Monday, 10 May 2021

ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿ ದರ್ಶನ-42 (Arya Samskruti Darshana-42)

 ಮುನಿ

ಲೇಖಕರು: ಡಾ||ಶ್ರೀ ಎಸ್.ವಿ.ಚಾಮು


ಬಹಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಂಥಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ಇದ್ದಿರುವರು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಅವರು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ  ಜನರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಿರುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕ ವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದಿಗಳಿಗೆ ವಶವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವುಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರ್ಮಮನಾಗಿಯೂ  ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿಯೂ ಇರುವವನು ಉತ್ತಮಪುರುಷನೆಂದು ಪರಿಗಣಿತವಾಗುವುದು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಜನತೆಯು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸಲು ಕಾರಣ.

ಮುನಿ, ಮೌನಿ, ಜ್ಞಾನಿ, ತ್ಯಾಗಿ, ಯೋಗಿ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸನ್ಯಾಸಿ ಎಂಬ ಪದದ ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಒಳಪೂರ್ಣತೆಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಒಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೌನ, ಕಾಷಾಯವಸ್ತ್ರ, ದಂಡ, ಕಮಂಡಲು, ಅರಣ್ಯವಾಸ ಇತ್ಮಾದಿಗಳು ಸನ್ಯಾಸಿಯ ಹೊರಲಕ್ಷಣಗಳು. ಆದರೆ ಹೊರಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಒಬ್ಬನು ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಒಳಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಆಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಒಳ ಲಕ್ಷಣಗಳೇನು, ಏನಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾರತವು ಈ ರೀತಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ:

ಮೌನಾನ್ನಸ  ಮುನಿರ್ಭವತಿ ನಾರಣ್ಯವಸನಾನ್ಮುನಿ:   । 
ಸ್ವಲಕ್ಷಣoತುಯೋ  ವೇದ ಸಮುನಿ:   ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉಚ್ಯತೇ ।। 

ಸರ್ವಾರ್ಥಾನಾಂ ವ್ಯಾಕರಣಾತ್ ವೈಯ್ಯಾಕರಣ ಉಚ್ಯತೇ । 
ತನ್ಮೂಲತೋವ್ಯಾಕರಣಂ ವ್ಯಾಕರೋತೀತಿ  ತತ್ ತಥಾ ।। 

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶೀ ಲೋಕಾನಾಂ  ಸರ್ವದರ್ಶೀ ಭವೇನ್ನರಃ । 
ಸತ್ಯೇ ವೈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತಿಷ್ಠನ್  ತದ್ವಿದ್ವಾನ್ ಸರ್ವವಿದ್ಭವೇತ್ ।। 

(ಮೌನವಾಗಿರುವುದರಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅರಣ್ಯವಾಸದಿಂದಾಗಲಿ ಒಬ್ಬನು ಮುನಿ ಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದವನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಮುನಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ವೈಯ್ಯಾಕರಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆ ಆತ್ಮಮೂಲದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳೂ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.  ಅದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಲೋಕವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸರ್ವದರ್ಶಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನಾಗುತ್ತಾನೆ.) 

ಬೇರೆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ತನ್ನ ಕಾಯ, ವಾಕ್ಕು ಮತ್ತು ಶರೀರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಿಲ್ಬಿಷಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಳೆದುಕೊಂಡು ಪರಮಾತ್ಮಭಾವದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವವನೇ ಮನಿ. ಅವನ ಮೌನವು, 'ನಿಶ್ಶಬ್ದo  ಪರಮಂ ಪದಂ' ಎಂಬ ನುಡಿಯು ಹೇಳುವಂತೆ ಪರಮಾತ್ಮ ಭಾವವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಾಗ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ನಿಶ್ಶಬ್ದತೆಯ ಸಂಕೇತ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮ.

ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮುನಿ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಷ್ಟು ಜನ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಾರೆ?

ಸೂಚನೆ : ಈ ಲೇಖನವು ಶ್ರೀಮಂದಿರದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತವಾಗುವ ಆರ್ಯಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪುಟ: ಸಂಚಿಕೆ: , ಆಗಸ್ಟ್ 1989 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ  ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.   


To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

ಶ್ರೀರಾಮನ ಗುಣಗಳು -4 ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೃತಜ್ಞತೆ (Sriramana Gunagalu -4 Sriramana krrtajnate)

ಲೇಖಕರು: ವಿದ್ವಾನ್ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ಟ
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೃತಜ್ಞತೆ


ಶ್ರೀರಾಮನ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಜ್ಞತೆಯೂ ಒಂದು. ಯಾರಾದರೂ ನಮಗೆ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಮಗೆ ಸಹಾಯ ಸ್ವೀಕಾರದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.ಉಪಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಾವು ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದವರ ಬಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕಾದ ಒಂದು ಭಾವವೇ ಕೃತಜ್ಞತೆ. 'ಕೃತ-ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು, ಜ್ಞ- ತಿಳಿಯುವುದು. ಆತ ನಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸದಾ ಮರೆಯದೆ ಇರುವುದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಲಕ್ಷಣ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದು ಇಂದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. 'ಅವನು ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡುವುದು' ಎಂದು. ಯಾವಾಗ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಜಾಗೃತವಾಗಿರುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾನಸಿಕವಾದ ಸಂಬಂಧ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಉಪಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರೆ ಅದು ಮರೆತುಹೋಗುವ ಸಂಭವವೂ ಉಂಟು. ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಜ್ಞಾಪಕದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು. ಜ್ಞಾನವೇ ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗೂ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕ್ರಿಯೆಗಿಂತ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿದೆ. ಕೃತಜ್ಞತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಕೃತಘ್ನತೆ. ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಸ್ಮರಿಸದೆ ಅಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡುವುದು. ಮಾಡಿದ ಸಹಾಯವನ್ನು ಜ್ಞಾಪಕದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯುಪಕಾರ ಮಾಡುವುದು ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಈಅರ್ಥದಲ್ಲಿ  ಶ್ರೀರಾಮನ ಗುಣವಾದ 'ಕೃತಜ್ಞತೆ'ಯನ್ನು' ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿಯೋಣ.ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಸಮರ್ಪಣೆಯ ವಿಧಾನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದು. ಆಂಜನೇಯನು ಸೀತಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದು, "ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದೆ" ಎಂಬ ಸಂತೋಷದದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ತೋರಿಸಿದ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಎಂದರೆಹನುಮಂತನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿದುದು.  ಸ್ವಾಮಿಯ ಆಲಿಂಗನದಿಂದ ಆಂಜನೇಯನಿಗಾದ ಅನುಭವ ಅವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವೇದ್ಯ.

 

ರಾವಣನ ಸಂಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸುಗ್ರೀವನ ಜೊತೆ ಶ್ರೀರಾಮನು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಶ್ರೀರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನ ಸಹೋದರ, ವಾಲಿಯನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿ ಸುಗ್ರೀವನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕಂಟಕರಹಿತ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಕೊಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಶ್ರೀರಾಮನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ.ರಾವಣನ ಸಂಹಾರದ ಅನಂತರ ಅವನ ತಮ್ಮ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತನಾದ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಲಂಕೆಗೆ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿಮಾಡಿದ ಶ್ರೀರಾಮ. ಯುದ್ಧವು ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ವಿಭೀಷಣ ಸಹಿತನಾಗಿ ನಂದಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಭರತನಿದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ರಾಮನು ಬರುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಶ್ರೀರಾಮನು ಭರತನಿಗೆ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾ, ಸುಗ್ರೀವನು ನಮ್ಮ ಐದನೆಯ ಸಹೋದರ; 'ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಇದ್ದು ನಮಗೆ ಉಪಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಅಪಕಾರ ಮಾಡದೆ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಮಿತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಈ ಸುಗ್ರೀವ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ . ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಸುರಸ ಘಟ್ಟಗಳು ಶ್ರೀರಾಮನ ಚರಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಸೂಚನೆ : 9/5/2021 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಹೊಸದಿಗಂತ ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.


To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Sunday, 9 May 2021

Supremacy of Human Birth

Original Article by: Smt.Ratna Suresha
 English Rendering by: MS Anantha



An aged householder had earned more than enough for ten future generations to enjoy. One day he suddenly realized that he has earned enough for his family, but he has not done anything worthy to transport him to the other world.  Before he went to sleep, he called his son and told him "Jaathasya maranam dhruvam", meaning, anybody who takes birth should die definitely. "In the next birth, I will come before you as a pig. You have to kill me without hesitation. Subsequently in the next birth, I will be born as a human being again and attain salvation, through Saadhana (rigorous spiritual path)". Same night the old man slipped into eternal sleep. Years rolled by. One day a big drove of pigs, along with their families arrived in the backyard of the son's house. The son suddenly remembered his father's words. He came with a rifle ready to shoot the pig. Suddenly, the pig said "Wait, don't kill me. I might have told something earlier, but now in this birth, I am happily living with my family". The householder's son thought that the command given by his father, in his previous birth as a wise human being is worth following. He killed the pig. Rest everything went as the old man had wished in his previous birth.

In God's creation, Human body is a great and wonderful instrument. It is possible to realize God, only with this human body, following the four-fold path to salvation. Let us remember the prophetic words of Mahayogi SriRanga Mahaguru "All the fourteen worlds put together do not equal this human body". Maharshis through their inner vision share the same view - "You have obtained this human body after paying huge money in the form of meritorious acts (Punya). Hence attain salvation (Moksha) i.e. realize God, by reaching the shore before this human boat breaks." 

Note: The Kannada version of this article can be viewed at AYVM blogs.


To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Saturday, 8 May 2021

ಕವಿ-ಕಾವ್ಯ ಲೇಖನದ ಉಪಸಂಹಾರ (Kavi-Kavya Lekhanada Upasanhara)

 

ಡಾ.  ಎನ್. ಎಸ್. ಸುರೇಶ್
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


ಮಾನವಜೀವನದ ಪರಮಲಕ್ಷ್ಯವಾದ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನೆಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿರುವ 'ಕಾವ್ಯವಿದ್ಯೆ'ಯು ಅಥರ್ವವೇದದ ಅಂಗವೇಆಗಿ ಸುಲಭ, ಸರಳ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಗ್ರಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನಾಸ್ವಾದಿಸಲು ಬೇಕಾಗಿರುವುದು 'ಹೃದಯವಂತಿಕೆ'ಯೆಂಬ ಮೂಲಧನ ಮತ್ತು ಕವಿಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾದ ವಾಚಕನ ಭಾವ. ಬಹುಜನಹಿತವಾಗಿಯೂಬಹುಜನಸುಖವಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಈ ಕಾವ್ಯವಿದ್ಯೆಯು ನವರಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾ ಇಹಲೋಕದ ಬಾಳಾಟವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿಮಾಡಿಸಿ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ರಸರೂಪಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಡುವುದಾಗಿದೆ. ಭಗವತ್ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನೇಪರಮಧ್ಯೇಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿ 'ವಿದ್ಯಾ' ಎಂಬುವುದಕ್ಕೆ ಅನ್ವರ್ಥವಾಗಿವೆ ಕಾವ್ಯಗಳು.ವಾಗರ್ಥಗಳ ಅವಿನಾಭಾವದಿಂದ ಕೂಡಿ, ಸದಾ ಹಿತವಾದ 'ಭಗವಂತ'ನೊಡನೆ ಸೇರಿರುವುದೂ ಮತ್ತು ವಾಚಕರನ್ನುಭಗವಂತನೊಡನೆ ಸೇರಿಸುವುದೂ ಆಗಿದೆ 'ಸಾಹಿತ್ಯ'. "ಹಾಗಿದ್ದರೆ ತಾನೆ ಅದು 'ಸಾಹಿತ್ಯ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ 'ರಾಹಿತ್ಯ'" ಎಂಬಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುವಿನ ವಾಣಿಯು ಸ್ಮರಣೀಯ. ಲೋಕದಲ್ಲಿಂದು ಕಾಣಸಿಗುವ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯ-ನಾಟಕಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ರಸಗಳವರ್ಣನೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಸಾಹಿತ್ಯವಿದ್ದರೂ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಪರಮಧ್ಯೇಯವು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಸಂಸ್ಕಾರಿಯಾದ ವಾಚಕನಿಗೆತಿಳಿದುಬರುವ ವಿಷಯವೇ ಆಗಿದೆ. ಅಂಗೈಹುಣ್ಣಿಗೆ ಕನ್ನಡಿಯೇ ?ವೃಕ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಡ, ಶಾಖೆಗಳು, ಎಲೆಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಫಲಗಳು ಈ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಆಕಾರ,ಸೌಗಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಪರಿಚಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿರುಚಿಗನುಸಾರವಾಗಿ, ತೋರುವಿಕೆಗನುಸಾರವಾಗಿ, ಅನುಭವಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯಿಂದವರ್ಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೃಷಕನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದ ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಆ ವೃಕ್ಷದ ಜೀವವಾಗಿರುವಬೇರಿನ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವನು ಬೀಜದ ವಿಕಾಸವಾದ ಬೇರನ್ನೂ ಅದರ ವಿಕಾಸವನ್ನೂ ಫಲದಲ್ಲಿರುವಬೀಜದವರೆವಿಗೂ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಆ ವೃಕ್ಷದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನೇ ಏನಾದರೂ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದರೆ ಭೂಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ವೃಕ್ಷದಭಾಗವಷ್ಟನ್ನೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಬೀಜದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಬೀಜವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಫಲದವರೆವಿಗೂವರ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಅಂತೆಯೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕವಿಯೊಬ್ಬನು ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾನೆಯೋ ಅಷ್ಟಷ್ಟು ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಅವನವರ್ಣನೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿರುವ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅನುಭವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದರ್ಶಿಸಿರುವಮಹಾಕವಿಯು ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದಾಗ ಅದೇ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಳಗೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವಜ್ಯೋತಿಯ ದರ್ಶನದಿಂದ ಪುನೀತನಾದ ಮತ್ತು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಋಷಿಯೇ ಕವಿಯಾಗಿ ಆಬೆಳಕನ್ನು ಮತ್ತು ಆನಂದವನ್ನು ತಾನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಕಾವ್ಯವೆಂಬ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಆನಂದರಸವನ್ನುತುಂಬಿಕೊಂಡು ಸಹೃದಯರಿಗೂ ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಏಲಕ್ಕಿ ತಿಂದವನ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಬರುವ ಮಾತುಗಳು ಆ ಏಲಕ್ಕಿಯಸೌಗಂಧ್ಯವನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವಂತೆ ತಾನು ಒಳಗೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಆನಂದವನ್ನು, ಒಳಬೆಳಕನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ವಾಗರ್ಥಗಳರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತಹ ಕವಿಯನ್ನು 'ಅಸ್ಖಲಿತಜ್ಞಾನಸಂಪನ್ನಃ' ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವನು ಪ್ರಪಂಚದಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಗಳ ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಅಂತಹ ಕವಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ, ಆಧಿಭೌತಿಕ, ಆಧಿದೈವಿಕಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರೂಪವಾದ ತಾಪತ್ರಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಪರಮಪುರುಷಾರ್ಥವಾದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೇ ಕೊಡಬಲ್ಲ ಈ ರೀತಿಯಕಾವ್ಯಗಳು ತ್ರಿವರ್ಗಗಳಾದ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಗಳನ್ನು ಆನುಷಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಹೃದಯನಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆಯೆಂದುಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ. 'ಜೀವ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಾವ್ಯವನ್ನುರಚಿಸಬೇಕು' ಎಂಬ ಶ್ರೀಗುರುವಿನ ಮಾತು ಕಾವ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕರದೀವಿಗೆಯಾಗಿದೆ.ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಕಾವ್ಯಗಳ ಮರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾ, ' ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯ ಪರಬ್ರಹ್ಮವೇಆಗಿದೆ. ವಿಷಯನಿರೂಪಣೆಗಿಂತಲೂ ಕವಿಯ ಮನೋಧರ್ಮ ಕಾವ್ಯದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹೇಗೆ ಹರಿದಿದೆ ಎಂಬುವುದೇ ಕಾವ್ಯದಜೀವಾಳ. ಕವಿಯು ಹೊರಗೆ ನೋಡಿ ಏನನ್ನು ಬರೆದನೋ ಅದು ಒಳಜೀವನಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಿರಬೇಕು.ಆಧಿಭೌತಿಕ-ಆಧಿದೈವಿಕ-ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ-ತಾಪತ್ರಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಕಾವ್ಯಕ್ಕಿದೆ. ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಾದ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ- ಮೋಕ್ಷಗಳನ್ನೂ ಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿ ಕಾವ್ಯಕ್ಕಿದೆ' ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಕೀರ್ತಿಕಾಮನೆಗಾಗಿ, ಧನಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ, ಅಮಂಗಲದ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರದ ಅರಿವಿಗಾಗಿಕಾಂತಾಸಮ್ಮಿತೆಯಂತೆ ಮನಮುಟ್ಟುವ ಶೈಲಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಗಳಂತಿರುವ ಕಾವ್ಯಗಳು ವಾಚಕರನ್ನುಶೃಂಗಾರಾದಿರಸಗಳಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸುತ್ತಾ ಇಂದ್ರಿಯ ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ 'ಮನೋರಂಜಕ ಮತ್ತು ಸಭಾರಂಜಕ'ಗಳಾಗಿವೆ.ಅಂತೆಯೇ, 'ಮಧುರೇಣ ಸಮಾಪಯೇತ್' ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರಸಗಳಿಗೂ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾದಬ್ರಹ್ಮಾನಂದರಸದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುತ್ತಾ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ಜೀವಾತ್ಮನಿಗೆ ಅಲೌಕಿಕಾನಂದವನ್ನುಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ 'ಭವಭಂಜಕವೂ' ಆಗಿವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆದಿಕವಿಗಳಾದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಮಹರ್ಷಿಗಳ ಆದಿಕಾವ್ಯವಾದ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣ ಮೊದಲುಗೊಂಡುಮಹಾಕವಿಕಾಳಿದಾಸ-ಭಾರವಿ-ಭವಭೂತಿಗಳೇ ಮೊದಲಾದವರ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವುದನ್ನುಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸನ ಮೇರುಕೃತಿಗಳಿಂದ ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಈ ಹಿಂದಿನಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಸಹೃದಯವಾಚಕರ ಮುಂದೆ ಇಡಲಾಗಿವೆ.ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, "ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಾಣಾಂ ವೈಚಕ್ಷಣ್ಯಂ ಕಲಾಸು ಚ | ಕರೋತಿ ಕೀರ್ತಿಂ ಪ್ರೀತಿಂ ಚ ಸಾಧುಕಾವ್ಯನಿಷೇವಣಮ್ ||" ಎಂಬ ಮಾತಿನಂತೆ, 'ಕಾವ್ಯಗಳು ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷಗಳನ್ನೂ, ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನೂ,ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ, ಪ್ರೀತಿಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕಾವ್ಯಗಳೆಂಬ ಪುಣ್ಯನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಗಾಹನೆ ಸಾಧು'ವೆಂಬ ಮಾತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಅಮೋಘವಾದ ಈ ಕಾವ್ಯವಿದ್ಯೆಯ ಮರ್ಮವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಭೂಮಿಕೆಗೆ ಇಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳ ಆದ್ಯ ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಈ ಲೇಖನಮಾಲೆಯನ್ನು 'ನಾನೇನೂ ಇಲ್ಲ.ನೀನೇ ಎಲ್ಲ' ಎಂಬ ಭಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಹಾಗುರುಗಳ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ಸೂಚನೆ : 8/5/2021 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷ  ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

