost coincidentally, Coomaraswamy chose the Chola image of Tiruvālaṅgāḍu – exactly the same sculpture that inspired Sriranga Mahaguru too - as the very frontispiece for his book, The Dance of Shiva. Numerous sculptures with multifarious differences in certain details obtain today. For Coomaraswamy  however, who could see the essential strain submerged beneath a multiplicity of expressions, the numerous depictions of Naṭarāja 'vary amongst themselves in minor details, but all express one fundamental conception.' (Coomaraswamy, The Dance of Shiva, p.86). The central motif, says he, is the cosmic activity of Śiva, a motif which he elaborates on in sufficient detail throughout his essay. So important was the interpretation of this image to Coomaraswamy that he entitled his book "The Dance of Shiva" even though there are other numerous interesting, and important enough, essays in the book.

We perceive here a special meaning, not noticed by anybody yet – at least as far as we know, in the subtitle of this book viz. "Fourteen Indian Essays". The number "fourteen" indeed echoes 'the sounding of the drum fourteen times by Naṭarāja,' which gave rise to the Fourteen Aphorisms, which came to be the very foundation - of Sanskrit syllabary and of Sanskrit grammar itself, and was designated Māheśvara-sūtra, apart from its tāttvic ramifications as spelt out in a work we are about to notice. That Naṭarāja so sounded the drum is detailed in a text called Nandikeśvara-kārikā in its very opening verse. The famous verse reads thus:

  nṛttā'vasāne naṭarājarājo

   nanāda ḍhakkāṁ nava-pañca-vāram |

uddhartukāmaḥ sanakādi-siddhān

   etad vimarśe śiva-sūtra-jālam ||


नृत्ताऽवसाने नटराजराजो

   ननाद ढक्कां नव-पञ्च-वारम् |

उद्धर्तुकामः सनकादि-सिद्धान्

   एतद् विमर्शे शिव-सूत्र-जालम् ||

  In order to place things in perspective, and in order to demonstrate the originality of Śrīraṅga Mahāguru's interpretation, let us make a brief survey of the work done in the past, and in recent decades, about this Naṭarāja image.

To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages