Monday, September 21, 2026

ವ್ಯಾಸ ವೀಕ್ಷಿತ 206 ಶಿಶುಪಾಲನ ಆಕ್ರೋಶ: ರಾಜಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆ (Vyaasa Vikshita 206)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


image.png


ಕೃಷ್ಣನಿಗಾದ ಅಗ್ರಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿ ನಾರದರು ಮಾತನಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ನಾರದರೋ  ಭವಿಷ್ಯತ್ತನ್ನೂ ಭೂತವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರು. ಸರ್ವಸಂಶಯಗಳನ್ನೂ ಹೋಗಲಾಡಿಸಬಲ್ಲವರು. ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಅರಿತವರು.

ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ವರ ನಡುವೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದರು: "ಕಮಲನಯನನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಯಾರು ಅರ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅಂತಹವರನ್ನು ಜೀವನ್-ಮೃತರೆಂದೇ ಭಾವಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಅಂತಹವರು ಸಂಭಾಷಣೆಗೇ ಅರ್ಹರಲ್ಲ".

ಆ ಬಳಿಕ, ಪೂಜಾರ್ಹರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾರು ಉಳಿದಿದ್ದರೋ, ಅವರುಗಳೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಹದೇವನು ಅರ್ಚಿಸಿ ತನ್ನ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದನು.

ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಪೂಜೆಯು ಸಂದಿರಲು, ಅನೇಕ-ಶತ್ರು-ವಿಜಯಿಯಾದ ಶಿಶುಪಾಲನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಕೆಂಪಡರಿದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನೃಪರನ್ನು ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು:

"ರಾಜರುಗಳೇ, ನಾನಿದೋ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಇನ್ನೇನು ಯೋಚನೆಯನ್ನು ನೀವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಿರಿ? ನಾವು ಯುದ್ಧ-ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ ನಿಲ್ಲೋಣ. ವೃಷ್ಣಿಗಳೂ ಪಾಂಡವರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಎದುರಿಸೋಣ, ಬನ್ನಿರಿ."

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚೇದಿ-ಪುಂಗವನು, ಎಂದರೆ ಶಿಶುಪಾಲನು, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನೃಪ-ಸಮೂಹವನ್ನು ಉತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿದನು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಉಪಘಾತವಾಗಬೇಕು, ಎಂದರೆ ಭಂಗವಾಗಬೇಕು - ಎಂಬುದೇ ಆತನ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಕ್ಕ ಅರಸರೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದನು.

ಶಿಶುಪಾಲನು ಹೀಗೆ ಕರೆಕೊಡಲು, ಸುನೀಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು, ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ರಾಜರ ಗುಂಪುಗಳು ಬಹಳವೇ ಕೋಪಗೊಂಡವರಂತೆ ಕಂಡರು. ಅವರ ವದನಗಳು ವಿಚ್ಛಾಯವಾಗಿದ್ದವು, ಹಾಗೆಂದರೆ ಛಾಯೆಯನ್ನು, ಅರ್ಥಾತ್ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಕಂಡವು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ಶ್ರಿಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅಗ್ರಪೂಜೆ - ಇವಾಗದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು - ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಮಾತನಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಈ ನಿಷ್ಕರ್ಷ-ನಿಶ್ಚಯಗಳಿಂದಾಗಿ ರಾಜರುಗಳೆಲ್ಲರ ಕ್ರೋಧವು ಉಕ್ಕಿತು. ಅವರುಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೆರಳಿದಂತಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಬಲದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಒಂದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಅವರೊಳಗೇ ಕೆಲ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅವರ ಶರೀರವು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು - ಮಾಂಸದ ಆಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಕೊಡದೆ ವಂಚನೆಯನ್ನೇನಾದರೂ ಮಾಡಿದರೆ ಗರ್ಜಿಸುವ ಸಿಂಹಗಳ ಶರೀರವು ಹೇಗೆ ಕೋಪಾವೇಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವುದೋ ಹಾಗೆ. ಮಿತಿಕಾಣದ ಸೈನ್ಯಗಳೂ, ರಾಜರ ಸಾಗರವೂ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಕೃಷ್ಣನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೇ ಸನ್ನಾಹವೇರ್ಪಡುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡನು.

ಸಾಗರದ ಹಾಗಿದ್ದ ಆ ರಾಜಮಂಡಲವನ್ನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕಂಡನು. ಪ್ರಲಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂವರ್ತ-ವಾತವೆಂಬ ಮಹಾಬಿರುಗಾಳಿಯು ಬೀಸುವುದಲ್ಲವೇ? ಆಗ ಸಮುದ್ರವೆಲ್ಲ ಮಹಾಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಗಾಗುವುದು. ಹಾಗೆ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಆ ರಾಜಸಮೂಹ.

ಭೀಷ್ಮರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದನು. ಅವರಾದರೂ ಮತಿಸಂಪನ್ನರಾದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು, ವೃದ್ಧರು, ಕುರುಕುಲ-ಪಿತಾಮಹರೇ ಆದವರು. ಬೃಹತ್ತಾದ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನೂ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನೂ ಆದ ಇಂದ್ರನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಇದು ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೀಗೆಂದನು: "ಭೀಷ್ಮರೇ, ಈ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಸಾಗರವು ರೋಷದಿಂದ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾವು ಮಾಡಬೇಕು? - ಎಂಬುದನ್ನು ತಾವು ಸೂಚಿಸಬೇಕು, ಪಿತಾಮಹರೇ. ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನವಾಗದು, ಆದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಹಿತವಾಗುವುದು, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಾಂತಿಯೂರುವುದು - ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಿ" ಎಂದನು.

ಸೂಚನೆ :  20/9/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆ 84 (Prasnottara Ratnamalike 84)

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)


image.png



ಪ್ರಶ್ನೆ - ೮೪. ಅಕ್ಷಯವಟವೃಕ್ಷ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ- ಸತ್ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ದಾನ.

ಈ ಹಿಂದಿನ ಲೇಖನವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ಕಾಮಧೇನು, ಕಲ್ಪಲತೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹೇಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡಲು ಸಮರ್ಥವಾದವುಗಳೋ ಅಂತಯೇ ಅಕ್ಷಯವಟವೃಕ್ಷವೂ ಕೂಡ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಕೊಡಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಒಂದು ವೃಕ್ಷ. ಇದು ಕೂಡ ಈ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಯಾವುದು? ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ‘ಸತ್ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ದಾನ’ ಎಂಬುದು. ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ದಾನವು ಅಕ್ಷಯ ವಟವೃಕ್ಷವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥ. ದಾನಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ದಾನಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೇಗೆ ಬಂತು? ದಾನ ಎಂದರೇನು? ಎಂದು ಚಿಂತಿಸಿದಾಗ ಮಹತ್ವ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. 


ದಾನ ಎಂದರೆ ಕೊಡುವುದು. ತನ್ನ ತನವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರೆ ಅದು ದಾನವಲ್ಲ. ‘ನ ಮಮ’ ತನ್ನ ತನವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೇ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ದಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅದರ ಸಂಯೋಗವಾಗಬೇಕಾದರೆ ನಮ್ಮಿಂದ ಅದು ವಿಯೋಗವಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಗದಿಂದಲೇ ಯೋಗವಷ್ಟೆ!. ಅದು ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಕಿಲ್ಬಿಷವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸಾಧನ. ಅದನ್ನೇ ಮಹಾನಾರಾಯಣೋಪನಿಷತ್ ಸಾರುತ್ತದೆ. “ದಾನವು ಬಹಳ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು. ದಾನದಷ್ಟು ಸುಲಭವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಕರ್ಮ ಇಲ್ಲ” ಎಂಬುದಾಗಿ. ಅದೇ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಾನದಿಂದ ಏನೆಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದಾನವು ಯಜ್ಞಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಬೇಕಾದರೆ ದಕ್ಷಿಣಾ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುವಸ್ತು. ಒಬ್ಬ ದಾನಿಯನ್ನು ಲೋಕವು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತ.ದೆ. ದಾನದಿಂದ ಶತ್ರುಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಿತ್ರರು ಆಗುತ್ತಾರೆ.


ಆದ್ದರಿಂದ ದಾನ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. “ದಾನಂ ಯಜ್ಞಾನಾಂ ವರೂಥಂ ದಕ್ಷಿಣಾ ಲೋಕೇ ದಾತಾರ೦ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ಯುಪಜೀವಂತಿ ದಾನೇನಾರಾತೀರಪಾನುದಂತ ದಾನೇನ ದ್ವಿಷಂತೋ ಮಿತ್ರಾ ಭವಂತಿ ದಾನೇ ಸರ್ವ೦ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ತಸ್ಮಾದ್ದಾನಂ ಪರಮಂ ವದಂತಿ” ಎಂಬುದಾಗಿ ದಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತು ಹೀಗೆ ಸಾರುತ್ತದೆ. ದಾನವು ಸೃಷ್ಟಿಸಹಜವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಅದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವ್ಯಾಪಾರವೇ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ದಾನದ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು “ದಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ಮೇಲೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಯು ನಡೆದು, ನಿಂತು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಸೃಷ್ಟಿ ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರಿದೀತು? ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾರೀರಿಕ, ಮಾನಸಿಕ, ಬೌದ್ಧಿಕ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂತಾನಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವು ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ. ಹೀಗೆ ಒಬ್ಬನು ದಾನ ಮಾಡಿದ. ಇನ್ನೊಬ್ಬನೂ ಆ ದಾನ ಮಾಡಿದ. ಇದರ ಮೇಲೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿ ವ್ಯಾಪಾರವೆಲ್ಲವೂ ನಿಂತಿದೆ. ದಾನ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿಗ್ರಹ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಏನೂ ಫಲವಿಲ್ಲ. ದಾನ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಗಳು ಸೃಷ್ಟಿ ಸಹಜವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು” ಎಂದು. ಆದ್ದರಿಂದ ‘ದಾನದಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಸಾರಿದೆ.


ಸೂಚನೆ :  20
/9/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 

Friday, September 18, 2026

VV 206

ಲೇಖಕರು : ಪ್ರೊ. ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್ 

ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕಚಿಂತಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಚನಕಾರರು,

ಅಷ್ಟಾಂಗಯೋಗವಿಜ್ಞಾನಮಂದಿರಂ


ಶಿಶುಪಾಲನ ಆಕ್ರೋಶ: ರಾಜಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೋಭೆ

ಕೃಷ್ಣನಿಗಾದ ಅಗ್ರಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿ ನಾರದರು ಮಾತನಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ನಾರದರೋ  ಭವಿಷ್ಯತ್ತನ್ನೂ ಭೂತವನ್ನೂ ಬಲ್ಲವರು. ಸರ್ವಸಂಶಯಗಳನ್ನೂ ಹೋಗಲಾಡಿಸಬಲ್ಲವರು. ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಅರಿತವರು.

ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸರ್ವರ ನಡುವೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದರು: "ಕಮಲನಯನನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಯಾರು ಅರ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅಂತಹವರನ್ನು ಜೀವನ್-ಮೃತರೆಂದೇ ಭಾವಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಅಂತಹವರು ಸಂಭಾಷಣೆಗೇ ಅರ್ಹರಲ್ಲ".

ಆ ಬಳಿಕ, ಪೂಜಾರ್ಹರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾರು ಉಳಿದಿದ್ದರೋ, ಅವರುಗಳೆಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಹದೇವನು ಅರ್ಚಿಸಿ ತನ್ನ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿದನು.

ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಪೂಜೆಯು ಸಂದಿರಲು, ಅನೇಕ-ಶತ್ರು-ವಿಜಯಿಯಾದ ಶಿಶುಪಾಲನು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ಕೆಂಪಡರಿದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನೃಪರನ್ನು ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು:

"ರಾಜರುಗಳೇ, ನಾನಿದೋ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದೇನೆ. ಈಗ ಇನ್ನೇನು ಯೋಚನೆಯನ್ನು ನೀವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಿರಿ? ನಾವು ಯುದ್ಧ-ಸನ್ನದ್ಧರಾಗಿ ನಿಲ್ಲೋಣ. ವೃಷ್ಣಿಗಳೂ ಪಾಂಡವರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ತೋಮವನ್ನು ಎದುರಿಸೋಣ, ಬನ್ನಿರಿ."

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಚೇದಿ-ಪುಂಗವನು, ಎಂದರೆ ಶಿಶುಪಾಲನು, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನೃಪ-ಸಮೂಹವನ್ನು ಉತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿದನು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಉಪಘಾತವಾಗಬೇಕು, ಎಂದರೆ ಭಂಗವಾಗಬೇಕು - ಎಂಬುದೇ ಆತನ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಕ್ಕ ಅರಸರೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆ ಮಾಡಿದನು.

ಶಿಶುಪಾಲನು ಹೀಗೆ ಕರೆಕೊಡಲು, ಸುನೀಥ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನವನು, ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ರಾಜರ ಗುಂಪುಗಳು ಬಹಳವೇ ಕೋಪಗೊಂಡವರಂತೆ ಕಂಡರು. ಅವರ ವದನಗಳು ವಿಚ್ಛಾಯವಾಗಿದ್ದವು, ಹಾಗೆಂದರೆ ಛಾಯೆಯನ್ನು, ಅರ್ಥಾತ್ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಕಂಡವು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಹಾಗೂ ಶ್ರಿಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅಗ್ರಪೂಜೆ - ಇವಾಗದಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು - ಎಂಬುದಾಗಿ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಮಾತನಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಈ ನಿಷ್ಕರ್ಷ-ನಿಶ್ಚಯಗಳಿಂದಾಗಿ ರಾಜರುಗಳೆಲ್ಲರ ಕ್ರೋಧವು ಉಕ್ಕಿತು. ಅವರುಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೆರಳಿದಂತಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಬಲದ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಒಂದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಅವರೊಳಗೇ ಕೆಲ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಹಾಗಿದ್ದೂ ಅವರ ಶರೀರವು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು - ಮಾಂಸದ ಆಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಕೊಡದೆ ವಂಚನೆಯನ್ನೇನಾದರೂ ಮಾಡಿದರೆ ಗರ್ಜಿಸುವ ಸಿಂಹಗಳ ಶರೀರವು ಹೇಗೆ ಕೋಪಾವೇಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವುದೋ ಹಾಗೆ. ಮಿತಿಕಾಣದ ಸೈನ್ಯಗಳೂ, ರಾಜರ ಸಾಗರವೂ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಕೃಷ್ಣನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೇ ಸನ್ನಾಹವೇರ್ಪಡುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡನು.

ಸಾಗರದ ಹಾಗಿದ್ದ ಆ ರಾಜಮಂಡಲವನ್ನು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕಂಡನು. ಪ್ರಲಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂವರ್ತ-ವಾತವೆಂಬ ಮಹಾಬಿರುಗಾಳಿಯು ಬೀಸುವುದಲ್ಲವೇ? ಆಗ ಸಮುದ್ರವೆಲ್ಲ ಮಹಾಕ್ಷೋಭೆಗೊಳಗಾಗುವುದು. ಹಾಗೆ ಕ್ಷೋಭೆಗೊಂಡಿತ್ತು, ಆ ರಾಜಸಮೂಹ.

ಭೀಷ್ಮರ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಈ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದನು. ಅವರಾದರೂ ಮತಿಸಂಪನ್ನರಾದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು, ವೃದ್ಧರು, ಕುರುಕುಲ-ಪಿತಾಮಹರೇ ಆದವರು. ಬೃಹತ್ತಾದ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನೂ ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನೂ ಆದ ಇಂದ್ರನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಇದು ತೋರುತ್ತಿತ್ತು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೀಗೆಂದನು: "ಭೀಷ್ಮರೇ, ಈ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಸಾಗರವು ರೋಷದಿಂದ ಚಂಚಲವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಲ್ಲಿ ಯಾವ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾವು ಮಾಡಬೇಕು? - ಎಂಬುದನ್ನು ತಾವು ಸೂಚಿಸಬೇಕು, ಪಿತಾಮಹರೇ. ಹೇಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ವಿಘ್ನವಾಗದು, ಆದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಹಿತವಾಗುವುದು, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶಾಂತಿಯೂರುವುದು - ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡಿ" ಎಂದನು.


Tuesday, September 15, 2026

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆ 83 (Prasnottara Ratnamalike 83)

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)

image.png


ಪ್ರಶ್ನೆ - ೮೩. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಲತೆ ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ- ಒಳ್ಳೆಯ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವಿದ್ಯೆ.


ಕಲ್ಪಲತೆ, ಕಾಮಧೇನು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವಂತವುಗಳು. ಕಲ್ಪಲತೆಯು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಬಳ್ಳಿ. ಆದರೆ ಇವು ಇರುವುದು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ. ಹಾಗಾದರೆ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವಂತಹ ಕಲ್ಪಲತೆಯಂತಹ ಪದಾರ್ಥ ಯಾವುದಾದರೂ ಇದೆಯೇ? ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ಸತ್ಪಾತ್ರನಾದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬುದಾಗಿ. ಸತ್ಪಾತ್ರ ಒಳ್ಳೆಯ ಪಾತ್ರ - ಕೊಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಬೀಳದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತು. ಗುರು ಕೊಟ್ಟ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಹಾಳಾಗದಂತೆ ಪೋಲಾಗದಂತೆ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ ಅವಿಕಾರವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಅಧಿಕಾರಿಯೇ ಸತ್ಪಾತ್ರ - ಸಚ್ಛಿಷ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಕೊಟ್ಟ ವಿದ್ಯೆಯು ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾದುದು ಎಂಬುದು ತಾತ್ಪರ್ಯ.  ಹಾಗಾದರೆ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ಕೊಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೇಗೆ ಬರುತ್ತದೆ? ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. 


ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವೂ ಕೂಡ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ ಆ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ವಸ್ತು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದೆಯೋ ಆ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಂತೆ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಆ ವಸ್ತು ಉಪಯುಕ್ತ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯೆ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯ. ಇಂದು ಈ ವಿದ್ಯೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷಣವಿದೆಯೋ ಅದು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕಜೀವನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಭರಿಸಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ ವಿದ್ಯೆಗೆ ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇದೆ? ಎಂಬುದನ್ನು ಉಪನಿಷತ್ತು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ ‘ಸಾ ವಿದ್ಯಾ ಯಾ ವಿಮುಕ್ತಯೇ’ ಎಂಬುದಾಗಿ. ಸಂಸಾರದಿಂದ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುವ ಜೀವವು ತನ್ನ ಮೂಲ ನೆಲೆಯಾದ ಭಗವಂತನ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವದನ್ನೇ ಮುಕ್ತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿದ್ಯೆ ಬೇಕು. ಯಾವುದು ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿಕ್ಕಂತಾಗುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ನಿಜವಾದ ತೃಪ್ತಿ. ಎಂದರೆ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ ಇನ್ನು ಸಿಗುವಂತದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕೊಡಿಸುವ ವಿದ್ಯೆಯು ಕಲ್ಪಲತೆಯಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೇನು! ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆಯಾದ ಶಾರದೆಯು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಮಾತನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗ ಮಹಾಗುರುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು - ಅಸೂಯೆ ಉಳ್ಳವನಿಗೆ, ಮೋಸಗಾರನಿಗೆ, ಆಲಸ್ಯ ಉಳ್ಳವನಿಗೆ ಕೊಡದೆ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು “ಗೋಪಾಯ ಮಾಂ ಶೇವಧಿಷ್ಟೇಹಮಸ್ಮಿ, ಅಸೂಯಕಾಯ, ಅನೃಜವೇ, ಅಯತಾಯ ನ ಮಾ ಬ್ರೂಯಾಃ ವೀರ್ಯವತೀ ಯಥಾ ಸ್ಯಾಮ್” ಎಂಬುದಾಗಿ. ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಸತ್ಪಾತ್ರನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ವಿದ್ಯೆಯು ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಚಾಕುವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ತರಕಾರಿಯನ್ನೋ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೋ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಅದೇ ಚಾಕುವನ್ನು ಡಕಾಯಿತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರೆ ಅದು ಯಾರದ್ದೋ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಸಾಧನವಾದೀತು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯೆಯು ಸತ್ಪಾತ್ರನಾದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಅದು ಮುಕ್ತಿಯಂತಹ ಅಲಭ್ಯ ಲಾಭವನ್ನು ಕೊಡುವ ಈ ಲೋಕದ ಕಲ್ಪಲತೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು.


ಸೂಚನೆ :  14/9/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 

ವ್ಯಾಸ ವೀಕ್ಷಿತ 205 ಭೀಷ್ಮರ ನುಡಿಗೆ ಸಹದೇವನ ಸಮರ್ಥನೆ (Vyaasa Vikshita 205)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


image.png



ಭೀಷ್ಮರ ನುಡಿಗೆ ಸಹದೇವನ ಸಮರ್ಥನೆ

ಕೃಷ್ಣನೇ ಅಗ್ರಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹನೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಭೀಷ್ಮರು ಹೇಳಿದರು:

ಜರಾಯುಜವೆಂದರೆ ಗರ್ಭಾಶಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಪಶು-ಮನುಷ್ಯಾದಿಗಳು. ಬೆವರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟತಕ್ಕವು ಎಂದರೆ ಕೆಲ ಕೃಮಿ-ಕೀಟಗಳು. ಅಂಡಜಗಳೆಂದರೆ ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆದು ಹುಟ್ಟುವ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸರ್ಪಗಳು ಮುಂತಾದವು; ಉದ್ಭಿದ್ ಅಥವಾ ಉದ್ಭಿಜ್ಜಗಳೆಂದರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಮೇಲೆ ಬರುವ ಗಿಡಮರಗಳು. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ವಿಧವಾದ ಜೀವಿಗಳೂ, ಅರ್ಥಾತ್ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳೂ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. 

ಸೂರ್ಯಚಂದ್ರರೂ ಗ್ರಹ-ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ದಿಕ್ಕು-ವಿದಿಕ್ಕುಗಳೂ - ಎಲ್ಲವೂ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. ಹೇಗೆ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವೇ ಮುಖ್ಯವೋ ಹಾಗೆ ದೇವಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಕೃಷ್ಣನೇ ಮುಖ್ಯ. ಛಂದಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿಯೇ ಮುಖ್ಯ; ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರಾಜನೇ ಮುಖ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗರವು; ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ; ತೇಜಸ್ವಿವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ; ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಮೇರು; ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರುಡ - ಇವರುಗಳು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ, ಮೇಲೂ ಕೆಳಗೂ ಅಡ್ಡಲಾಗಿಯೂ ಇರುವ ಜಗತ್ತಿನೆಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಕೃಷ್ಣನೇ ಮುಖ್ಯನಾದವನು.

ಈ ಶಿಶುಪಾಲನು ಬಾಲ, ಮೂಢಮತಿ. ಎಂದೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸರ್ವದಾ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಹೀಗೆಯೇ ಮಾತನಾಡುವುದೀತ. ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವನೇ ಆದರೂ  ಧರ್ಮವೆಂದರೇನೆಂದು ಹುಡುಕಿನೋಡುವವನೇ ಆದಲ್ಲಿ, ಆತನೇ ಧರ್ಮಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಬಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಚೇದಿರಾಜನು, ಎಂದರೆ ಶಿಶುಪಾಲನು, ಹಾಗಲ್ಲ.

ವೃದ್ಧರಾಗಲಿ ಬಾಲರಾಗಲಿ, ಅವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಅರಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರು ತಾನೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಾನಾರ್ಹನೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ? ಈ ಶಿಶುಪಾಲನೇನಾದರೂ ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅನುಚಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನಾದರೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ತನಗೇನು ಸರಿಯೆಂದು ತೋರುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲಿ” - ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟರು.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಭೀಷ್ಮರು ತಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಆಗ ಸಹದೇವನು ಅರ್ಥವತ್ತಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೀಗಿತ್ತನು:

"ಕೇಶಿದಾನವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಕೇಶವನು ಅಪ್ರಮೇಯವಾದ, ಎಂದರೆ ಅಳೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಂತಹ, ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳವನು. ಆತನಿಗೆ ನಾನು ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದಾಗಿದೆ.

ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸಹನೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ಬಲಶಾಲಿಗಳ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ನನ್ನೀ ಚರಣವನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದೇನೆಂದು ಭಾವಿಸತಕ್ಕದ್ದು! ಅಂತಹವನು ಯಾರೇ ಆಗಲಿ ನನಗೆ ವಧ್ಯನೇ ಸರಿ, ಎಂದರೆ ನನ್ನಿಂದ ಸಾವನ್ನು ಹೊಂದತಕ್ಕವನೇ ಸರಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಕೃಷ್ಣನು ನಮಗೆ ಆಚಾರ್ಯನೂ ತಂದೆಯೂ ಗುರುವೂ ಆಗಿರತಕ್ಕವನು. ಆತನು ಅರ್ಚೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ, ಅರ್ಘಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದವನು. ಆತನಿಗಾಗಿರುವ ಅರ್ಚನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿರುವ ಮತಿಸಂಪನ್ನರಾದ ಅರಸರು ಅನುಮೋದಿಸಲಿ” - ಎಂದನು.

ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಧೀಮಂತರಾದ ರಾಜರುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬನೂ ಮಾತನ್ನಾಡಲಿಲ್ಲ - ಮಾನಸಂಪನ್ನರೂ ಬಲಶಾಲಿಗಳೂ ಆದ ರಾಜರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹದೇವನು ಹೀಗೆ ಮಾತನ್ನಾಡಿದಾಗ. ಆಗ ಸಹದೇವನ ಶಿರಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯೇ ಆಯಿತು. ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ “ಸಾಧು, ಸಾಧು,” ಎಂದರೆ “ಭಲೇ ಭಲೇ” - ಎಂಬ ಮಾತು, ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಎಂದೂ ಸೋಲನ್ನೇ ಕಾಣದವ, ಎಂದೇ ಅಜಿತ. ಆತನನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಆಗ ನಾರದರು ಮಾತನಾಡಿದರು.

ಸೂಚನೆ :  14/9/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. 

ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರೀ 113 ಕ್ವ ತೇ ಧರ್ಮಸ್ತದಾ ಗತಃ ? (Astakshara 113)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)

image.png


ದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವಾಗ ದೋಷ-ಘೋಷಣೆಯೂ ಬೇಕೆ? 

ಇದೋ ಬರುತ್ತಲಿದೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ! ಗೀತೋಪದೇಶಕನಿಗೆ ವಂದಿಸಬೇಕಲ್ಲವೆ?  “ಕೃಷ್ಣ ಹೇಳಿದ, ಅರ್ಜುನ ಕೇಳಿದ; ನಮಗೇನು? – ಎನ್ನುವಂತಿಲ್ಲ” – ಎಂಬ ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳ ಎಚ್ಚರ ಸ್ಮರಣೀಯ. ಏಕೆ? ಅರ್ಜುನನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಷ್ಟೆ ನಿಮಿತ್ತಮಾತ್ರನಲ್ಲ; ಅವನ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಲೋಕಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಗೀತೋಪದೇಶವು ದೊರೆಯಿತಲ್ಲವೇ?

ಕೆಲವರ ಪ್ರಶ್ನೆ: "ಉಪದೇಶ ಕೊಡುವುದಕ್ಕೇನು?ಜೊತೆಗೇ ದುರುಪದೇಶವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ?” 

ಕೃಷ್ಣನೇನು ದುರುಪದೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆಯೇ?

“ಹೌದು. ಕರ್ಣವಧ-ಪ್ರಸಂಗವೊಂದೇ ಸಾಲದೇ? ಸಾರಥಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ, ರಥವೂ ಹೂತು ಹೋಗಿರುವ ಕಡುಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಕರ್ಣನಂತಹ ಆಜನ್ಮ-ದುರದೃಷ್ಟಶಾಲಿಗೆ ಕನಿಕರತೋರಿಸುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ‘ಅರ್ಜುನಾ, ಸುಸಮಯವಿದು! ಬಿಡು ಬಾಣವನ್ನು!’ - ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನೆಂದದ್ದು ದುರುಪದೇಶವಲ್ಲವೇ?”

ಆಗ ಕರ್ಣನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗಿತ್ತು? ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಥವು ಹುದುಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ಪರಶುರಾಮರು ಆತನಿಗುಪದೇಶಿಸಿದ ಅಸ್ತ್ರವು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಣಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು (ಮರೆತುಹೋಗಿತ್ತು). ರಥದೊಂದು ಚಕ್ರವೂ ಬಿದ್ದುಹೋಗಿತ್ತು.

ಗ್ರಸ್ತ-ಚಕ್ರನಾದ ರಾಧೇಯನಿಗೆ ಕ್ರೋಧದ ಕಣ್ಣೀರುಕ್ಕಿತು. ಆತನೆಂದ: ತಾಳು, ಅರ್ಜುನಾ, ಹೇಡಿಯ ಹಾಗೆ ನೀನೀಗ ಬಾಣಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಬೇಡ. ನೀನು ಶೂರನಲ್ಲವೆ? ಯುದ್ಧ-ಧರ್ಮವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿಬಲ್ಲೆಯಲ್ಲವೇ? ವೇದಾಂತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೆದ್ದಿರುವೆಯಲ್ಲವೆ? ದಿವ್ರಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಲ್ಲವೆ?

ರಥಸ್ಥನಾದ ನೀನು, ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಹೊಡೆಯುವುದು ತಕ್ಕುದಲ್ಲವಲ್ಲವೇ?  ನಾನೇನು ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಲಿ ನಿನಗಾಗಲಿ ಹೆದರುವವನಲ್ಲ! ನೀನು ದೊಡ್ಡವಂಶದವನೆಂದೇ ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದು!"

ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಯಿರುವ ಶೂರನೊಬ್ಬನ ಮುಖ್ಯಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವು, ಜೊತೆಗೆ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದವು - ಎನ್ನಿಸುವುದಲ್ಲವೇ? ಅವಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನೇ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅದನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಆತನ ಮಾತುಗಳನ್ನೇ ಆಲಿಸೋಣ:

"ರಾಧೇಯ, ಧರ್ಮವನ್ನೀಗ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿರುವೆಯಲ್ಲಾ!

ದ್ರೌಪದಿಯು ಏಕವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವಳನ್ನು ಸಭೆಗೆ ಎಳೆತಂದರಲ್ಲಾ, ಆಗ ನಿನಗೆ ಧರ್ಮವು ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲವೇ, ಕರ್ಣ? ಆಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ? (ಕ್ವ ತೇ ಧರ್ಮಃ ತದಾ ಗತಃ?)

ಪಗಡೆಯಾಟವನ್ನರಿಯದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಶಕುನಿಯು ವಂಚಿಸಿದನಲ್ಲಾ, ಆಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ?

ಪಾಂಡವರು ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ವನವಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದಾಗಲೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲಾ, ಆಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ?

ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ಹಾವಿನಿಂದ ಕಡಿಸಿದರಲ್ಲಾ, ಭೋಜನದಲ್ಲಿ ವಿಷವಿಕ್ಕಿದರಲ್ಲಾ, ಅದೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ನಿನ್ನ ಸಹಮತಿಯಿತ್ತಲ್ಲಾ - ಆಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ?

ವಾರಣಾವತದಲ್ಲಿ ಅರಗಿನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಮಲಗಿದ್ದಾಗ ನೀ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿಸಿದೆಯಲ್ಲಾ, ಆಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ?

ರಜಸ್ವಲೆಯಾದ ದ್ರೌಪದಿಯು ದುರುಳ-ದುಃಶಾಸನನಿಂದ ಅವಮಾನಿತಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀ ನಕ್ಕೆಯೆಲ್ಲಾ, ಆಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ?

“ಪಾಂಡವರ ಕಥೆ ಮುಗಿಯಿತು, ಓ ದ್ರೌಪದಿ! ಬೇರೊಬ್ಬ ಗಂಡನನ್ನು ವರಿಸು!” - ಎಂದು ನೀನು ಮೂದಲಿಸಿದೆಯಲ್ಲಾ, ಆಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ?

ಒಂಟಿಬಾಲಕನಾದ ಅಭಿಮನ್ಯುವನ್ನು ಅನೇಕ ಮಹಾರಥರು ಸುತ್ತುವರಿದುಕೊಂಡು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಂದಿರೆಲ್ಲಾ, ಆಗೆಲ್ಲಿ ಹೋಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ?”

ಕೃಷ್ಣನು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೇಳುತ್ತಿರಲು, ಕರ್ಣನು ನಿರುತ್ತರನಾಗಿ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಿದನು - ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ವ್ಯಾಸರು.

ಮುಂದೆ ನಡೆದ ಕರ್ಣಸಂಹಾರಾದಿ-ಕಥೆಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರತಕ್ಕವೇ. 

“ಕ್ವ ತೇ ಧರ್ಮಃ ತದಾ ಗತಃ?” - ಎಂಬುದು ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪಲ್ಲವಿಯಾಗಿದೆ. ನಗುತ್ತಾ ಪಾಪಕೃತ್ಯವನ್ನೆಸಗಿದವರು ಅಳುತ್ತಾ ನೋವನ್ನನುಭಿಸಬೇಕಾಗುವುದಷ್ಟೆ! – ಎಂಬ ಪಾಠವಿಲ್ಲಿದೆಯಲ್ಲವೇ?

ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಪಾಠವೂ ಒಂದಿದೆ: ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡುವಾಗ, ಜೊತೆಗೇ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಕೊಡುವುದು ಧರ್ಮವೆನಿಸುವುದೆಂದು!

ಮೋಸ-ವಂಚನೆಗಳು, ಅನ್ಯತೇಜೋವಧೆ, ಸ್ತ್ರೀಮಾನಾಪಹಾರ - ಮುಂತಾದವು ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲ. ಧರ್ಮದ್ರೋಹಿಯೂ ಕಪಟಿಯೂ ಆದವನಿಗೂ ಆತನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸಿಕೊಟ್ಟೇ ಪ್ರಹಾರವನ್ನು ಕೊಡತಕ್ಕದ್ದು. ಕೋರ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವಾಗ, "ನಿನ್ನ ಇಂತಹ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ನಿನಗೀ ಶಿಕ್ಷೆ"ಯೆಂದು ಹೇಳಿಯೇ ದಂಡಿಸತಕ್ಕದ್ದು.

ಏತಕ್ಕಾಗಿ? ಆಗಲೂ ಒಮ್ಮೆ ಚುಚ್ಚಿ ಹಂಗಿಸಿ ನೋಯಿಸಿಬಿಡಲೆಂದಲ್ಲ. ಅಲ್ಲೊಂದು ತತ್ತ್ವವಡಗಿದೆ: ಅಂತಹ ನುಡಿಯೊಡನೊದಗಿದ ಶಿಕ್ಷೆಯು ಜೀವದ ಅಂತಃಕರಣದ ಮೇಲೇ ಮುದ್ರಿತವಾಗುಳಿಯುವುದು; ಮುಂದೂ, ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ, ಅದೇ/ಅಂತಹ ತಪ್ಪನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಬಿಡದ ಭದ್ರ-ಪಾಠವದಾಗುವುದು!  ಅರ್ಥಾತ್, ಅದೇ ತೆರನ ದುಃಖ/ನೋವುಗಳು ಮತ್ತೆ ಒದಗದಂತೆ ಅದು ಕಾಯುವುದು!

ಶ್ರೀರಂಗಮಹಾಗುರುಗಳ ಮಾತು ಇಲ್ಲಿ ಅವಧೇಯ : “ಶಿಕ್ಷೆಯೆಂಬ ಪದದ ಮೂಲ “ಶಿಕ್ಷ ವಿದ್ಯೋಪಾದಾನೇ” ಎಂಬ ಧಾತು: ಅರಿವನ್ನುಂಟುನಾಡಿ, ಮತ್ತೆ ಅದೇ ತಪ್ಪಾಗದಂತಾಗಿಸುವುದೇ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಗುರಿ.” ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಕಾರುಣ್ಯವೇ ಪ್ರೇರಕವಲ್ಲವೇ?

