ಲೇಖಕರು : ವಿದ್ವಾನ್ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್
ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರಿ (lekhana@ayvm.in)
ಪ್ರಶ್ನೆ - ೮೫. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶಸ್ತ್ರ ಯಾವುದು?
ಉತ್ತರ- ಯುಕ್ತಿ
ಶಸ್ತ್ರ ಎಂದರೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಶತ್ರುವಿಗೆ ಆಘಾತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಸಾಧನ, ಅಥವಾ ಆಯುಧ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯರು ಬಳಸುವ ಸಾಧನ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶಸ್ತ್ರ ಯಾವುದು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಂದರೆ ಯಾವುದನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು? ಯಾವುದರಿಂದ ಅಭ್ಯುದಯ ಮತ್ತು ನಿಃಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಎರಡು ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುವುದು? ಎಂಬುದಾಗಿ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಆಯುಧ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರ ಯಾವುದು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ‘ಯುಕ್ತಿ’ ಎಂಬುದು. ಯುಕ್ತಿಯು ಕೇವಲ ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗದ ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅನುಕೂಲ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿನ ತಾತ್ಪರ್ಯ. ಹಾಗಾದರೆ ಯುಕ್ತಿ ಎಂದರೇನು? ಅದು ಹೇಗೆ ಶಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ? ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ಯುಕ್ತಿ ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ಮೂಲ ಯುಜೃ - ಯೋಗೇ ಎಂಬ ಧಾತು. ಯಾವುದು ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವೋ, ಅದನ್ನು ಯುಕ್ತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಯೋಗವು ಜೀವದೇವರ ಸಂಯೋಗ ಇರಬಹುದು, ಅಥವಾ ಜೀವದೇವರ ಸಂಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನುವುಮಾಡುವ ಕರ್ಮಕೌಶಲ ಇರಬಹುದು. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಬೇಕಾದ ಯಾವ ಸಾಧನವಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನೇ ‘ಯುಕ್ತಿ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಬಹುದು. ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ, ಸಕಲ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸಹಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ಸರಿಯಾದ ಫಲವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತಿ ಬೇಕು. ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಯಾವಾಗ ಮಾಡಬೇಕು? ಯಾರು ಮಾಡಬೇಕು? ಎಂಬಿತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಅರಿವನ್ನೇ ಯುಕ್ತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಬಹುದು. ಈ ಯುಕ್ತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಅದು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆಯುಧ. ಅದು ಸದಾ ಸನ್ನದ್ಧವಾದ ಆಯುಧ. ಆಯುಧದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಸ್ತ್ರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧ. ಶಸ್ತ್ರವು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಗದ ಖಡ್ಗಾದಿ ರೂಪವಾದುದು. ಮಂತ್ರದ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದ ದೇವತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅದರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ದಿವ್ಯವಾದ ