ವ್ಯಾಸ ವೀಕ್ಷಿತ 208 ಶಿಶುಪಾಲನೆಸಗಿದ ಕೃಷ್ಣನಿಂದೆ-ಭೀಷ್ಮನಿಂದೆ (Vyaasa Vikshita 208)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

 

ಶಿಶುಪಾಲನ ಕೃಷ್ಣನ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗೇಲಿಮಾಡುತ್ತಾ ಅವಹೇಳನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವನು:

“ಚೈತನ್ಯವೇ ಇಲ್ಲದೆ ಗಾಡಿಯೊಂದು. ಅದನ್ನಿವನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಬೀಳಿಸಿಬಿಟ್ಟರೇನಂತೆ? (ಇದು ಕೃಷ್ಣನಿಂದಾದ ಶಕಟಾಸುರವಧದ ಗೇಲಿ). ಎಕ್ಕದ ಗಿಡದೆತ್ತರದ ಅರ್ಜುನ-ವೃಕ್ಷಗಳನ್ನೋ ಹಾವೊಂದನ್ನೋ ಇವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿದನೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಾದರೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿದೆ?

 

ಗೋವರ್ಧನವೆನ್ನುವುದೇನು? ಅದೊಂದು ಹುತ್ತದೆತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ. ಅದನ್ನವನು ಒಂದು ವಾರ ಎತ್ತಿದ್ದನೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲೇನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದೇ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ ಬಹುವಾಗಿ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿಂದನಂತೆ. ಅದು ಇತರರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿ ತರಬಹುದು, ನನಗಲ್ಲ. ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಕಂಸನ ಅನ್ನವನ್ನೇ ತಿಂದು, ಆತನನ್ನೇ ಕೊಂದನೆಂಬುದು ಮಹಾದ್ಭುತವೆಂದೇನೂ ನನಗೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ, ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ಭೀಷ್ಮನೇ!

ಕುರುವಂಶದಲ್ಲೇ ಅಧಮನಾದ ಭೀಷ್ಮನೇ, ಧರ್ಮಜ್ಞನಲ್ಲದ ನಿನಗೆ ಈಗ ಯಾವ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಲಿದ್ದೇನೋ ಅದನ್ನು ನೀನು ಕಥನ ಮಾಡುವ ಸಂತರ ಬಾಯಿಂದ ಕೇಳಿಯೂ ಇರಲಾರೆ.

ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಹಾರ ಮಾಡತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಗೋವುಗಳ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ, ಯಾರ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿಂದಿರುತ್ತೇವೆಯೋ ಅವರ ಮೇಲೆ, ಹಾಗೂ ಯಾರು ನಮಗೆ ಆಶ್ರಯವಿತ್ತಿರುತ್ತಾರೋ ಅವರ ಮೇಲೂ ಶಸ್ತ್ರಪ್ರಹಾರವು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಹೀಗೆಂಬುದಾಗಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮರಾದ ಸಂತರು ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅನುಶಾಸನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅದೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದೇ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕೇಶವನು ಅದೇನೋ ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧನೂ ವಯೋವೃದ್ಧನೂ ಆಗಿರುವನೆಂಬಂತೆ ಹೊಗಳುತ್ತಿರುವೆಯೆಲ್ಲಾ, ಕುರುವಂಶದ ಅಧಮನೇ, ನನಗೇನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದುಕೊಂಡೆಯೇನೋ!

ಈತನು ಗೋಘ್ನ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಘ್ನ - ಎಂದರೆ ಗೋವನ್ನೂ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನೂ ಕೊಂದವನು. ನಿನ್ನ ಮಾತಿನ ಮೇರೆಗೆ ಇಂತಹವನು ಪೂಜಾರ್ಹನಾಗಿಬಿಡುವನೇ? ಹೀಗಿರುವ ಮತ್ತಾರು ತಾನೆ ಸ್ತುತ್ಯರ್ಹರಾದಾರು?
ಈತನು ಧೀಮಂತರಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಜಗತ್ತಿಗೇ ಪ್ರಭುವೀತ - ಎಂದೆಲ್ಲಾ ನೀನು ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸಂಭಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಇದೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿಯೂ ಸುಳ್ಳೇ ಸರಿ.