ಸೂಚನೆ: 14/09//2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನ ವಿಜಯವಾಣಿ ಸುದಿನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.




Sunday, September 6, 2026

(Vyaasa Vikshita 204) ಶಿಶುಪಾಲನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಭೀಷ್ಮರಿತ್ತ ಮರುತ್ತರ (Vyaasa Vikshita 204)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


image.png


ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅಗ್ರ-ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದುದನ್ನು ಶಿಶುಪಾಲನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದನಷ್ಟೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವನ್ನು ಭೀಷ್ಮರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಕೊಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:

“ಅಯ್ಯಾ ಶಿಶುಪಾಲ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಂದಲೇ ಈ ಜಗತ್ತು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುವಂತಹುದು. ಎಂದೇ, ಹಿರಿಯರನೇಕರಿದ್ದರೂ ಸಹ ನಾವು ಅರ್ಚಿಸುವುದು ಕೃಷ್ಣನನ್ನೇ ವಿನಾ ಇತರರನ್ನಲ್ಲ.

ಶಿಶುಪಾಲ-ರಾಜನೇ, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ನೀನು ಈಗ ಹೇಳಿರುವಂತೆಲ್ಲಾ ಮಾತನಾಡುವುದು ನಿನಗೆ ತರವಲ್ಲ. ನಿನಗಿಂತಹ ಬುದ್ಧಿಯು ಬರಬಾರದು.

ನಾನು ಅನೇಕ ಜ್ಞಾನ-ವೃದ್ಧರನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಅಂತಹವರ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬಹುಗುಣಗಳನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಿರುವೆ. ಬಹುಮಂದಿಗೆ ಆತನೇ ಆದರಣೀಯನು.

ಆ ಧೀಮಂತನ ಕರ್ಮಗಳು ಜನ್ಮದಾರಭ್ಯ ಏನೇನುಂಟೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿರುವೆನು.

ಅಯ್ಯಾ ಚೇದಿರಾಜನೇ, ಯಾವುದೋ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಾವು ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗಲಿ, ಆತನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿರುವ ಉಪಕಾರವನ್ನಾಗಲಿ, ಎಂತೂ ಅಲ್ಲ.

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳಿಗೂ, ಎಂದರೆ ಸರ್ವಜೀವಿಗಳಿಗೂ, ಸುಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವವನೂ ಸಜ್ಜನರಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುವವನೂ ಆದವನನ್ನೇ ನಾವು ಅರ್ಚಿಸುವುದು. ಈತನ ಯಶಸ್ಸು, ಶೌರ್ಯ, ಜಯ - ಇವುಗಳನ್ನು ಅರಿತೇ ಈತನಿಗೆ ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ನಾವು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು. ಯಾರ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಾವು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಲ್ಲವೋ ಅಂತಹ ಒಬ್ಬ ಬಾಲಕನು ಸಹ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲ.

ಬರೀ ವಯಸ್ಸಿನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಷ್ಟೇ ವೃದ್ಧರೆನಿಸುವವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಗುಣಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೇ ಹರಿಯನ್ನು ಅರ್ಚ್ಯತಮ - ಎಂದರೆ, ಅರ್ಚನೀಯರಾದವರಲ್ಲೆಲ್ಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ - ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವುದು.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ-ವೃದ್ಧರಿಗೇ ಪೂಜ್ಯತೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಬಲದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕರಾದವರಿಗೇ ಪೂಜ್ಯತೆ. ಧನ-ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯುಳ್ಳವರಿಗೇ ವೈಶ್ಯರಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯತೆ. ಕೇವಲ ಶೂದ್ರರಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ, ಎಂದರೆ ಜನನದ ದಿನದಿಂದ, ಅರ್ಥಾತ್ ವಯೋಮಾತ್ರದಿಂದ, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಲೆಕ್ಕ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪೂಜ್ಯತೆಯಲ್ಲಾದರೆ ಎರಡೂ ಕಾರಣಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಇತ್ತ ವೇದ-ವೇದಾಂಗಗಳ ವಿಜ್ಞಾನವೂ ಆತನಲ್ಲಿವೆ; ಬಲವೂ ಅಭ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೇಶವನಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಾರು ನರರಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ? ದಾನ-ದಕ್ಷತೆಗಳು, ಶ್ರುತ(ಎಂದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ)-ಶೌರ್ಯಗಳು, ಹ್ರೀ-ಕೀರ್ತಿಗಳು, ಉತ್ತಮವಾದ ಬುದ್ಧಿ, ವಿನಯ-ಶ್ರೀ-ಧೃತಿಗಳು ಹಾಗೂ ತುಷ್ಟಿ-ಪುಷ್ಟಿಗಳು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಚ್ಯುತನಲ್ಲಿಯೇ ನಿತ್ಯವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರತಕ್ಕವು.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗುಣ-ಸಂಪನ್ನನೂ ಆರ್ಯನೂ ತಂದೆ-ಗುರುಗಳಂತಿರುವವನೂ ಪೂಜೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನೂ ಆದ ಕೃಷ್ಣನು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕ್ಷಮಿಸತಕ್ಕದ್ದೇ. ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನೇ ಋತ್ವಿಕ್ಕು, ಗುರು, ಆಚಾರ್ಯ, ಸ್ನಾತಕ, ರಾಜ ಹಾಗೂ ಪ್ರಿಯಮಿತ್ರ - ಎಲ್ಲವೂ. ಎಂದೇ ಆತನಿಗೆ ಅಗ್ರಪೂಜೆಯು ಸಂದಿರುವುದು.

ಕೃಷ್ಣನೇ ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲದರ ಉತ್ಪತ್ತಿ-ಅಪ್ಯಯಗಳು - ಎಂದರೆ ಜನನ-ವಿಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದವನು. ಚರಾಚರಾತ್ಮಕವಾದ ಸಮಸ್ತವಿಶ್ವವೂ ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿಯೇ ಆಗಿರುವುದು. ಅವ್ಯಕ್ತ-ಪ್ರಕೃತಿಯೆಂದರೂ ಈತನೇ, ಸನಾತನ-ಕರ್ತಾ ಎಂದರೂ ಈತನೇ, ಸಮಸ್ತ-ಭೂತಗಳಿಗೂ ಮಿಗಿಲಾದವನೆಂದರೂ ಈತನೇ. ಎಂದೇ ಅಚ್ಯುತನು ಪೂಜ್ಯತಮನಾಗಿರುವುದು.

ಬುದ್ಧಿ-ಮನಸ್ಸು-ಮಹತ್ತುಗಳೂ, ವಾಯು-ಅಗ್ನಿ-ಜಲ-ಆಕಾಶ-ಭೂಮಿಗಳೂ, ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರತಕ್ಕವು.

ನಾಲ್ಕುವಿಧಗಳಾದ ಭೂತಗಳು (ಜೀವಗಳು) ಯಾವುವುಂಟೋ - ಎಂದರೆ ಜರಾಯುಜ, ಸ್ವೇದಜ, ಅಂಡಜ, ಉದ್ಭಿಜ್ಜ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡತಕ್ಕವು - ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರತಕ್ಕವು.

ಸೂಚನೆ :  6/9/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.  

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆ 82 (Prasnottara Ratnamalike 82)

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)

image.png


ಪ್ರಶ್ನೆ 82- ಯಾವುದು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದು?

ಉತ್ತರ- ಕೀರ್ತಿ, ಪತಿವ್ರತಾ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿ.

ಹೃದಯ ಬಹಳ ಬೆಲೆಬಾಳುವಂತಹದ್ದು. ಏಕೆಂದರೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲಾಗದು. ಹಾಳಾದರೆ ಜೀವಕ್ಕೇ ಅಪಾಯ ಬರಬಹುದು.  ಹಾಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇಬೇಕು. ಅಂತೆಯೇ ಯಾವುದು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದೋ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿರಲೇಬೇಕು. ಅಥವಾ ಅದು ಬೇಗ ಹಾಳಾಗುವಂಥದ್ದಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಎರಡು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದದ್ದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ಯಾವುದು ಬೆಲೆ ಬಾಳುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ನಮಗೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಷ್ಟೇ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ವಸ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಿಗದೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದು. ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಪದಾರ್ಥ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಹಾಳಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲು ಆಗದೇ ಇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಹಾಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯೋ? ಅಂತಹ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಪದಾರ್ಥ ಆಗಿರಬಹುದು. ಅಂತಹ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಯಾವುದು? ಎಂಬುದು ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇದೆ.


ಕೀರ್ತಿ, ಪತಿವ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ಈ ಮೂರೂ ಯಾವಾಗಲೂ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದವು. ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಅದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಪರಿಶ್ರಮ ಬೇಕು. ಉತ್ಕೃಷ್ಟನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಾನವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವನು ದಾನಶೂರ ಎಂದೂ, ವಿದ್ಯೆಯ ಸಂಪಾದನೆಯಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಎಂದೂ, ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪರೋಪಕಾರಿ ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ ಬರುತ್ತದೆ . ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಅಪಕೀರ್ತಿ ಬರುವುದು ತುಂಬಾ ಸುಲಭ. ಅದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಕಾಲದ ಪರಿಶ್ರಮದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಬಂದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಪತಿವ್ರತೆ ಎಂದರೆ ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸುವವಳು. ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ, ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನಾವುದೇ ಪುರುಷನಿಗೆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಡದಿರುವವಳು. ಪತಿಯ ಸರ್ವವಿಧವಾದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲೂ ಸಹಧರ್ಮಣಿಯಾಗಿ ಇರುವವಳು. ಹೀಗೆ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯ. ಇದೊಂದು ತಪಸ್ಸು. ಅದೇ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಶ್ರಮ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪತಿವ್ರತೆಯೆಂಬ ಪಡೆದ ಹೆಸರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಡೆದ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.


 ಬುದ್ಧಿಯು ಶುದ್ಧವಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯಂತೆ. ಅದನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯ. ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧವಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳು ಸಾಕೋ, ಅಂತಯೇ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇನು ಶ್ರಮದಾಯಕವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೀರ್ತಿ, ಪತಿವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಈ ಮೂರು ಸಂಪಾದನೆಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯವಾದ ಸಂಪತ್ತುಗಳು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಪಟ್ಟ ಶ್ರಮವನ್ನು ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಅದನ್ನು ಅಂತಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ನಾವು ಪರಿಶ್ರಮವನ್ನು ಪಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಸಾರುತ್ತದೆ.


ಸೂಚನೆ :  6/9/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.  

Wednesday, September 2, 2026

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರತ್ನಮಾಲಿಕೆ 81 (Prasnottara Ratnamalike 81)

ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)


image.png


ಪ್ರಶ್ನೆ - ೮೧. ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ರಮ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದು?

ಉತ್ತರ- ಕುಲದ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನಸಂಗ.


ಕುಲ ಎಂದರೆ ವಂಶ. ಆ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಒಳ್ಳೆಯ ಆಚಾರ ವಿಚಾರ ನಡವಳಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿ ‘ಕುಲಧರ್ಮ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಹಿಂದಿನವರು ಕುಲದ ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೂಡ ಲೆಕ್ಕಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕುಲಧರ್ಮವು ಹಾಳಾಗದಂತೆ ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ವವಿಧವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಇದು. 


ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು, ರಮಣೀಯವಾದದ್ದು ಯಾವುದು? ಎಂಬುದು. ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸಂಗತಿಯು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಎಂದೆನಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಎಂತಹದ್ದಾಗಿರಬೇಕು! ಎಂದರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಯಾವುದನ್ನು ನಾವು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೋ, ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ವಿಷಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಷಯ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಬೇಕಷ್ಟೆ! ಆಗ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಉತ್ತಮವಾದದ್ದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು - ಉಳಿಸಲು ಅಲ್ಪವಾದದ್ದನ್ನು ಬಿಡುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಪವಾದುದ್ದಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದನ್ನು ಎಂದೂ ಕೂಡ ನಾವು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಷ್ಟೆ! “ಅಲ್ಪಸ್ಯ ಹೇತೋಃ ಬಹುಹಾತುಮಿಚ್ಛನ್ ವಿಚಾರಮೂಢಃ ಪ್ರತಿಭಾಸಿ ಮೇ ತ್ವಂ” ಕಾಳಿದಾಸನ ರಘುವಂಶ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಒಂದು ಮಾತು. ಅಲ್ಪಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಉತ್ತಮವಾದುದನ್ನು ಬಿಡುವವ ಮೂಢನಷ್ಟೇ! ಎಂಬುದು ಈ ಮಾತಿನ ಅರ್ಥ. ಅಧಿಕವಾದ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ವಿಷಯವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಅಲ್ಪವಾದ ಬೆಲೆಯ ಉಳ್ಳ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಹಜ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ರಘುವಂಶದವರ ಮಾತನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ನಡೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅವರ ಕುಲಧರ್ಮ ಹೇಗಿತ್ತು? ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ರಾಮನೂ ಕೂಡ ಸೀತಾ ಪರಿತ್ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. “ಸೂರ್ಯವಂಶಕ್ಕೆ ಕಳಂಕ ನನ್ನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದಾದರೆ ನಾನು ಎಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧ. ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಹಿರಿಯರು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಕುಲಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಆ ಕುಲಧರ್ಮವು ಹಾಳಾಗುವುದನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅದನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ” ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳುವ ಮಾತು ” ಉತ್ಸನ್ನಕುಲಧರ್ಮಾಣಾಂ ನರಕೇ ನಿಯತಂ ವಾಸಃ” ಕುಲಧರ್ಮಗಳು ನಾಶವಾದರೆ ನರಕವಾಸವೇ ಗತಿ ಎಂದು. ಅಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳು “ಒಂದು ವೇಳೆ ಕುಲ ನಾಶವಾದರೆ ಕುಲಧರ್ಮಗಳು ಕುಲಾಚಾರಾರಗಳೂ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು, ಬಂಧುಬಾಂಧವರು ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರು ಕುಲಗುರುಗಳು ಇವರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶತ್ರುಪಾಳಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು. ಅಂದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಣ ಕೊಟ್ಟು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆಯವರ ಪಾಣ ಉಳಿಸಿ ಕುಲಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಿಂದ ನಾವು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಾದರೂ ಉಳಿಸಬೇಕಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಎಂಬುದು. 