ಯೋಗತಾರಾವಳಿ -6 ಬಂಧವಿದ್ದರೆ ಬಂಧವಿಲ್ಲ! (Yogataravali-6 Bandhaviddare Bandhavilla!)

ಲೇಖಕರು: ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್
 (BSc, MA (Sanskrit), MPhil, PhD, ವಿದ್ವತ್) 
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


ಯೋಗತಾರಾವಳೀ (ಶ್ಲೋಕ 5) 

ಜಾಲಂಧರೋಡ್ಯಾಣನ... (ಮುಂದುವರೆದಿದೆ)


ಯೋಗ-ಭಾರತ

ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ, ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಎಷ್ಟೋ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಸಹ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವಾಗ ಯೋಗವಿದ್ಯೆಯ ಮರ್ಮಗಳನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆಂದೂ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಜಲಂಧರ್ ಎಂಬ ಪಂಜಾಬಿನ ಬಳಿಯ ಎಡೆಯು ಭಾರತದ ಕತ್ತಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆಂದೂ, ಜಾಲಂಧರ-ಬಂಧದ ಸವಿನೆನಪನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿದ್ದಾರೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಒರಿಸ್ಸಾ ಅಥವಾ ಓಡಿಯಾ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತದ ಉಡ್ಯಾಣಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದು ಓಡ್ಯಾಣಬಂಧದ ಸ್ಥಾನವೇ – ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದರು.


ಮತ್ತೂ ಒಂದು ಮರ್ಮವನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಅದೆಂದರೆ, ಈ ಮೂರು ಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿಕೊಂಡು ಉಂಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಋಷಿಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಮಾಡಿಟ್ಟದ್ದು ಹೇಗೆ?- ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ.


ಅದು ಹೀಗೆ: ಉನ್ನತವಾದ ಯೋಗಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಂಧಗಳು ತಾವಾಗಿಯೇ ಉಂಟಾಗತಕ್ಕವು; ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡು, ಹೊರಗಿನಿಂದಲೂ ಇಂತಹ ಬಂಧಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಯೋಗದ ಉನ್ನತ-ಸ್ಥಿತಿಯು ಉಂಟಾಗುವುದಕ್ಕೆ ತುಂಬ ಅನುಕೂಲಿಸುವುದು – ಎಂಬುದೇ ಈ ಮರ್ಮ. 


ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ನಿದರ್ಶನವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ನಿದ್ದೆ ಬಂದಾಗ ಕಣ್ಣು ತಾನಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತದೆಯಲ್ಲವೆ? ಎಂದೇ ನಿದ್ದೆಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾವು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ. ಸುಮ್ಮನೆ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಿದ್ದೆ ಬರದಾದರೂ, ನಿದ್ದೆಯು ಬರುವಂತಿರುವಾಗ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ-ಸಹಕಾರಿ, ನಿದ್ದೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಾಧೆ ತರುವ ಬೆಳಕನ್ನೂ ಸದ್ದು-ಗದ್ದಲಗಳನ್ನೂ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. 


ಹೀಗೆ ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಸಿದ್ಧತೆಗಳು. ಇದು ಋಷಿಗಳು ತಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.


ಬಂಧನ ಬೇಡವೇ?


ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯ. "ನಮಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಈ ಬಗೆಯ ಬಂಧನಗಳಲ್ಲ!"- ಎಂದು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೋ ಕೇವಲ ವಾಕ್‍ಚಮತ್ಕಾರವಾಗಿಯೋ ಮಾತನಾಡುವವರಿರಬಹುದು. ಅಂತಹವರಿಗೂ ಉತ್ತರವಿತ್ತಿದ್ದರು: "ನೀವು ಮೃದಂಗವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀರೇನಪ್ಪ? ಅದರಲ್ಲೆಷ್ಟು ಕಟ್ಟುಗಳಿರುತ್ತವೆ! ಅಷ್ಟೊಂದು ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲವೇ ಅದರಿಂದ ಮಧುರವಾದ ನಾದವು ಬರಲಾಗುವುದು? ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಮೂರು ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ಒಳಗಡೆ ಯೋಗ-ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ನಾದಗಳು ಹೊಮ್ಮಲು ಸೌಕರ್ಯವುಂಟು" ಎಂದಿದ್ದರು.


ಪರಿಚಯ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಥವೊಂದಿದೆ. ಅಭ್ಯಾಸವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇರೂರಿದಾಗ, 'ಪರಿಚಯ'ವೆಂಬುದುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮೂರೂ ಬಂಧಗಳ ಹೀಗಿರುವ 'ಪರಿಚಯ'ವಾಗಬೇಕಾದದ್ದು ಮುಖ್ಯ.


"ಈ [ಮೂರೂ] ಬಂಧಗಳ ಪರಿಚಯವಾದಲ್ಲಿ ಬಂಧವಿನ್ನಿಲ್ಲ" – ಎಂಬ ಇಲ್ಲಿನ ಹೇಳಿಕೆಯು

ಒಗಟಿನ ಮಾತಾದರೂ, ಇದರ ಆಶಯವಿದು: ಒಂದೊಂದೇ ಬಂಧವುಂಟಾದರೂ ಲಾಭವೇ; ಆದರೆ ಈ ಮೂರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವಂತಾದಲ್ಲಿ, ಜೀವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮಸ್ಥಿತಿಯೇ ಉಂಟಾಗುವುದು.


ಬಂಧ ಬಂತು: ಬಂಧ ಹೋಯ್ತು!

ಯಮನ ಪಾಶವು ದಾರುಣವಾದದ್ದು. ಕಾಲಪಾಶಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕವರೆಲ್ಲರೂ ಸಾಯುವವರೇ. ಆದರೆ ಉನ್ನತ ಯೋಗಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ - ಅರ್ಥಾತ್ ಭವಬಂಧಕ್ಕೆ ಅವರು ಮತ್ತೆ ಸಿಲುಕರು; ಅರ್ಥಾತ್ ಯಮನ ಪಾಶಕ್ಕೆ ಇನ್ನು ಸಿಗರು. ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನೇ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡವರು ಮತ್ತೆ ಯಮನ ವಶರಾದಾರೇ? ಹೀಗೆ, ಈ ಶರೀರಬಂಧ-ಪ್ರಾಣಬಂಧಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಕಾಲಬಂಧ-ಭವಬಂಧಗಳಿಂದಲೇ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು!


ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಗುಣವೂ ಇದೆ: ಸುಂದರವಾದ ವಿರೋಧಾಭಾಸಾಲಂಕಾರವಿದೆ. ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಯ ವಿರೋಧವಿದ್ದರೆ ಆದನ್ನು ವಿರೋಧಾಭಾಸವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. "ಬಂಧವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆದರೆ, ಬಂಧವೇ ಇನ್ನಿಲ್ಲ!" ಎನ್ನುವುದು ಆ ಬಗೆಯ ಮಾತು. ಇಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾದ ವಿರೋಧವೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಶಾಬ್ದಿಕವಾದ ವಿರೋಧವಷ್ಟೇ ಇರುವುದು.


ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯವನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಈ ಬಂಧತ್ರಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡವರಿಗೆ ಐಹಿಕವಾದ ಕೆಲವು ಲಾಭಗಳೂ ಆಗುವುವೇ: ಆಯುಸ್ಸು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದು; ಮುಪ್ಪು ಮುಂದೂಡುವುದು; ಯೌವನವು ಉಕ್ಕುವುದು. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ ಅವರನ್ನು "ಕಾಲಪಾಶದಿಂದ ದೂರವಾದವರು" ಎನ್ನಬಹುದು – ಗೌಣಾರ್ಥದಲ್ಲಿ. 


ಹೀಗೆ ಈ ಬಂಧಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಹೇಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುವು - ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೊಗಸಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದೆ.


ಜಾಲಂಧರೋಡ್ಯಾಣನ-ಮೂಲ-ಬಂಧಾನ್

      ಜಲ್ಪಂತಿ ಕಂಠೋದರ-ಪಾಯು-ಮೂಲಾನ್ |

ಬಂಧ-ತ್ರಯೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪರಿಚೀಯಮಾನೇ

      ಬಂಧಃ ಕುತೋ ದಾರುಣ-ಕಾಲ-ಪಾಶಾತ್? ||೫||


ಸೂಚನೆ : 8/5/2021 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬೋಧಿವೃಕ್ಷ  ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

ಗುರುವಿನಿಂದ ಸಿಗುವ ಫಲ (Guruvininda Siguva Phala)

ಲೇಖಕರು: ವಾದಿರಾಜ. ಪ್ರಸನ್ನ 

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)



ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯು ಬರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಹೊರಬರಲು ಹಲವು ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೇವೆ. ಸ್ವತಃ ನಮ್ಮಿಂದ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಆಗದಿದ್ದರೆ, ತಿಳಿದವರ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ.


'ತಾಯಿ ತಾನೆ ಮೊದಲ ಗುರುವು, ಮನೆಯೇ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ' ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಯಂತೆ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕಲಿಕೆಯು ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಿ, ನಂತರ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗುರುಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿತು ಪದವೀಧರರಾಗುವುದು. ಹೀಗೆ ಚಿಕ್ಕವರು, ದೊಡ್ಡವರಿಂದ ಕಲಿಯುವ ವಿಧಾನವಿದಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ಮೊಬೈಲ್, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆಧಾರಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು ಚಿಕ್ಕವರನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಇಂದು ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ನಾವು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಯಾರಿಗೆ ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯ ಇದೆಯೋ ಅವರೇ ಆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗುರು ಎಂಬುದು ಇವತ್ತಿನ ಸಾಮಾನ್ಯಾಭಿಪ್ರಾಯ. 


ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ "ಗುರು" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುತ್ತಾರೆ.  "ಗು-ಕಾರಸ್ತು ಅಂಧಕಾರಃ ಸ್ಯಾತ್,  ರು-ಕಾರಃ ತತ್ ನಿವರ್ತಕಃ'.  ಕತ್ತಲನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವವನೇ ಗುರು ಎಂಬುದು ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಯಾವುದು ಈ ಕತ್ತಲೆ? ಆ ಕತ್ತಲನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದು ಎಂದರೇನು ?


ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಈಜಲು ಬಾರದವನು ಈಜನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕಾದರೆ ನುರಿತ ತರಬೇತುದಾರರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ತುಂಟತನದಿಂದಲೋ, ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹದಿಂದಲೋ ಅಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನೀರಿಗಿಳಿದರೆ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು. ಈ ಸಂಸಾರವೂ ಒಂದು ಪ್ರವಾಹ. ನಮ್ಮ ಆಸೆಗಳೆಂಬ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನೀರು ನಿಲ್ಲುವಂತಿಲ್ಲ, ನಮಗೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಶಾಂತಿ ಬೇಕಾದರೆ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಮಹಾಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಈಜಿ ದಡ ಸೇರಬೇಕು. ಸಂಸಾರಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಒಳಗೆ ಕಂಡು ನಮಗೂ ತೋರಿಸಬಲ್ಲ ಗುರುವಿನ ಆಶ್ರಯವು ಅವಶ್ಯಕ. ಗುರುವಾದವನು ತಾನು ದಾಟಬಲ್ಲಹಾಗೂ ಅವನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ ನಡೆಯುವ ಶಿಷ್ಯರನ್ನೂ ದಾಟಿಸಬಲ್ಲವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಗುರುವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಕಂಡರೂ ಸಂಸಾರದ ತಾಪತ್ರಯಗಳಿಗೆ ಭಯಪಡದೆ ಅಂತರ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಚಲಿಸುತ್ತಾ ಸದಾ ಭಗವಂತನಲ್ಲೇ ಲೀನವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ  "ಗುರುರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಗುರುರ್ವಿಷ್ಣು: ಗುರುರ್ದೇವೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಗುರುಸ್ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಂಬ್ರಹ್ಮ ತಸ್ಮೈಶ್ರೀ ಗುರವೇನಮಃ" ಎಂಬ ಮಾತು. "ಬೆಂಕಿಕಡ್ಡಿಯು ಮದ್ದನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಮಹಿಮೆ. ಬರೀ ಕಡ್ಡಿಗಳಿಗಲ್ಲ. ಗುರು ಎನ್ನುವುದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಲ್ಲ. ಶಕ್ತಿಗೆ. ಆ ಮಹಿಮೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಲು ಸೇರುವೆ ಬೇಕು. ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ-ಭಗವಂತ ಇವುಗಳ ಯೋಗ ನಡೆದರೆ ಆ ಮಹಿಮೆಯ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ". ಎಂಬ ಶ್ರೀರಂಗ ಮಹಾಗುರುಗಳ ವಾಣಿಯು ಸ್ಮರಣೀಯ. 


ಪರಮಾತ್ಮದರ್ಶನವನ್ನು ತಾನು ಮಾಡಿ ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿಬಂದವರಿಗೂ ಮಾಡಿಸುವವನೇ ಮಹಾಗುರು. ಅಂತಹವನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಅವನ ಆಶಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಆತನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಂತೆ ಯೋಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಮಾಡಿದರೆ, ಅಂತರಂಗದ ಕತ್ತಲು ಹೋಗಿ ನಮ್ಮ ಶರೀರದ  ಒಳಗೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಈವರೆಗೂ ತಾನು ಕಂಡಿರದ ಪರಮಾದ್ಭುತವಾದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆ ಆನಂದದ ಬೆಳಕನ್ನು ಇಹದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸದ್ಗುರುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮೋಕ್ಷವೆಂಬ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.


ಸೂಚನೆ: 8/05/2021 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯವಾಣಿಯ ಮನೋಲ್ಲಾಸ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.



To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages

Friday, 7 May 2021

Ananda Tandava Of Nataraja-4


Dr. K S Kannan,
SRSJM Chair Professor,
IIT-Madras, Chennai.
Respond to (lekhana@ayvm.in)

Some Positive Approaches towards Indian Art

 The situation has drastically changed today, thanks in no small measure to Coomaraswamy, and in particular to his book, The Dance of Shiva, and even more so his seminal essay bearing the same title in the said book. David Smith remarks thus of Coomaraswamy's contribution: 'Coomaraswamy's training as a scientist along with his scholarly attainments enabled him to make a statement [regarding the dance of Siva] that has reverberated through the 20th century.' (D. Smith, The Dance of Shiva (Religion, Art and Poetry in South India), Cambridge: Cambridge University Press, 1996, p.2). Kamil Zvelebil takes note of Coomaraswamy's 'tremendous intuition,' through which 'he [Coomaraswamy] grasped the philosophical essence of Śiva's dance' and 'even in some seemingly minor points, [foresaw] the results of later research' (K. V. Zvelebil, Ānanda-tāṇḍava of Śiva-Sadānṛttamūrti, Madras: Institute of Asian Studies, 1985, p.11). Zvelebil calls "The Dance of Shiva" a 'classical and deservedly famous essay,' characterising it a little further on again, as a 'lovely essay.'

In contrast to the pejorative views noted earlier, and more in line with Coomaraswamy's view, Ernest B. Havell (1861-1934) remarks sympathetically: 'Indian art is essentially idealistic, mystic, symbolic, transcendental. The artist is both priest and poet.' (Cited in K. S. Ramaswami Sastri, The Indian Concept of the Beautiful, University of Travancore (now University of Kerala, Thiruvananthapuram, Kerala, India), 1947, p.84).  We now proceed to give two opinions, one from the West and one from the East, in order to bring out the grandeur and wholesomeness of the Indian approach to art in theory and in practice. The former surveys dance as performed in all its key aspects in a historical sense, and the latter sets forth a contrast between sage Bharata of the East and Aristotle of the West, showing the fundamental differences in the very theoretical between the Greek approach and the Hindu approach.




To know more about Astanga Yoga Vijnana Mandiram (AYVM) please visit our Official Website, Facebook and Twitter pages