ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆ 66 (Prasnottara Ratnamalike 66)

  

   
ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)
  
  

   

  
  

   
  
ಪ್ರಶ್ನೆ - ೬೬. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಯಾರನ್ನು ವರಿಸುವಳು?
ಆಲಸ್ಯ ರಹಿತನನ್ನು ಮತ್ತು ನೀತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದವನನ್ನು.
ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಣಭಾವವಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಕಾರ್ಯವಾದರೆ ಉತ್ಸಾಹ ಅಥವಾ ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ ಕಾರಣ. ಏಕೆಂದರೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಒಲಿಯಬೇಕಾದರೆ ಯಾವ ಅರ್ಹತೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ? ಎಂಬ ವಿಷಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಲಸ್ಯ ಇರಬಾರದು ಮತ್ತು ಆತ ನೀತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು ಎಂದು. ಈ ಎರಡು ಗುಣಗಳಿರುವವನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದರ್ಥ. ಇಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂದರೆ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಮನದೆನ್ನೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಪತ್ತು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪತಿಯಾದ ಮಹಾವಿಷ್ಣು ಸಿಗದಿರನು.

 ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯದ ಫಲಿತವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ‘ಲಕ್ಷ್ಮಿ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಒಂದು ಫಲರೂಪವಾದುದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತಾಳೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆದಿಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಧನಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಧಾನ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಗಜಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಸಂತಾನಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ, ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ, ವಿದ್ಯಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹೀಗೆ ಅಷ್ಟಲಕ್ಷ್ಮಿಯರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಾವು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಧವಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನಮಗೆ ಲಭಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪೂರಕವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಿರಬೇಕು. ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಅಥವಾ ವಿಘ್ನ ಇರಬಾರದು. ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ಇದ್ದರೂ ಕಾರ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಉತ್ತೇಜಕವಾದ ಕಾರಣ ಸಾಮಗ್ರಿ ಇದ್ದರೆ ಕಾರ್ಯಸಂಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಕಾರ್ಯಕಾರಣಗಳಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ಸಂಪತ್ತು ಬರಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರತಿಬಂಧಕವೇ ಆಲಸ್ಯ. ಮತ್ತು ಬಂದ ಫಲವು ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಎಂಬ ವಿಷಯವೂ ಈ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಹೀಗೂ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು. ಸಹಜವಾಗಿ ಆಕೆ ಚಂಚಲೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಳಿಯಳು ಆಕೆ. ಅವಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಸಹ ಒಂದು ಜಾಣ್ಮೆಯೇ ಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಏನು ಬೇಕು? ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಯತ್ತು ಅಥವಾ ನೀತಿ ಬೇಕು. ಬದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಕ್ಷಮತೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳು ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಆ ಅರ್ಹತೆಯು ಸದಾ ಜಾಗೃತವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ಬಂದ ಸಂಪತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಸಾರುತ್ತದೆ. 

 ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಮಹಾಭಾರತದ ವಿದುರನೀತಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ - ಯಾವನಿಗೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಒಲಿಯುತ್ತಾಳೆ? ಎಂದು. “ಉತ್ಸಾಹಸಂಪನ್ನಮ್ ಅದೀರ್ಘಸೂತ್ರಂ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಿಜ್ಞಂ ವ್ಯಸನೇಷ್ವಸಕ್ತಮ್ | ಶೂರಂ ಕೃತಜ್ಞಂ ದೃಢಸೌಹೃದಂ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸ್ವಯಂ ಯಾತಿ ನಿವಾಸಹೇತೋಃ || ಎಂದು. ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ ಕಾರ್ಯ ಸಿದ್ಧಿಸುವತನಕ ನಿರಂತರ ಉತ್ಸಾಹವಿರಬೇಕು, ವಿಳಂಬವಿರಬಾರದು, ಅರಿತು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನಾಗಿರಬೇಕು, ಚಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರಬಾರದು, ಶೂರನಾಗಿರಬೇಕು, ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ಭಾವ ಉಳ್ಳವನಾಗಿರಬೇಕು, ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನತೆಯಿರಬೇಕು. ಈ ಏಳು ಗುಣವುಳ್ಳವನನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತಾನಾಗಿಯೇ ಆತನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂಬುದಾಗಿ. ಇದೇ ಅರ್ಥವನ್ನೇ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರದಲ್ಲೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 
   ಸೂಚನೆ : 17/5/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ವ್ಯಾಸ ವೀಕ್ಷಿತ 188 ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಹರ್ಷ; ಕೃಷ್ಣನ ನಿರ್ಗಮನ(Vyaasa Vikshita188)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಅಂತೂ ಜರಾಸಂಧ-ವಧೆಯಾಯಿತು, ಆತನ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಆಯಿತು. ಆತನ ಪುತ್ರನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವೂ ಆಯಿತು. ಸೆರೆಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜರುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯೂ ಆಯಿತು.

ಇತ್ತ, ಕೃಷ್ಣನೂ ಅರಸರು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಮಹೈಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನಾಗಿ, ಅವರಿತ್ತ ಭೂರಿ-ರತ್ನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಭೀಮಾರ್ಜುನರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಬಂದವನೇ, ಧರ್ಮರಾಜನಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನುಡಿದನು:

"ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಭೀಮನು ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಇದು ನಮ್ಮ ಸೌಭಾಗ್ಯ. ಸೆರೆಯಾಗಿದ್ದ ರಾಜರುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಡಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಭೀಮಾರ್ಜುನರು ಕುಶಲಿಗಳಾಗಿಯೇ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಕ್ಷತಿಯೂ, ಎಂದರೆ ಯಾವ ಧಕ್ಕೆ-ದುಃಖಗಳೂ, ಉಂಟಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು.

ಈ ಮಾತಿಗೆ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು  ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು. ಹಾಗೂ ಪ್ರಹರ್ಷದಿಂದ ಭೀಮಾರ್ಜುನರನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡನು. ಜರಾಸಂಧ-ನಾಶ, ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಭ್ರಾತೃಗಳು ಸಾಧಿಸಿದ ವಿಜಯ - ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಅಮಿತ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು.  

ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿಯೂ ಮದೋನ್ಮತ್ತನೂ ಆದ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಭೀಮನು ಬೀಳಿಸಲಾದುದು ನೀನು ಜೊತೆಗಿದ್ದೆಯಾದ್ದರಿಂದಲೇ. ಈಗ ಇದೋ ಶ್ರೇಷ್ಠ-ಯಜ್ಞವಾದ ರಾಜಸೂಯವನ್ನು ನಾನು ನಿಶ್ಚಿಂತನಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಬಲ್ಲೆ. ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿ-ಬಲದಿಂದಾಗಿಯೇ ನನಗೆ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅರ್ಹತೆಯೆಂಬುದು ಬಂದಿರುವುದು. ಜರಾಸಂಧನೊಡನೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು. ಜರಾಸಂಧ-ವಧದಿಂದಾಗಿ ವಿಪುಲವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದಂತಾಯಿತು."

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಪ್ರಭುವಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ರಥವೊಂದನ್ನಿತ್ತನು. ಅದರೊಳಗೆ ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತ ಜನಾರ್ದನನೂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂತುಷ್ಟನೇ ಆದನು.

ಆ ಬಳಿಕ ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೊರಟು, ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನೂ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಬೀಳ್ಕೊಟ್ಟನು. ಬಹುಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಆ ರಾಜರುಗಳೂ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಅಪ್ಪಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದು, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೊರಟುಬಂದರು.

ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಮಹಾಬುದ್ದಿಶಾಲಿಯೂ ಆದ ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಜರಾಸಂಧ-ವಧೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನಷ್ಟೆ. ಕಾರ್ಯವು ಸಿದ್ಧಿಸಿರಲು, ಇನ್ನೀಗ ಹೊರಟುನಿಂತನು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನೇ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆ ಪಾಂಡವರೆಲ್ಲರೂ ಅಕ್ಲಿಷ್ಟ-ಕಾರಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ, ಎಂದರೆ ಕ್ಲೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡುವಂತಹವನಿಗೆ ಅಕ್ಲಿಷ್ಟ-ಕಾರಿಯೆನ್ನುವರು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಹಾಗೂ ದ್ರೌಪದಿ ಇವರುಗಳ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಪಡೆದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಸುಭದ್ರೆ, ಭೀಮಸೇನ, ಅರ್ಜುನ, ಯಮಳರಾದ (ಎಂದರೆ ಅವಳಿ-ಜವಳಿಗಳಾದ) ನಕುಲ-ಸಹದೇವರು, ಹಾಗೂ ಧೌಮ್ಯ - ಇವರೆಲ್ಲರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸ್ವ-ನಗರಿಗೆ ಹೊರಟನು.

ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಆತನು ಬಳಸಿದ ರಥವು ಆಗಷ್ಟೆ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಆತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟುದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಮನೋವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ರಥ! ತನ್ನ ದಿವ್ಯನಾದದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹುದು!

ದೇವಕೀಪುತ್ರನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಹೊರಟುಬರಲು, ದೊಡ್ಡ ಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಂತಾಗಿದ್ದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ರಾಜರಿಗೆಲ್ಲ ಅಭಯವನ್ನಿತ್ತನು.

ಆ ಕಾರ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಆತನ ಕೀರ್ತಿಯು ಮತ್ತೂ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಪಾಂಡವರು ದ್ರೌಪದಿಗೂ ಪರಮ-ಸಂತೋಷವನ್ನೇ ತಂದುಕೊಟ್ಟಂತಾಯಿತು. ಹಾಗೂ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಯುಕ್ತವೋ, ಎಂದರೆ ಧರ್ಮ-ಕಾಮ-ಅರ್ಥಗಳ ಸಂಪಾದನೆಗೆ ಯಾವುದು ಯೋಗ್ಯವೋ, ಅಂತಹ ಪ್ರಜಾಪಾಲನ-ಕಾರ್ಯವನ್ನು ರಾಜಾ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

ಸೂಚನೆ : 17/5/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿ (Karmacaraṇeyinda Atmonnati)

ಲೇಖಕರು: ಡಾ. ರಾಮಮೂರ್ತಿ  ಟಿ.ವಿ. 

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಕರ್ಮವೆಂಬ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದ “ಕೃ” ಮಾಡು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಮಾಡು ಎಂಬ ಅರ್ಥವುಳ್ಳ ಮೂಲ ಧಾತುವಿನಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾದದ್ದು. ಇದರ ಅರ್ಥ- ಕ್ರಿಯೆ, ಕೆಲಸ,  ಕಾರ್ಯ, ಕೃತ್ಯ, ಕರ್ಮ, ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಕಾರಣ–ಕಾರ್ಯ ತತ್ವವನ್ನು (principle of Cause-effect)  ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ  ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಕಹಿ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. 

ಸದುದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂತೋಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತರಹದ ಕರ್ಮವು ಪ್ರತಿಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದುರುದ್ದೇಶ ಮತ್ತು ಅಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಕರ್ಮ  ಪಾಪಕರ್ಮವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮವು ಜೀವ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೂ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. "ಕರ್ಮ " ಹಾಗೂ ಕರ್ಮಫಲ ಅನುಭವಿಸುದಕ್ಕಾಗಿ ಜನ್ಮ-ಮರಣದ ವೃತ್ತದ ಚಿಂತನೆ ವೇದಸಾಹಿತ್ಯಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮ-ಕರ್ಮದ ನಂಟನ್ನು ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕೋಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ರ ಪಂಥದವರೂ ಇದನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.   

ಕರ್ಮದ ವಿಭಾಗೀಕರಣವನ್ನು ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ವಿಭಾಗೀಕರಣ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಪುರಾಣಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವನ್ನು ಕೆಳಕಂಡ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. (೧) ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮ- ನಾವು ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ, ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಕರ್ಮಫಲ ನೀಡದ ಕರ್ಮಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಫಲಗಳು. (೨) ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮ -ಪ್ರಸ್ತುತ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾದ ಹಣ್ಣಾಗಿರುವ ಕರ್ಮದಫಲ. ಇದು ಜೀವನದ ಸಮಗ್ರ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಯಸ್ಸು, ಅರೋಗ್ಯ, ಶರೀರದ ಸ್ವರೂಪ, ರಕ್ತಸಂಬಂಧಗಳು, ವಿದ್ಯೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ. ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮ ಪ್ರಸಕ್ತ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಫಲ  ಕೊಡುತ್ತಿರುವದರಿಂದ, ಇದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲೇ ಬೇಕು. ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮವೆನ್ನುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಷ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿಯನ್ನೇ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡಗಾದೆ "ಮಾಡಿದ್ದುಣ್ಣೋ ಮಹರಾಯ" ಮತ್ತು ಪುರಂದರದಾಸರ ವಾಣಿ “ನಾ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ಬಲವಂತವಾದರೆ, ನೀ ಮಾಡುವುದೇನೊ ದೇವ " ನೆನಪುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮ ಅಸಹಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.  ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮ ಸುಖ, ಸಂತೋಷ ಕೊಡಲೂ ಬಹುದು. (೩) ಕ್ರಿಯಮಾಣಕರ್ಮ- ಇದು ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು. ಇದನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಯಾವ ಪ್ರತಿಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಧರ್ಮೋ ರಕ್ಷತಿ ರಕ್ಷಿತಃ ಎಂಬಂತೆ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೀರ್ತಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ  ಫಲ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಕರ್ಮ ಕೇವಲ ವಿಧಿಯಾಟವಲ್ಲ, ಇಂದಿನ ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. (೪) ಅಗಾಮಿ ಕರ್ಮ- ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಮಾಣ ಕರ್ಮ ಫಲ ನೀಡುವಾಗ ಆಗಾಮಿಕರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದರೆ, ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳು ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ಗೀತಾಚಾರ್ಯನೇ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. 

ಕರ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು ? ನಾವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳು ಪರಮಾತ್ಮಹರಿಯ ಆರಾಧನೆಯೆಂದು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವನೇ ನಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಏಕಮಾತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕನು. "ನಾಹಂ ಕರ್ತಾ ಹರಿಃ ಕರ್ತಾ " ,  ನಾವು ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ಭಗವಂತನ ಕೆಲಸವೆಂದು, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು. ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬೇಕಾದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಡ ಎಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲ, ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವುದೋ, ಬಿಡುವುದೋ ಅದನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಬಿಡಬೇಕು.  ಪುರಂದರೋಪನಿಷತ್ತು "ಕೊಡುವ ಕರ್ತು ಬೇರೆ ಇರುತಿರೆ, ಬಿಡು ಬಿಡು ಚಿಂತೆಯನು " ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಕೂಲವಾದರೆ, ಅವನ ಪ್ರಸಾದವಪ್ಪ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ದೇವರ ಇಚ್ಚೆ ಎಂದಿರಬೇಕು. ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಶರೀರ, ಜೀವನ, ನನ್ನದಲ್ಲ,  ಅವನದು, ಎಂದು ನನ್ನತನವ ತೊರೆದು ಕರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.   “ತನು ನಿನ್ನದು ಜೀವನ ನಿನ್ನದು ಅನುದಿನದಲಿ ಬರುವ ಸುಖದುಃಖ ನಿನ್ನದಯ್ಯ” ಎಂಬ  ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಕರ್ಮವು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ .ಎಂಬುವುದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಹಿತನುಡಿ. ಮಾರ್ಕಂಡೇಯಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿದ ಕೌಶಿಕ ಧರ್ಮವ್ಯಾಧನ ಕಥೆ ಜನಜನಿತವಾದದ್ದು. ಬಸವಣ್ಣನವರ " ಕಾಯಕವೇ ಕೈಲಾಸ " ಮಾತು ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ, ಈ ಭಾವಕ್ಕೆ ಅಭಾವವಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಕಾಯಕವು ಲಾಸ್ (loss) ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ ? ನಾವು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ ನಮ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು, ಋಷಿಮುನಿಗಳ, ಗುರುಹಿರಿಯರ ಆಪ್ತನುಡಿಗಳು. ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ನಡೆದರೆ, ನಾವೇ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಂಗಸದ್ಗುರುಗಳ  "ಜ್ಞಾನ-ಕರ್ಮ ಈ ಎರಡರ ಸಮ್ಮೇಳನದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ , "ಕರ್ಮವನ್ನು ಮರ್ಮವರಿತು ಆಚರಿಸೀಪ್ಪ", ಎಂಬ ವಾಣಿ ಎಂದೆಂದೂ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಕರ್ಮವು ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ, ಫಲವು ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಎಂದು  ಅರ್ಪಿತವಾದರೆ, ಕರ್ಮವು ಮೋಚಕ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಅಥವಾ ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮವೂ ಬಂಧಕ.  ಹದಿನೆಂಟು ದಿನದ ಮಹಾಭಾರತದ ಯುದ್ಧವೆಂಬ ಕರ್ಮವನ್ನೂ ಯಜ್ಞದಂತಾಗಿಸಿದ  ಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ   ನಾವು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮವು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಸಮಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಲೆಂದು ಸರ್ವಕರ್ಮಸಮಾರಾಧ್ಯನಾದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ .

ಸೂಚನೆ : 16/5/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು  ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರೀ 104 ನ ಶಕ್ಯಃ ಚಕ್ಷುಷಾ ದ್ರಷ್ಟುಂ (Astakshara 104)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಲಾಗದು

ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ನಂಬಬಹುದು, ಏನನ್ನು ನಂಬಬಾರದು? - ಎನ್ನುವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. 

ಯಾರಾದರೂ ಬೇರೆಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ಕೆಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ, ನಂಬಲು ಮನಸ್ಸು ಬರದಿದ್ದರೂ, “ಬೆಂಕಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹೊಗೆ ಬಂದೀತೇ?” - ಎಂಬ ಒಂದೇ ಲೆಕ್ಕವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, "ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತು? ಇದ್ದರೂ ಇರಬಹುದು" ಎಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ, ಲೋಕ. 

ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಅಲ್ಲವೇ, ಸೀತಾಮಾತೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೂ ಜನಗಳು ಸಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದುದು? ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯೇ ನಡೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಬಂದು, ಸೀತೆಯು ಪರಮಶುದ್ಧಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಿದಮೇಲೂ ಅಪವಾದ ತಪ್ಪಿತೇ? ಸಂಶಯಪಡುವವರ ಮುಂದೆಲ್ಲಾ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದಾದರೂ ಶಕ್ಯವೇ?

ಅದಕ್ಕೇ, “ಕಂಡದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ನಂಬತಕ್ಕದ್ದು, ಕೇಳಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲ” - ಎನ್ನುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವೇ ಪ್ರಮಾಣ: ಸಾಕ್ಷಾತ್ತಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದನ್ನಷ್ಟೇ ನಂಬಬಹುದು; ಕಣ್ಣಾರ ಕಂಡದ್ದನ್ನೊಪ್ಪಬಹುದು – ಎಂಬುದು ಅವರ ತರ್ಕ. 

ಅಲ್ಲೂ ಕಷ್ಟವಿದೆ. ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸತ್ಯವೇ? “ಕಂಡದ್ದೆಲ್ಲಾ ಸತ್ಯವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ” - ಎಂದು ಹೇಳಲು ಬಂದಿರುವುದೇ ವಿಜ್ಞಾನ! ಭೂಮಿಯು ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿದೆ - ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡ ಮೇಲೇ ನಂಬುವುದು ಎನ್ನಲಾದೀತೇ? ಭೂಮಿಯು ತಿರುಗುತ್ತಿದೆ - ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ತೋರಿಸಿಕೊಡಿ, ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಒಪ್ಪೆ - ಎಂದರೆ, “ಹೋಗು ಬೆಪ್ಪೇ!” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ! 

ಬದಲಾಗಿ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಂಡದ್ದು ಸುಳ್ಳಾಗುವುದೂ ಉಂಟು. ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರೂ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ತಿರುಗುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಾರ ಕಂಡಿದ್ದೇವೆ - ಎಂದುಕೊಂಡರೂ ಅದೇನು ತಥ್ಯವೇ? ಅಷ್ಟು ದೂರದ ವಿಷಯವೇಕೆ? ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಅದ್ದಿದಾಗ ಕಡ್ಡಿಯು ಮುರಿದಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಬೆಂಕಿಯ ಕೊಳ್ಳಿಗೆ ಅಲಾತವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಅಲಾತವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಚಕ್ರಾಕಾರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿದರೆ, ಬೆಂಕಿಯೇ ವೃತ್ತಾಕಾರವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ! ಹಾಗೆಯೇ, ಮರಳುಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ನೀರಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ: ಮರೀಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿರುವುದುಂಟೇ? 

ಹೀಗಾಗಿ ಕಂಡದ್ದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಸತ್ಯವು ಕಾಣಲಾಗದ್ದು – ಎಂದೆನಿಸಿಬಿಡುವುದೂ ಉಂಟು! ಎಂದೇ, “ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವನ್ನೂ ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ನೋಡು” ಎಂಬ ಗಾದೆಯನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೋಗಲಿ,  ಇರುವುದನ್ನು ಇರುವಂತೆಯೇ ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲವೇ, ಕನ್ನಡಿ? “ಚೆನ್ನಾಗಿ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ” - ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಅದನ್ನು ಆ-ದರ್ಶವೆನ್ನುವುದು, ಅಲ್ಲವೇ? ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ, "ನೋಡಪ್ಪಾ, ನಾವು ಉಪವೀತವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರೆ ಕನ್ನಡಿಯು ಪ್ರಾಚೀನಾವೀತವೆಂಬಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ!” ಎಂದು ಅವರು ಆ ಬಗ್ಗೆ ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ! ಉಪವೀತವೆಂದರೆ ಜನಿವಾರವು ಎಡಭುಜದ ಮೇಲೆ ಬಂದಿರುವುದು; ಪ್ರಾಚೀನಾವೀತವೆಂದರೆ ಬಲಭುಜದ ಮೇಲೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ದೇವಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ; ಎರಡನೆಯದು ಪಿತೃಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ! 

ಒಂದು ಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅದರ ಅಡಿಪಾಯ ನಮಗೆ ತೋರದು. ಒಂದು ಮರವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅದರ ವ್ಯಕ್ತ-ಭಾಗವಾದ ಕಾಂಡ-ಕೊಂಬೆ-ಎಲೆ-ಹಣ್ಣುಗಳೆಲ್ಲ ಕಂಡರೂ, ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಅದರ ಬೇರು ಮಾತ್ರ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದರೂ ಗೋಚರವಾಗದು! ಆದರೆ ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಆ ಬೇರೇ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಧಾರಕವಾದದ್ದು!

ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಬೇರೂ. ನಮ್ಮ ಕೈ-ಕಾಲುಗಳು ಕೊಂಬೆಗಳ ಹಾಗೆ; ಇವನ್ನುಳಿದ ಶರೀರಭಾಗವು ಕಾಂಡದಂತೆ. ಜೀವನದ ಬೇರು ಅವ್ಯಕ್ತ. ಇಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೆ: ಅವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದೇ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ. ಶರೀರವನ್ನೇ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಆಯುರ್ವೇದವು ಸಹ ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮನಗಂಡಿದೆ. ಎಂದೇ, ಸುಶ್ರುತ-ಸಂಹಿತೆಯು ಹೇಳುವ ಮಾತು: “(ಬರಿ)ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಾಣಲಾಗದು (ನ ಶಕ್ಯಃ ಚಕ್ಷುಷಾ ದ್ರಷ್ಟುಂ), ಸೂಕ್ಷ್ಮತಮನೆನಿಸುವ ಆ ವಿಭುವನ್ನು”, ಎಂದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು - ಎಂದು.

ವಿಜ್ಞಾನವು ತೋರಿಸುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳ ವಿಷಯವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಡುವಿನಲ್ಲೂ ಒಂದೇಒಂದನ್ನು ಸಹ ಕಾಣೆವು; ಆದರೆ ಬರೀ ಬೊಗಸೆನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅವು ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಇರುವುದು ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿನ ಮೂಲಕ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ! ಹೊರಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಮೈಯೊಳಗಣ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಎಕ್ಸ್-ರೇ-ಗಳು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿಸುವ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳೇ ಇತ್ತಿರುವರು. ಕೇವಲಭೌತಿಕವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೇ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ!

ಹಾಗಾದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನಿರುವುದು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಕಂಡೀತೇ? - ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಅದೇ ಸುಶ್ರುತ-ಸಂಹಿತೆಯ ಉತ್ತರವಿಂತಿದೆ: ಜ್ಞಾನ-ಚಕ್ಷುಸ್ಸು, ತಪಶ್ಚಕ್ಷುಸ್ಸುಗಳನ್ನುಳ್ಳವರಿಗೆ ಅದು ಗೋಚರವಾಗುವುದು - ಎಂದು. ಚಕ್ಷುಸ್ಸೆಂದರೆ ಕಣ್ಣು. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನಾದರೂ ಹೇಳಿದ್ದೇನು? ದಿವ್ಯ -ಚಕ್ಷುಸ್ಸನ್ನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ, ಇಲ್ಲವೋ ನೋಡಲಾರೆ – ಎಂದು. ಇದು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪಾದ್ಯ. ತಪಸ್ಸು ಒಳಗಣ್ಣನ್ನು ತೆರೆಸುತ್ತದೆ. 

ಇದರ ಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಸ್ವಾನುಭವದಿಂದಲೇ ಕಂಡುದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಹಲವು ಶಿಷ್ಯರಿಗೂ ಅನುಭವ-ವೇದ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದರು, ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು.

ಸೂಚನೆ: 26/4//2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯವಾಣಿ ಸುದಿನ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ವ್ಯಾಸ ವೀಕ್ಷಿತ 187 ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಉತ್ತರಕ್ರಿಯೆ - ಮಗನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ (Vyaasa Vikshita187)

ಲೇಖಕರು : ಪ್ರೊ. ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

   

    

     
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)
     


    
   
   

    
   
   

    

   
ಕೃಷ್ಣನ ಕೃಪೆಯಿಂದಾಗಿ ಸೆರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಹೊಂದಿದ ಅರಸರು ತಮ್ಮ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ  ನುಡಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಮುಗಿಸಿದರು:
“ನಮ್ಮಿಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ನೀ ದಯಪಾಲಿಸಿದ ಈ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ದೀಪ್ತವಾದ ಯಶಸ್ಸು - ಎಂದರೆ ಬೆಳಗುವ ಕೀರ್ತಿಯು - ನಿನಗೆ ಲಬ್ಧವಾಯಿತು, ಓ ಯದುನಂದನನೇ! ಕೃತಜ್ಞರಾದ ನಮಗೆ ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪಣೆಯಾಗಬಹುದು: ಅದೆಂತಹ ಕಷ್ಟವಾದ ಕಾರ್ಯವೇ ಆದರೂ ರಾಜರುಗಳಾದ ನಾವು ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಡುವೆವು."
ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿ, ಮಹಾಮನಸ್ಕನಾದ ಕೃಷ್ಣನು, ಅವರಿಗೆ ಆಶ್ವಾಸನೆ ಕೊಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು:
"ರಾಜರೇ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ರಾಜಸೂಯ-ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಧರ್ಮಮಯವಾದುದು. ಆತನು ಸಮ್ರಾಟ್ - ಎಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನರಿತು ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಆತನಿಗೆ ಸಾಹಾಯ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿರಿ".
ಆಗ ಆ ರಾಜರೆಲ್ಲರೂ ತುಂಬ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ಆತನ ಮಾತನ್ನೊಪ್ಪಿ, "ಹಾಗೆಯೇ ಆಗಲಿ" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೇಲಿನ ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಅವರ ಒತ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಮಣಿದು, ಕೃಷ್ಣನು ಅವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ಆ ಬಳಿಕ ಜರಾಸಂಧ-ಪುತ್ರನಾದ ಸಹದೇವನು, ತನ್ನ ಪುರೋಹಿತನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರದಾಚೆಗೆ ಹೊರಟನು. ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಅತ್ಯಂತ-ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಹೇಳಿದನು: "ನರಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ತಂದೆ ಮಾಡಿದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಡ.  ನಾನು ನಿನಗೆ ಶರಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು. ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಲಿಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನಿಂದಲೂ ಭೀಮಾರ್ಜುನರಿಂದಲೂ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದೆ ನಾನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸುಖವಾಗಿ ಓಡಾಡಿಕೊಂಡಿರಲು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಅಭಯವನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ."
ಸಹದೇವನ ಈ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಕೃಷ್ಣನೂ ಭೀಮಾರ್ಜುನರೂ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು. ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೀ ಮಾಡಪ್ಪಾ - ಎಂದರು. ಆತನೂ ಅಂತೆಯೇ ಒಡನೆಯೇ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಚಿತೆಯನ್ನೇರ್ಪಡಿಸಿದನು.
ಚಿತೆಗಾಗಿ ಚಂದನದ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ದೇವದಾರು, ಕಾಲಾಗರು(ಎಂದರೆ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಅಗರು)ವೆಂಬ ಸುಗಂಧ, ಬಗೆಬಗೆಯ ತೈಲಗಳು, ತುಪ್ಪದ ಧಾರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.
ಆಮೇಲೆ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಜರಾಸಂಧನ ಕಾಯದ ಸುತ್ತಲೂ ಅಕ್ಷತೆಯ ಕಾಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಹೂಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
ಬಳಿಕ, ಸಹದೇವನು ತನ್ನ ತಮ್ಮಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಜಲಾಂಜಲಿಯನ್ನಿತ್ತನು. ಹೀಗೆ ತಂದೆಗೆ ಸ್ವರ್ಗ-ಗತಿಗಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದುದನ್ನು ಮಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೂ ಭೀಮಾರ್ಜುನರೂ ಇರುವೆಡೆಗೆ ಬಂದನು. ಹಾಗೂ ಕೈಜೋಡಿಸಿ ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಿಜ್ಞಾಪನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು:
"ಇದೋ ಭೂರಿಯಾದ ರತ್ನಗಳು ಇವು. ಇದೋ ಗೋವುಗಳು, ಆಡು-ಮೇಕೆಗಳು, ಮಹಿಷಗಳು, ಆನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಬಗೆಬಗೆಯ ವಸ್ತ್ರಗಳು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಕೊಡೋಣವಾಗಲಿ. ಅಥವಾ ನಿನಗೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯು ತೋರಿದರೆ ಹಾಗೂ ಮಾಡಬಹುದು" ಎಂದನು.
ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ತತ್ತ್ತರಿಸಿದ್ದ ಆತನಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನು ಅಭಯವನ್ನಿತ್ತನು. ಆ ಮಹಾರ್ಹವಾದ, ಎಂದರೆ ಬಹುಬೆಲೆಬಾಳುವ, ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಹದೇವನ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಭೀಮಾರ್ಜುನರು ಆತನನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿದರು. ಸಂತೃಪ್ತನಾದ ಜಾರಾಸಂಧಿಯು, ಎಂದರೆ ಜರಾಸಂಧ-ಪುತ್ರನು, ತನ್ನ ತಂದೆಯ ನಗರವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಸೂಚನೆ : 9/5/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆ 65 (Prasnottara Ratnamalike 65)

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)

ಪ್ರಶ್ನೆ - ೬೫. ವಿಪತ್ತು ಯಾರನ್ನು ತಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ?

ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನನ್ನು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೃದ್ಧರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುವವನನ್ನು.

ವಿಪತ್ತು, ಆಪತ್ತು, ತೊಂದರೆ, ತಾಪತ್ರಯ, ವಿಘ್ನ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪರ್ಯಾಯಪದಗಳು. ಇವು ಬರಲು ಏನು ಕಾರಣ? ಮತ್ತುಇವು ಬರದಿರಲು ಏನು ಕಾರಣ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.

ಒಬ್ಬ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನಾದವನು ಮತ್ತು ಯಾರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವಿದೆಯೋ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದಾನೋ ಅಂತವರಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಕೊಡುವವನು ವಿಪತ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಆಪತ್ತನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಅರ್ಥ. ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾದ ಉತ್ತರ. ಒಂದು ಮಾತು ಹೀಗಿದೆ -” ಊಟ ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ರೋಗವಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಬಲ್ಲವನಿಗೆ ಜಗಳವಿಲ್ಲ” ಎಂಬುದಾಗಿ. ಇದು ಇಂದ್ರಿಯ ಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ ಗಾದೆಮಾತಾಗಿದೆ. ಊಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಯಾವಾಗ ಮಾಡಬೇಕು? ಯಾವುದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು? ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಪರಿಜ್ಞಾನ. ಇದು ಊಟವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿಯೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಮಾಡುವ ಬಗೆಗೆ ಇರುವ ಜ್ಞಾನ. ಅಂದರೆ ಆಯುರ್ವೇದ ಊಟದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ - ‘ಹಸಿದಾಗ ಊಟ ಮಾಡು, ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಹೊತ್ತು ಊಟ ಮಾಡು’ ಎಂದು. ಆದರೆ ನಾವಿಂದು ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯ ಚಾಪಲ್ಯದಿಂದ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮಿತವಾಗಿ ಊಟವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯ ಚಾಪಲ್ಯ ಮಿತಿಮೀರಿದೆ ಎಂಬುದು ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಮಗಿಂದು ರೋಗಬಾಹುಲ್ಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ.

ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡಬೇಕು? ಎಷ್ಟು ಮಾತನಾಡಬೇಕು? ಯಾವುದನ್ನು ಮಾತನಾಡಬೇಕು? ಯಾವ ಶಬ್ದವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಅದು ಎಷ್ಟು ಉಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ? ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಅರಿಯುವುದೇ ಮಾತಿನ ಬಗೆಗೆ ಇರುವ ಜಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆ ಮಾತನಾಡುವವನಿಗೆ  ಜಗಳ ಅಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯದ, ಇನ್ನೊಂದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯದ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಧಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ರೋಗ ಬರುವುದೆಂತು? ಹೀಗಿದ್ದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಜಗಳವಾಗುವುದೆಂತು? ಜಗಳಕ್ಕೂ ರೋಗಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲವಾದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಪತ್ತಿನ ನಿವಾರಣೆ ಅಲ್ಲವೇ?

ಇನ್ನೊಂದು ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಷಯ - ಜ್ಞಾನವೃದ್ಧರಿಗೂ ಮತ್ತು ವಯೋವೃದ್ಧರಿಗೂ ಕೊಡುವಂತಹ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಅವರು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳುವಂಥದ್ದು. ಇದೂ ಕೂಡ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವೇ ಮಾಡಿ ತಿಳಿಯಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಮಾಡಿ ತಿಳಿದವರಿಂದ ಒಂದಷ್ಟನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಅಥವಾ ಓದಿ ಕಲಿತವರಿಂದ ನಾವು ತಿಳಿದರೆ ಅಷ್ಟು ಸಾಧನದ ಸಮಯ ನಮಗೆ ಉಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಅದರಿಂದ ನಮಗೆ ಅತ್ಯುಪಯೋಗವೂ ಆದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಹಿರಿಯರ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಸೌಜನ್ಯದ ಸಂಕೇತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಸಾರಲಾಗಿದೆ. ಆಯುಷ್ಯ, ವಿದ್ಯೆ, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಕೂಡ ವೃದ್ಧರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಒಂದು ಸುಭಾಷಿತವೂ ಕೂಡ ಸಾರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಯಾವ ಬಗೆಯ ತೊಂದರೆ, ತಾಪತ್ರಯ, ವಿಘ್ನಗಳೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. 

ಸೂಚನೆ : 9/5/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ

ಮಡಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಅರಸೋಣ...(Madiya Mulavannu Arasona...)

ಲೇಖಕರು: ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸೋಮಯಾಜಿ
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

ಇದು ಮಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಟ್ಟಬಾರದು. ಇವರು ಮಡಿ, ಇವರಿಂದ ದೂರವಿರಿ. ಈ ಬಟ್ಟೆ ಮಡಿ, ಈ ನೀರು ಮಡಿ. ಇದು ದೇವರ ಮನೆ. ಮಡಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಒಳಗೆ ಬನ್ನಿ. ರೇಷ್ಮೆ ಮುಗುಟ ಮಡಿ ಬೇರೆಯದು ಮೈಲಿಗೆ. ಈ ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯ ಮಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದು ಪಿತೃಕಾರ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಮೈಲಿಗೆ ಕೂಡದು. ಹೀಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ ಮಡಿ ಮೈಲಿಗೆಗಳ ಜೋರು. ಏನಿದು ಮಡಿ? ಇದನ್ನು ಏಕೆ ಪಾಲಿಸಬೇಕು? ಬರಿಯ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಯೆ?
ಹಿಂದಿನವರ ಆಚರಣೆಗಳು. ಅವರಿಗೆ ಇವತ್ತಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚಿಂತನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಂತಹ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.  ಹಾಗೆಂದು, ನಾವು, ಪ್ರಗತಿಪರರು, ವಿಚಾರಪರರು ಇವುಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಈ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸಮಾಜದಿಂದ ಕಿತ್ತೆಸೆಯಬೇಕು. ಎಂದೆಲ್ಲ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಚಿಂತಕರನೇಕರು ಮೊಳಗಿದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ  ಹೌದೆನ್ನಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.
ನಾವು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಟ್ಟೆ, ಪಾತ್ರೆ, ಪರಿಸರ  ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಮೈ ಎಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಅದೇ ಮಡಿ. ಅದಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವೇನಿದೆ ಅಲ್ಲಿ? ಇನ್ನು ದೇವರ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಮಡಿಯ ಗಲಾಟೆ ಹೆಚ್ಚು. ದೇವರು ಶುದ್ಧಸ್ವರೂಪ. ‘ಅವಿಕಾರಾಯ ಶುದ್ಧಾಯ…..’

ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿತ್ಯಶುದ್ಧನಾದ ದೇವನಿಗೆಲ್ಲಿಯ ಮೈಲಿಗೆ? ಅವನ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಡಿಯ ಅಗತ್ಯವೇನು ಎನ್ನಿಸಬಹುದು.
ಇಂದು ಮಡಿಯಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೇನೇ ಇರಲಿ. ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಏನು? ಮಡಿಯನ್ನು ತಂದ ಪ್ರಾಚೀನರ ಆಶಯವಾದರೂ ಏನಿತ್ತು? ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವೀಗ ಆಲೋಚಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ನಮ್ಮೊಳಗೇ ಬೆಳಗುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ಮುಟ್ಟುವಂತಾಗುವ, ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಳುಗುವಂತಾಗುವ ನಮ್ಮ ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿಗೇ ಮಡಿ ಎನ್ನುವುದು. ಮಡಿ ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಧರ್ಮವಿಶೇಷ. ಸಹಜ ಸ್ಥಿತಿ. ಅಂತಹ ಧರ್ಮವೇರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನಭಾಗ್ಯ ದೊರಕುವುದು. ಅದರಿಂದ ಅನಂತವಾದ ನೆಮ್ಮದಿ, ಸುಖವುಂಟಾಗುವುದು. ಎಂದಮೇಲೆ ಮಡಿ ಎಂದರೆ ಬರಿಯ ಆಚರಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸಹಜವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ಅದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಒಳಮಡಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಆನಂದಿಸಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮಾತು. ಅಂತಹ ಮಡಿ ಎನ್ನುವ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳುವ ಎಲ್ಲವೂ ಮೈಲಿಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.

ನಾವೀಗ ಶುದ್ಧಿ ಎನ್ನುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ದ್ರವ್ಯಗಳ,ದೇಹದ ಹೊರಭಾಗದ ಶುದ್ದಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ. ಅಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳನೋಟದ ಸಮಗ್ರವಾದ ಶುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲ. ಒಳ ಶುದ್ಧಿಯ ಅರಿವು ನಮಗಿಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಹೊರಗೆ, ಒಳಗೆ ಯಾವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಒಳ ಹೊರ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಅಂತಹ ಒಳ ಹೊರ ಜೀವನವನ್ನು ಕಂಡ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಮಾತೇ ಪ್ರಮಾಣ. ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಹೊರಗೆ ಹುಳು ಇದ್ದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ತೆಗೆದು, ತೊಳೆದು ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಳಗೇ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗದು. ಅಂತಹ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ಶುದ್ಧಿ, ನಾವೀಗ ಅಂದುಕೊಂಡಿರುವ ಮಡಿಯನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿ, ನೂರ್ಮಡಿಯನ್ನಾಗಿಸುವುದು. ಅಂತಹ ಶುದ್ಧಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬೆಳಗುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ನೋಡಲು ಬೇಕಾದ ಮಡಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ವಿಷಯದ ಸ್ವರೂಪದ ಅರಿವಿದ್ದಾಗ ಆ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಮಾಡುವ ಆಚರಣೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸಹಜವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕತ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಅರಿವಿದ್ದಾಗ, ಅದು ನಮ್ಮ ಕೈ ಕತ್ತರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಅದಕ್ಕೊಂದು ಮರದ ಹಿಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಅದರ ಹರಿತವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕತ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಅದರ  ಆಕಾರ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳು ಕೆಡದಂತೆ ಇಡಲು Refrigerator ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿಡುವ ಔಚಿತ್ಯವಾದರೂ ಏನು? ಎಂದು Refrigerator ನ ಸ್ವರೂಪದ ಅರಿವಿಲ್ಲದವರು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೇ.

ಅಂತೆಯೇ ನಮ್ಮ ಸನಾತನಾರ್ಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಂತಹ ಮಡಿಯಿಂದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ರಮಿಸಿದವರು. ಆ ಆನಂದ ಜೀವಲೋಕವೆಲ್ಲವೂ ಅನುಭವಿಸುವಂತಾಗಲಿ ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಪಾರ ಕರುಣೆ. ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಆ ಮಡಿಗೆ ಜೀವಲೋಕವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಹೊರಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಯಾವುವು? ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದದ್ದು ಯಾವುವು? ಎಂದೆಲ್ಲ  ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಯೆಯಿಂದ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ಅರಿತು ಆಚಾರಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹೊರಗೆ ಮಡಿಯ ಆಚರಣೆ ಒಂದು ಭಾಗವಾದರೆ ಒಳಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ನಾವು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು, ಭಗವಂತನ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಸ್ನಾನ, ಪುರುಷಸೂಕ್ತ ಹೇಳುತ್ತಾ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾ ಸ್ನಾನ. ಪೂಜೆಯ ಅಭಿಷೇಕದಲ್ಲಿ ಹೊರಮೂರ್ತಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವಾಗ ಒಳ ಬೆಳಗುವ ಅವನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೆನೆದು ಅಭಿಷೇಕ, ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವನ  ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಭಾವಿಸಿ ಒಳಗೆ ಸೇವಿಸುವುದು, ಸೃಷ್ಟಿಯೆಲ್ಲ ನಿನ್ನದೇ, ನೀನು ಕೊಟ್ಟ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೇ ನಿನಗೆ ನಿವೇದನೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದರೂಪವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವ ಭಾವ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಮಡಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆಚರಣೆಗಳೂ ನಮಗೆ ಒಳಮಡಿಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜಾರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟೆವಾದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಬರಿಯ ಚೇಷ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಬಸ್ಸನ್ನು ಮೈಸೂರು ಎಂದು ಕರೆದಂತೆ ಮಡಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ಮಡಿ ಎಂದೇ ಕರೆಯುವುದೂ ಸಹಜವಾಗಿದೆ. ಮಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದರೆ ಅಂತಹ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದೇ ವಿನಾ ಕೇವಲ ರೇಷ್ಮೆ ಮುಗುಟ ಉಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ನೆನಪಿಡಬೇಕು. ಅಂತಹ ಮಡಿಯ ಸ್ವರೂಪದ ಅರಿವಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದಲೇ ಮಡಿಯ ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕುತ್ಸಿತವಾದ ಮೇಲಿನ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಬಂದಿವೆ.

ಭಗವಂತನನ್ನು ಮುಟ್ಟದ ಮುಗುಟವಾಗಲೀ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಯಾಗಲೀ. ಜಲವಾಗಲೀ ಯಾವುದೂ ಮಡಿಯಲ್ಲ. ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ ಅವನ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ನೋಡಿ ಅನುಭವಿಸಲು, ಆನಂದಿಸಲು ಅನುಗುಣವಾದ ನಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪವೇ ಮಡಿ. ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದುದೆಲ್ಲವೂ ಮೈಲಿಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅವನವನ ಅಂತಃಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದೇ ಮಡಿ. ಆ ಮನೋಧರ್ಮವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಎಲ್ಲವೂ ಕೊಳೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಕೆಯರೆಲ್ಲ ಮೈ ಕೈ ಸಗಣಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಡಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಪೂಜ್ಯರಾದ ಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದರ ಮಾತಿನಂತೆ-

ರಥ್ಯಾಕರ್ಪಟ ವಿರಚಿತ ಕಂಥಃ ಪುಣ್ಯಾsಪುಣ್ಯ ವಿವರ್ಜಿತ ಪಂಥಃ

ಯೋಗೀ ಯೋಗನಿಯೋಜಿತ ಚಿತ್ತಃ

ರಮತೇ ಬಾಲೋನ್ಮತ್ತವದೇವ||

ಎಂಬಂತೆ ಭಗವಂತನಲ್ಲೇ ಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಯೋಗಿವರೇಣ್ಯರು ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮೀರಿನಿಂತವರು. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಅವರ ಮೈಕೈ ಎಲ್ಲವೂ ಕೊಳೆಯಾಗಿ, ಬಾಲರಂತೆ ಉನ್ಮತ್ತರಂತೆ ಕಂಡರೂ ಅವರು ಅಂತಃಪ್ರಪಂಚದ ದಿವ್ಯತೇಜೋಧಾರೆಯಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಯೋಗಿಹೃದಯವೇದ್ಯವಾದ ವಿಷಯ. ಹೊರಗಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಷ್ಟೇ ನೋಡಿದರೆ ಅವರು ಕೊಳಕಾಗಿ, ಮೈಲಿಗೆಯಾಗಿ,ಬಾಲಕರಂತೆ, ಹುಚ್ಚರಂತೆ  ಕಂಡರೂ ನಿಜವಾಗಿ ಮಡಿಯಲ್ಲಿರುವವರು ಅವರೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಒಳಗಿನ ಮಡಿ ನಮಗೆ ಉಂಟಾದರೆ ಆಗ ಹೊರಗಿನ ಆಚರಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಹಾಗೆಂದು ಈಗ ನಾವು ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕೆಂದಲ್ಲ. ಅವೆಲ್ಲವೂ ಋಷಿಗಳು ವಿಜ್ಞಾನಯುತವಾಗಿ ತಂದ ಆಚರಣೆಗಳೇ. ಭಗವಂತನನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೊರಬಂದವುಗಳೇ ಆಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಹಿಂಬದಿಯ ನಿಜವಾದ ಮನೋಧರ್ಮ ಈಗ ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಆ ಮನೋಧರ್ಮವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಆಚರಿಸಿದರೆ ಮುಂದೆ ಎಂದಾದರೊಮ್ಮೆ ನಿಜವಾದ “ಮಡಿ” ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಂದೀತು. ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವಂತಹ ಆ ಮಡಿ, ನಮ್ಮ ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆಯಿಂದ, ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ಬರಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಪತ್ರವನ್ನು ಅಂಚೆಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಹಾಕಿದಾಕ್ಷಣ ಅದು ಸೇರಬೇಕಾದೆಡೆಗೆ ಸೇರಿಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ಅಂಚೆವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮಜಲುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹಾದು ಕೈಸೇರಬೇಕಾದರೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಗದ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಶಬ್ದ ಹೇಳಿದರೂ ಅದು ತಲುಪಿದಮೇಲೇ ಆ ವಿಷಯ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದು. ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಹೊರ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಅದರ ಅನುಭವ ನಮಗಾಯಿತು ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಆಚರಣೆಗಳು ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಶರೀರ, ಮನೋಬುದ್ಧಿಗಳ ಸಂಬಂಧ ಎಷ್ಟು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಜವಾದ ಮಡಿಯ ಅರಿವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಬಂದರೆ ಮುಂದೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಕೃತಿಗೇ ಅಂತಹ ಯೋಗ್ಯತೆ ಬಂದಾಗ “ಮಡಿ” ಯನ್ನು ನಾವೂ ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಇಂತಹ ಒಳಮಡಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಲೋಕದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡುಬರುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮೇಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕು.

ನಿತ್ಯಶುದ್ಧನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಮೈಲಿಗೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ಸತ್ಯವೇ. ಆದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಡನೆ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ನಮಗೆ ಮೈಲಿಗೆ ಬರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೇ. ಒಂದು ಮೇಜನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ಒರೆಸದಿದ್ದರೂ ಅದರಮೇಲೆ ಧೂಳು ನಿಲ್ಲುವುದು ನಿಸರ್ಗಸಹಜ. ಒಂದು ದಿನ ಸ್ನಾನಮಾಡದಿದ್ದರೂ ನಮ್ಮ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಬೆವರಿನ ವಾಸನೆಬರುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಆ ನಿತ್ಯಶುದ್ಧನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಅಣಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾಗ ಇದ್ದೇಇದೆ. ಪಾಂಚಭೌತಿಕವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಭೂತಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮೀರಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿದೆವಾದರೆ ಅದೇ ಮಡಿ. ದೇವಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೂತಸ್ಥಾನದ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿನಂತೆ ಮಡಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಭೂತಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡೆವಾದರೆ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹತ್ತಲು ಯೋಗ್ಯರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒದಗುವ ಮೈಲಿಗೆಯನ್ನು ನೀಗಿಕೊಂಡು ಮಡಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉಪಾಯವೇ ಮಡಿಯ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಆಶಯ.

ಸೂಚನೆ : 09/5/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು  ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದ ಬೋಧಿ ವೃಕ್ಷ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರೀ - 105 ಬಹು ಸ್ಯಾಂ ಪ್ರಜಾಯೇಯೇತಿ (Astakshara - 105)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್
(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

  

   
  

ಈಗಂತೂ ಚುನಾವಣೆ-ಫಲಿತಾಂಶಗಳದ್ದೇ ಮಾತು. ತಮಗಿಷ್ಟವಾದ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಗೆಲವು, ಅನ್ಯಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೋಲುಗಳನ್ನು ಬಯಸುವವರೇ ಬಹಳ. ಮತಗಳ ಎಣಿಕೆಯಾಗುವಾಗ ಅದೆಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಿಗ್ಗುವ ಕುಗ್ಗುವ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು! ಏತಕ್ಕಿವೆಲ್ಲಾ? ಸ್ವ-ಪಕ್ಷವೇ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಆತಂಕ! ಅದೇ ವರ್ಧಿಸಬೇಕು, ವ್ಯಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ!
ಸಮಾಜವಾದ, ಸಾಮ್ಯವಾದ - ಮುಂತಾದ ಆಧುನಿಕವಾದಗಳ ಕಥೆಯೇನು? ಬಾಯಲ್ಲಷ್ಟೆ ಉದಾತ್ತ-ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಉದ್ಗರಿಸುತ್ತಾ, ದೌಷ್ಟ್ಯ-ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳನ್ನು ಎಣೆಯಿಲ್ಲದ ಪರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರೆಸಿರುವುದನ್ನು ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್ ತನ್ನ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರುಪಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿರುವನಲ್ಲವೇ? ಹಿಟ್ಲರ್-ಸ್ಟಾಲಿನ್- ಮುಸ್ಸೋಲಿನಿಗಳ ದುರಹಂಕಾರ-ದುಶ್ಚರಿತಗಳ ಇತಿಹಾಸವೇ ಭಯಾನಕ-ಬೀಭತ್ಸಗಳನ್ನು ಲೋಚನಗಳ ಮುಂದೆ ರಾಚುತ್ತದೆ. ಈಚಿನ ಸ್ತ್ರೀವಾದ-ವೋಕಿಸಂಗಳ ಪ್ರಚಾರ-ಪ್ರಸಾರಗಳ ಜಾಡೂ ತೀರ ಭಿನ್ನವೇನಲ್ಲ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವಷ್ಟೆ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂಬ, ಉಳಿದವನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ನಿಗ್ರಹಿಸಬೇಕೆಂಬ, ಆಗ್ರಹವೇ.
ಮತ-ಸಿದ್ದಾಂತಗಳ ಬಗೆಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲವೇ? ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಮತಗಳು ಹರಿಸಿರುವ ರಕ್ತದ ಕೋಡಿ ಹಾಗೂ ಅನವಶ್ಯವಾದ ಸಾವು-ನೋವುಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಜಗತ್ತಿನ ಅಪ್ರತಿಮ ಇತಿಹಾಸಕಾರರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಆರ್ನಾಳ್ಡ್ ಟಾಯ್ನ್ಬೀ ತಮ್ಮ ಉದ್ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಮಮ್ಮಲಮರುಗಿದ್ದಾರೆ.
ಹಿಂದೆಯೂ ನಮ್ಮಲ್ಲೂ ದ್ವೈತ-ಅದ್ವೈತ ಮುಂತಾದ ವಾದಗಳೋ, ಮತ್ತೂ ಹಿಂದೆ ವೈದಿಕ-ಅವೈದಿಕ-ನಿಲುವುಗಳಲ್ಲಿಯ ಪರಸ್ಪರ-ಪರಿಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೋ ಇದ್ದವೇ; ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವೇ ಉಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಉತ್ಕಟೇಚ್ಛೆಯೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಇದ್ದದ್ದೇ. ಆದರೂ, ಅತಿಮಾತ್ರ-ದ್ರೋಹಬುದ್ಧಿಗಳು ಅತ್ಯಪರೂಪವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು.
ಮನುಷ್ಯಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ, ಸ್ವ(ಮತ)-ವಿಸ್ತಾರ-ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ತಾನು-ತನ್ನದುಗಳೇ ಉಳಿಯಬೇಕು-ಬೆಳೆಯಬೇಕು - ಎಂಬೀ ಸ್ವನಿಷ್ಠೆಯು ಸಮಸ್ತ-ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟು!
ನಿಜವಾದ ಪ್ರೀತಿಯ ದರ್ಶನವಾಗಬೇಕೆ? ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮರಿಗಳ ಬಗೆಗಿರುವ ಕಾಳಜಿಯನ್ನೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿರಿ. ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಪಣವಿಟ್ಟಾದರೂ ಕಂದಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಡು-ಶಪಥವಲ್ಲಿದೆ!  
ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲೇನು, ಗಿಡಮರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಇದುಂಟೇ ಸರಿ: ತಾನು ಬೆಳೆಯ/ಯುತ್ತಿರಬೇಕು – ಎಂಬ ದೃಢೇಚ್ಛೆ. ಬೀಜವೊಂದನ್ನು ನೆಟ್ಟರೆ ಫಲಬಿಡುವಾಗ ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬೀಜವು ತೋರುವುದಲ್ಲವೇ? ಮತ್ತೊಂದು ಸಸ್ಯವು ಅಂಕುರಿಸಲೆಂದು ತಾನೇ ಅದಿರುವುದು? ಅಲ್ಲೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವೂ ಇದೆ. ಬೀಜವೊಂದನ್ನು ನೆಟ್ಟಾಗ ಬಿಡುವುದು ಒಂದೇ ಹಣ್ಣಲ್ಲ; ಒಂದು ಹಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬೀಜವೆಂಬುದೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮವೇನಲ್ಲ: ಸೀತಾಫಲ-ಮಾದಳಗಳಿಗೆ ಬಹುಬೀಜ-ಬೀಜಪೂರಗಳೆಂದೇ ಹೆಸರುಂಟು. ಅವೆರಡರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅನೇಕಬೀಜಗಳೆಂದೂ ಅಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ತರುಗಳ ಬೀಜ-ಪ್ರಸಾರದ ವೈಖರಿಗಳಾದರೂ ಒಂದೇ ಎರಡೇ?  
ಹಾಗಾದರೆ ಒಂದು ಬೀಜದಿಂದ ಮತ್ತೆಷ್ಟು ಬೀಜಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವೆಂದಾಯಿತು? ಒಂದು ಮಾವಿನ ಬೀಜವನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಪೋಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ವರ್ಷವರ್ಷವೂ ಅದೆಷ್ಟು ಹಣ್ಣುಗಳು! ಅವಲ್ಲೊಂದೊಂದರಲ್ಲೂ ಮಾವಿನ ಬೀಜವಿದ್ದು ಅವೊಂದೊಂದರಿಂದಲೂ ಎಷ್ಟೆಷ್ಟು ಹಣ್ಣು/ಬೀಜಗಳಾದಾವು!
ಆನಂತ್ಯ-ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ (infinity) ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬೇರೊಂದುದಾಹರಣೆಯೆಂಬುದು ಬೇಕೇ?
ಅಲ್ಲಿಗೆ, ತನ್ನತನವು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯಬಾರದೆಂಬ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಜೀವವಿರುವೆಡೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಇರುವುದೇ ಸುಲಕ್ಷಣವೆಂಬಂತಾಯಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸೃಷ್ಟ್ಯಾರಂಭದಲ್ಲೇ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿದೆ - ಎನ್ನುತ್ತದೆ, ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್ತು. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ಒಂದೇ : ಪರಬ್ರಹ್ಮ. ಅದೇ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿತು, “ಬಹು ಸ್ಯಾಂ ಪ್ರಜಾಯೇಯೇತಿ” ಎಂದು: ನಾನು ಬಹುವಾಗಬೇಕು, (ಅದಕ್ಕಾಗಿ) ಪ್ರಜನಿಸಬೇಕು - ಎಂಬುದಾಗಿ.
ಜನಿಸುವುದೆಂದರೆ ಬೀಜವು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು; ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ-ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಜನ್ಮತಾಳುವುದು. ಪ್ರಜೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದೇ ಪ್ರಜನಿಸುವುದು: ಪ್ರಜೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಯ ಪ್ರಜೆ - ಅರ್ಥಾತ್ ಸಂತಾನಗಳು ಮತ್ತವುಗಳ ಸಂತಾನಗಳು – ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಯು(ತ್ತ ಹೋಗು)ವುದೇ ಅದು. ತಾನವೆಂದರೆ ವಿಸ್ತಾರ; ತನ್ನತನದ ತಾನವೇ ಇ(ಹದ)ಲ್ಲಿ ತೋರುವ ಅಮರತೆ: ತಾನು ಸತ್ತರೂ ತನ್ನತನ ಸತ್ತಂತಾಗಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ!
ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವುದು ಬ್ರಹ್ಮ. ಬ್ರಹ್ಮವೆಂಬ ಪದಕ್ಕೇ ವೃದ್ಧಿಹೊಂದತಕ್ಕದ್ದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ತಾನು ಬಹುವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿಯೇ ಬ್ರಹ್ಮಬೀಜವು ವಿಶ್ವವೃಕ್ಷ-ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವುದು - ಎಂದೂ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ  ಆಗುವ ಸ್ವಯಂಭೂ-ಶತರೂಪೆಯರ ಯೋಗವೆಂಬುದು ಪುರುಷ-ಪ್ರಕೃತಿಯರ, ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಶುಕ್ಲ-ಶೋಣಿತಗಳ, ಯೋಗದ ಮೂಲರೂಪವೇ – ಎಂದೂ, ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ನಿರೂಪಿಸಿರುವರು.
ಹೀಗಾಗಿ, ತಾನಳಿಯಬಾರದು, ಉಳಿಯಬೇಕು, ಅನವರತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರಲೂ ಬೇಕು - ಎಂಬ ಹೆಬ್ಬಯಕೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹುದುಗಿರುವುದೇ. 
ಆದರೆ ಅಲ್ಲೂ ಧರ್ಮಾಧರ್ಮ-ಕ್ರಮಗಳೆಂಬುದುಂಟು.
ಅಸುರರು ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದುದು ಭೌತಿಕವಾಗಿಯೇ: ಸಶರೀರರಾಗಿಯೇ ಇರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು. ಎಂದೇ, ಈ ಅದಮ್ಯ-ಅಹಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಅಧರ್ಮ-ಮಾರ್ಗಕ್ಕೇ ಅವರು ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.
ಆದರೆ ಧರ್ಮಮಯವಾದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ನಿಜವಾದ ಮತ್ತು ಮಿಗಿಲಾದ ಅಭೌತಿಕ-ಅಮರತೆಯನ್ನು ಅರಸಿ ಸಾಧಿಸಿದವರು ಮಹಾಪುರುಷರು; ಅಂತಹರನೇಕರ ಸುಚರಿತಗಳು ಇತಿಹಾಸ-ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿವೆ.
 ಬೆಳೆಯಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯು ಸೃಷ್ಟಿ-ಸಹಜವಾದದ್ದೇ; ಅದನ್ನು ತಪ್ಪೆನ್ನುವರಾರು? ಆದರೆ ಬೆಳೆಯುವ ಬಗೆಯು ಧರ್ಮಮಯವಾಗಿರತಕ್ಕದ್ದು.
ಸಾರವಾಗಿ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಾಶಯವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು, ಸ್ಥೂಲಾಕೃತಿಯನ್ನಲ್ಲ.
ಸೂಚನೆ: 09/5//2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯವಾಣಿ ಸುದಿನ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆ 64 (Prasnottara Ratnamalike 64)

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)

    

     
    

ಪ್ರಶ್ನೆ - ೬೪. ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದು ಯಾವುದು?
ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯೆಂಬ ಸ್ತ್ರೀ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಾವು ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಇಷ್ಟು - ವಿದ್ವಾಂಸ ಎಂದರೆ ಯಾರು? ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆ. ವಿದ್ಯೆ ಎಂದರೇನು? ಎಂದು. ವಿದ್ವಾಂಸ ಎಂದರೆ ತಿಳಿದವನು, ಓದಿದವನು, ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವನು ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಯಾವನು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಉಳ್ಳವನೋ ಅವನು ‘ವಿದ್ವಾನ್’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಯಾವುದು? ಇಂದು ನಾವು ಯಾವ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಥವಾ ಎಜುಕೇಶನ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇವೋ ಅದನ್ನು ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆದು, ಅದನ್ನು ಉಳ್ಳವನು ವಿದ್ವಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸಾಧನವೋ ಅದನ್ನೇ ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಬೇಕು. “ಸಾ ವಿದ್ಯಾ ಯಾ ವಿಮುಕ್ತಯೇ” ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಪನಿಷತ್ತು ವಿದ್ಯೆಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ವೇದಾದಿ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಕರೆದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸಾಧನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಹಾಗಾಗಿ ಇಂತಹ ವಿದ್ಯೆ ಉಳ್ಳವನನ್ನು ವಿದ್ವಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಸಾಧು. ಇಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಕರವಾದದ್ದು, ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದ್ದು ಯಾವುದು? ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬ ಸ್ತ್ರೀ ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ವಾಂಸನೇ ವಿದ್ಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಆದವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾನೆ! ಅವನಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ ತಾನೇ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ ವಾಗುತ್ತದೆ! ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆ ಎಂದರೆ ತೋಚಿದ್ದನ್ನು, ಗೀಚಿದ್ದನ್ನು ಕವಿತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದೇ? ಶ್ರೀರಂಗ ಮಹಾಗುರುಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ “ಮಹಾಕವಿ ಎಂದರೆ ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವನ್ನು ದಾಟಿದ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಯಾವನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಸುವನೋ ಅವನು” ಎಂದು. ‘ನಾನೃಷಿಃ ಕುರುತೇ ಕಾವ್ಯಂ’  ಜ್ಞಾನಿಯಲ್ಲದವನು ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಮಹಾಕವಿಯಾದವನು ಮಾತ್ರ ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಬರೆಯಬಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಕಾವ್ಯ ವಿದ್ವಾಂಸನಿಗಲ್ಲದೆ ಇನ್ನಾರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದೀತು?! 

ಹಾಗಾಗಿ ಅಂತಹ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ವಿದ್ವಾಂಸನು ಮಾತ್ರ ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಕವಿಯಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲವೂ ಕಾವ್ಯವೇ. ಅಂದರೆ ಶ್ರೀರಂಗ ಮಹಾಗುರುಗಳು ಹೇಳಿದಂತೆ “ಮಹಾಕವಿ ಎಂದರೆ ಮಹತ್ತಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮಹತ್ತತ್ತ್ವವನ್ನು ದಾಟಿದ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಯಾವನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಸುವನೋ ಅವನು” ಎಂದು. ಯಾರು ಮಹಾಕವಿಯಾಗಿ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತು, ಅದನ್ನು ತನ್ನ ತಪೋಬಲದಿಂದ, ಜ್ಞಾನಬಲದಿಂದ, ಮೇಧಾಬಲದಿಂದ, ಶಬ್ದರೂಪವಾಗಿ ಹಾಗೆ ಹೊರತಂದರೆ ಅದನ್ನೇ ಕಾವ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಬೇಕು. .

ಆ ಕಾವ್ಯವು ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮರ್ಮದ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಕಾವ್ಯವು ವಿದ್ವಾಂಸನಿಗಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಇಷ್ಟಪಡುವ ಸಾಹಿತ್ಯವಾಗುವುದು. ಕವಿಗಳು ಯಾರು? ಎಂದು ಕವಿಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವಾಗ ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ವ್ಯಾಸ, ಕಾಳಿದಾಸ ಇಂತಹ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಕವಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಕವಿಯ ಮಾತು. ಅವರು ಬರೆದ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಭಾರತ ಇತ್ಯಾದಿ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು ಕಾವ್ಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂತಹ ಕಾವ್ಯಗಳು ಎಂದೆಂದೂ ಎಲ್ಲಾ ವಿದ್ವಾಂಸನಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕ. ಇಂತಹ ಕವಿತೆಯನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರದ ತಾತ್ಪರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಸೂಚನೆ : 3/5/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