ಪ್ರಾಣ ಹೋದರೂ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಾವು ಬಿಡಬಾರದು. ಅವರು ಯಾವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿರುತ್ತಾರೋ ಅಂತಹ ಜೀವನವನ್ನು ನಾವು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಅಂತಹ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ನಾವು ಬಿಡಬಾರದು ಎಂಬ ಮಾರ್ಮಿಕವಾದ ವಿಷಯ ನಮಗಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಸೂಚನೆ :30/8/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

(Vyaasa Vikshita 203) ಶಿಶುಪಾಲನ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಸಾಂತ್ವನ (Vyaasa Vikshita 203)

ಲೇಖಕರು : ಡಾ|| ಕೆ. ಎಸ್. ಕಣ್ಣನ್

(ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ lekhana@ayvm.in)


image.png


ರಾಜಸೂಯವು ಮುಗಿಯಲು, ಅರ್ಹ-ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಸಂಮಾನನವೆಂಬ ಕಾರ್ಯವು ಜರುಗಬೇಕಿತ್ತು. ತದಂಗವಾಗಿ ಅಗ್ರಪೂಜೆಯು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಂದಿತೆಂದು, ಶಿಶುಪಾಲನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದನು.

ಬಳಿಕ ಈಗ ಕೃಷ್ಣನನ್ನೇ ಸಂಬೋಧಿಸಿ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಶಿಶುಪಾಲ:

“ಮಾಧವನೇ, ಕುಂತಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಪುಕ್ಕಲರು, ದಯನೀಯರು, ಬಡಪಾಯಿಗಳು. ನೀನಾದರೂ ಅದನ್ನರಿಯಬೇಡವೆ - ಎಂತಹ ಪೂಜೆಗೆ ನೀನು ಅಧಿಕಾರಿಯೆಂಬುದನ್ನು? ಈ ಬಡಪಾಯಿಗಳು ನಿನಗರ್ಪಿಸಿದ ಅಗ್ರಪೂಜೆಗೆ ಅನರ್ಹನಾದ ನೀನು ಅದನ್ನು ಅದೇನೋ ದೊಡ್ಡದೆಂಬಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವೆ. ಇದು ಹೇಗೆಂದರೆ, ಹವಿಸ್ಸಿನ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಜನಪ್ರದೇಶಕ್ಕೊಯ್ದು ಅದಕ್ಕಂಟಿದ್ದ ಹವಿರ್ಧಾರೆಯನ್ನು ನಾಯಿ ನೆಕ್ಕುವಂತೆ!

ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿರುವ ಅರಸರಿಗೆ ಇದು ಅಪಮಾನವೆಂದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಈ ಕುರುವಂಶಜರೇ (ಎಂದರೆ ಪಾಂಡವರೇ) ನಿನಗೆ ವಂಚನೆ ಮಾಡಿರುವಂತಿದೆ. ಷಂಡನಿಗೆ ಮದುವೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ, ಕುರುಡನಿಗೆ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ, ರಾಜನಲ್ಲದ ನಿನಗೆ ರಾಜನಿಗೆಂಬಂತೆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ, ಕೃಷ್ಣ!

ಇಂದು ಕಂಡಂತಾಯಿತು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು - ಎಂದರೆ ಆತನ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು. ಅಂತೆಯೇ ಭೀಷ್ಮರನ್ನು. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನನ್ನೂ ಕಂಡಂತಾಯಿತು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಯಥಾಯಥವಾಗಿ ತಿಳಿದದ್ದಾಯಿತು!”

ಹೀಗೆಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದವನೇ, ತನ್ನ ಉತ್ತಮವಾದ ಆಸನದಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದವನಾಗಿ, ಕೆಲ ರಾಜರೊಡಗೂಡಿ ಆ ಸಭೆಯಿಂದ ಹೊರಟುಬಿಟ್ಟನು. ಒಡನೆಯೇ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶಿಶುಪಾಲನಲ್ಲಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ಹಾಗೂ ಈ ಸಾಂತ್ವನದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮಧುರವಾಗಿ ನುಡಿದನು:

ರಾಜನೇ, ಎಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೀನಾಡಿಬಿಟ್ಟೆ! ಅವು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ. ಯಾರ ವಿಷಯದಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ನಿರರ್ಥಕವಾದ ಇಂತಹ ಮಾತನ್ನು ಪಾರುಷ್ಯದಿಂದ (ಎಂದರೆ ಒರಟಾಗಿ) ನುಡಿಯುವುದು ಅಧರ್ಮವೇ ಸರಿ.

ಶಾಂತನವ-ಭೀಷ್ಮನು (ಎಂದರೆ ಶಂತನುಪುತ್ರನಾದ ಭೀಷ್ಮನು) ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದವನೆಂಬುದು ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಆತನನ್ನು ನೀನು ಅನ್ಯಥಾ ಭಾವಿಸಬೇಡ.

ಇಲ್ಲಿರುವ ರಾಜರನ್ನು ನೋಡು. ಇವರಲ್ಲನೇಕರು ನಿನಗಿಂತಲೂ ಹಿರಿಯರಾದವರು. ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅವರುಗಳೇ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವರಲ್ಲವೇ? ಹಾಗೆಯೇ ನೀನೂ ಕ್ಷಮಿಸಲು ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಓ ಚೇದಿ-ರಾಜನೇ, ಎಂದರೆ ಚೇದಿದೇಶದ ಒಡೆಯನೇ, ಕೃಷ್ಣನೇನೆಂಬುದನ್ನು ತತ್ತ್ವದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಭೀಷ್ಮರು ಬಲ್ಲರು. ಯಾವ ರೀತಿ ಭೀಷ್ಮರು ಬಲ್ಲರೋ ಆ ರೀತಿ ನೀನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನರಿತವನಲ್ಲ" ಎಂದನು.

ಆಗ ಭೀಷ್ಮರು ನುಡಿದರು:

“ಕೃಷ್ಣನು ಲೋಕ-ವೃದ್ಧತಮ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತಲೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟನಾದವನು. ಅದನ್ನು ಯಾರು ಆದರಿಸರೋ ಅಂತಹವರನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಅನುನಯವೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ, ಸಾಂತ್ವನವೂ ಬೇಕಿಲ್ಲ.

ಯಾವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನೊಬ್ಬನು ಮತ್ತಿತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವನೋ, ಅಂತಹವನು ಸೋತವರಿಗೆ ಗುರುವೆನಿಸುವನು. ಅರ್ಥಾತ್, ಪೂಜ್ಯನಾಗುವನು.

ಕೃಷ್ಣನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಾಭವಕ್ಕೊಳಗಾಗದ ಯಾವೊಬ್ಬ ರಾಜನೂ ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಅಚ್ಯುತನು ನಮಗಷ್ಟೇ ಅರ್ಚ್ಯತಮ, ಎಂದರೆ ಅರ್ಚನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯನಾದವನು - ಎಂದಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ತ್ರಿಲೋಕ-ವಂದ್ಯನಾದವನು, ಈ ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ಕೃಷ್ಣ. ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾನೆ” ಎಂದನು.

ಸೂಚನೆ :30/8/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.