ಸ್ತುತಿಕಾರನು ಅದೆಷ್ಟೇ ಗಾನ ಮಾಡಲಿ, ಅದು ಗಾತೃವನ್ನು, ಎಂದರೆ ಹಾಡುವವನಿಗೆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅನುಸರಿಸುವುದು – ಅದಾದರೂ ಭೂಲಿಂಗವೆಂಬ ಪಕ್ಷಿಯು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ - ತನ್ನನ್ನೇ ಆಪತ್ತಿಗೊಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಭೀಷ್ಮನೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಅಧಮವಾದುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಪಾಪಮಯವೂ ಹೌದು. ಪಾಂಡವರದ್ದೂ ಅಷ್ಟೇ. ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪತಿತನಾಗಿಹೋಗಿರುವ, ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಅಲ್ಲದ, ನೀನೇ ಕೃಷ್ಣನು ಅತ್ಯಂತ ಅರ್ಚನೀಯನೆಂದು ಹೇಳಿ ಯಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೋ ಅಂತಹ ನೀನು ಅದೆಂತು ಧರ್ಮವಂತ?

ತಾನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರತಕ್ಕವನು, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು - ಎಂದು ಮುಂತಾಗಿ ಭಾವಿಸುವ ಅದಾವನು ತಾನೇ ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೂ ನೀನು ಮಾಡಿದುದನ್ನು ಮಾಡಿಯಾನು, ಭೀಷ್ಮ?

ಭೀಷ್ಮನೇ, ನೀನು ಒಂದು ವೇಳೆ ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಮತಿಯೂ ಪ್ರಾಜ್ಞವೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಂಬಾ ಎಂಬ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದೆಯೆಲ್ಲಾ, ಅವಳು ಅನ್ಯಕಾಮಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಎಂದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಲ್ಲಿ ಅನುರಕ್ತಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಧರ್ಮಜ್ಞಳೂ ಆಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅದೆಂತು ನೀ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆ?

ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪ್ರಾಜ್ಞನೆಂದೂ ಭಾವಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆಯಾ? ನಿನಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ!

ಸೂಚನೆ :  04/10/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆ 86 (Prasnottara Ratnamalike 86)

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)

ಪ್ರಶ್ನೆ - ೮೬. ಯಾರು ತಾಯಿ?

ಉತ್ತರ- ಧೇನು.

ಯಾರು ತಾಯಿ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಯಾರು ನಮ್ಮ ಈ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣೀಭೂತಳೋ ಅವಳು ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಸಹಜವಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜನ್ಮಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಯಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನಮ್ಮದು. ಭೂತಾಯಿಯೋ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ತಾಯಿಯೋ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಾಯಿಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾರಿಗೆ ಜನ್ಮವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾಳೋ ಅವರಿಗೆ ತಾಯಿಯಾಗಬಹುದು ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ‘ತಾಯಿ ಯಾರು? ‘ಎಂಬುದು. ತಾತ್ಪರ್ಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಾಯಿ ಯಾರು? ಎಂಬುದಾಗಿ. ಮಾನವ ಕೋಟಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇನ್ನು ಅನೇಕ ಜೀವಜಂತುಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ಅಮೃತಪ್ರಾಯವಾದ ಜೀವಾತುವನ್ನು ಕೊಡುವವಳು ಯಾರೋ ಅವಳನ್ನು ‘ತಾಯಿ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಅಂತಹ ತಾಯಿ ಯಾರು? ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಧೇನು ಅಥವಾ ಗೋವು ಎಂಬುದು ಉತ್ತರ. 

ಗೋವು ತನ್ನ ಕರುವಿಗೆ ತಾಯಿ ಎಂಬುದು ನಿರ್ವಿವಾದ. ಅವಳು ಮಮತೆಯಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಕರುವಿಗೆ ಹಾಲನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಹೇಗೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾಳೋ, ಅಂತೆಯೇ ಅವಳ ಹಾಲನ್ನು ಉಂಡು ಬೆಳೆಯುವ ಅನೇಕ ಜೀವಗಳಿವೆ. ಮಾನವ ಮಾತ್ರ ಗೋವಿನ ಹಾಲನ್ನು ಉಂಡು ಬೆಳೆಯುವ ಜೀವವಲ್ಲ. ನಾಯಿ, ಬೆಕ್ಕು ಮುಂತಾದ ಇನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗೋವಿನ ಹಾಲನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಎಂಬ ಸೃಷ್ಟಿಸಹಜವಾದ ನಡೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗೋವಿನ ಕರು ಆರಂಭದ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಆ ಹಾಲನ್ನೇ ಉಂಡು ಬದುಕುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಅದನ್ನೇ ಬಳಸಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಉಳಿದವುಗಳಿಗೆ ಉಳಿದ ಆಹಾರಗಳ ಜೊತೆ ಹಾಲು ಪೋಷಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾಲು ಜೀವನೋಪಯೋಗಿ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ನಾವಿಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಆಳವಾದದ್ದು.

 ಮಾನವನ ಜೀವನ ಉಳಿದ ಜೀವಿಗಳಂತಲ್ಲ. ಇವನ ಜೀವನ ಭೌತಿಕ, ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಎಂಬ ಮೂರು ಸ್ತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದು. ಈ ಮೂರು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತಹ ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅಮೃತಪ್ರಾಯವಾದ ಪದಾರ್ಥವಿದ್ದರೆ ಅದು ಶುದ್ಧ ದೇಸೀ ಗೋವಿನ ಹಾಲು ಅಥವಾ ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಬೆಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪ. ಒಬ್ಬ ಯೋಗಿಯಾದವನು ಕೇವಲ ಹಾಲನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿದು ಜೀವಿಸಿದರೆ ಅವನ ಭೌತಿಕ, ದೈವಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಸುಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಶಸ್ತಂ ಕ್ಷೀರಾಜ್ಯಭೋಜನಮ್’ ಹಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಬಳಸಿ ತನ್ನ ಯೋಗಜೀವನವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಯೋಗಮಯ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಾಲಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಪದಾರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಹಾಲನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಆಹಾರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿಂದ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಅಂತಹ ಜೀವಾತುವಾದ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮುಪ್ಪಿನವರೆಗೆ ಬಳಸಿ ಯೋಗಮಯ ಬಾಳಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪೂರಕವಾದ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುವ ತಾಯಿ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಧೇನು ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನು!.

ಸೂಚನೆ :  04/10/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 

ಸೀತೆ ಆಡಿದ ಬಿರುನುಡಿಗಳು ಸರಿಯೇ ? (Site Adida Birunudigalu Sariye?)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ. ಹಚ್.ಆರ್. ಮೀರಾ

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಬಿರುಸು ಮಾತುಗಳು ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಾಗ, ಅವುಗಳ ಔಚಿತ್ಯ-ಕಾರಣಗಳ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀತೆಯ ಜೀವನದ ಅಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಮಾರೀಚನು ರಾಮಬಾಣಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಸಾಯುವಾಗ "ಹಾ ಸೀತೆ! ಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ!" ಎಂದು ಕೂಗಿ ಸತ್ತನಷ್ಟೆ. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಆತಂಕಪಟ್ಟ ಸೀತೆಯು, ಶ್ರೀರಾಮನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಗೆಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಿದಳು. 

ಮೊದಮೊದಲು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಕದಲಲಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಆತಂಕ-ಕೋಪಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಬಹಳವೇ ಚುಚ್ಚುವಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕುರಿತು ಆಡಿದಳು. 

ರಾಮಚಂದ್ರನಾದರೂ ದೇವ-ಗಂಧರ್ವ-ರಾಕ್ಷಸರಿಂದಲೂ ಅಜಯ್ಯನಾದವನು - ಎಂದರೆ ಜಯಿಸಲು ಅಶಕ್ಯನಾದವನು. ಅದನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಎಷ್ಟು ತಿಳಿಹೇಳಿದರೂ, ಆಕೆಗೆ ಸಮಾಧಾನವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. 

ಬದಲಾಗಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನೇ ದುಷ್ಟನೆಂದೂ, ಮೋಸಗಾರನೆಂದೂ, ತನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟೋದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನೆಂದೂ ತೆಗಳಿದಳು! ಲಕ್ಷ್ಮಣನೋ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನೂ ಸಾಧುಸ್ವಭಾವದವನೂ ಆದವನು; ಅವಳ ಈ ಮಾತುಗಳಂತೂ ಮರ್ಮಘಾತಕ! ಆದಷ್ಟೂ ಸಹಿಸಿಯಾದ ಮೇಲೆ, ಕೊನೆಗೆ, "ಇನ್ನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲಾರೆ. ನನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನನ್ನೇ ಶಂಕಿಸುವೆಯಾ?” ಎಂದು ಖೇದಿಸಿದನು. “ವನದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ. ದುಃಶಕುನಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಶ್ರೀರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಹೊರಟುಬಿಟ್ಟನು. 

ಆಗಲೂ ಅಷ್ಟೆ. ಸೀತೆಯು ಶೋಕಾತಿರೇಕದಿಂದ ಮತ್ತೂ ಕಠೋರವಚನಗಳನ್ನೇ ಆಡಿದಳು. “ನಾನು ಗೋದಾವರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಯೋ, ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಂಡೋ, ವಿಷವನ್ನು ಸೇವಿಸಿಯೋ, ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವೆ; ಆದರೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪುರುಷನನ್ನು ಎಡಗಾಲಿನಿಂದಲೂ ಮುಟ್ಟಲಾರೆ” ಎಂದಳು!

ಪ್ರಾಣವೇ ಆಗಿದ್ದ ಪತಿಯು ಎಷ್ಟೇ ಧೀರ-ಶೂರನಾಗಿರಬಹುದು. ಅವನು ದೊಡ್ಡ ಆಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರಬಹುದೆಂಬ ಶಂಕೆ ಬಂದರೂ ಸೀತೆಯಂತಹ ಪತ್ನಿಗೆ ಎದೆಯೊಡೆದುಹೋಗುವಷ್ಟು ದುಃಖ-ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹುದೇ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದ ವಿಮರ್ಶೆಮಾಡುವುದು ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶ. 

ಸೀತೆ ಮಹಾಸಾಧ್ವಿ; ಅವಳಿಗೆ ಬಹಳ ದುಃಖವಾಗಿದೆ - ಎನ್ನುವುದೆಲ್ಲ ನಿಜವೇ ಆದರೂ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತಾನೆ ಎಂತಹವನು? ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನೂ ಆದವನು! ಅಂತಹವನಿಗೆ ಆ ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ್ದು ನ್ಯಾಯವೇ? - ಎಂಬುದು ಮೊದಲ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಎರಡನೆಯದೊಂದಿದೆ. ಕೋಪದ ಭರದಲ್ಲಿ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವಳು ಆಡಿದಳಾದರೂ, ಮುಂದೆಂದಾದರೂ ಅವಳು ಲಕ್ಷ್ಮಣನಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆ ಮಾಡಿದಳೇ? ಇಲ್ಲವಲ್ಲ? ಸಾಧ್ವಿಯಾದವಳು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬಹುದೇ? - 

ಸೀತೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೇ? ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೆ ತನಗಿಂತ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರನಾದವನು ಅವನು - ಎಂಬುದು ಅವಳಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಮುಂದೆ, ಸುಂದರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಆಂಜನೇಯನನ್ನು ಕುರಿತು ಆಡುವ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಇದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. 

ಶ್ರೀರಾಮನ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಲೆಂದು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಆಕೆ ಆ ಪರುಷವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದಳು - ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲ, ಕೋಪ-ದುಃಖಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವಳು ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿರುವುದೇ ವಿನಾ, ಮತ್ತೇನೂ ಅಲ್ಲ – ಎಂದು ಇನ್ನು ಕೆಲವರು. ಕ್ರೂರವಾಗಿದ್ದರೂ ಆ ಸಂನಿವೇಶದಲ್ಲದು ಸಹಜವೆಂದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರ ಅನಿಸಿಕೆ. ಹೇಗೇ ಇರಲಿ, ಅವಳು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ ತಾನಾಡಿದ ಈ ಮಾತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವುದಾಗಲೀ, ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವುದಾಗಲೀ ಮುಂದೆಲ್ಲೂ ನಮಗೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. 

ಸೀತಾದೇವಿಯು ಮಹಾಧರ್ಮಿಷ್ಠೆ; ಅಂತಹವಳು ತನ್ನಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದೂ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸದಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಸಾಧುವೇ? ಆಕೆಯ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಅದೆಂದೂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದಿರುವಂತಹ ನಡತೆಯಾಗದೇ? ಹೀಗಾಗಿ, ಇವೆರಡೂ ಸಮಾಧಾನಕರವಾದ ವಿವರಣೆಯಾಗವು. 

ಈ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳ ಉತ್ತರವು ನಮಗೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. 

ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಶುದ್ಧಾತ್ಮನೆಂದು ಸೀತೆಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಆತ್ಮಪ್ರಿಯನಾದ ಪತಿ ಪ್ರಾಣಸಂಕಟದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ - ಎಂದು ಬಲವಾಗಿ ಅನ್ನಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಸಾಧ್ವಿಯೂ ಸ್ತ್ರೀಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಆದ ಅವಳಿಗೆ, ಆ ಸಂನಿವೇಶದಿಂದ ಮಾನಸಿಕ ಹತೋಟಿ ತಪ್ಪಿ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರದ ರೋಗಿಗೆ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಭಾವೋದ್ರೇಕದ ಸ್ಥಿತಿ (delirium) ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾದಾಗ ತಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಮಾತು ಸರಿಯೇ ತಪ್ಪೇ ಎಂಬ ವಿವೇಕವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಏನೇನೋ ಬಡಬಡಿಸಿದ್ದಾಳೆ. 

ಡೆಲಿರಿಯಮ್ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಮೇಲೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ?  ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಏನು ಹೇಳಿದ್ದೆವು ಎನ್ನುವ ನೆನಪೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ! ನೆನಪೇ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಲಿ, ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಲಿ  ಬರುವುದಿಲ್ಲ. 

ಹೋಗಲಿ, ಮತ್ತಾರಾದರೂ ಅವಳಿಗೆ ನೆನಪಿಸಬಹುದಿತ್ತಲ್ಲವೇ? – ಎಂದರೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಬ್ಬನೇ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದನಾದ್ದರಿಂದ ಅದೂ ಅಶಕ್ಯವೇ.

ಶುದ್ಧಚಾರಿತ್ರನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕುರಿತು ಮಹಾಸಾಧ್ವಿಯಾದ ಸೀತಾಮಾತೆಯು ಕಠೋರವೂ ಅವಿವೇಕಪೂರ್ಣವೂ ಆದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದಳೆಂದು ನಮಗೆ ಅಸಮಾಧಾನವಾಗಿತ್ತಲ್ಲವೇ?  ಆ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳಿತ್ತಿರುವ ಸಮಂಜಸವೂ ಸರಳವೂ ಆದ ಈ ಸಮಾಧಾನವು ನಮ್ಮ ತಳಮಳವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲವೇ? 

ಸೂಚನೆ : 30/09/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು  ವಿಜಯವಾಣಿದ ಸತ್ಸಂಗ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.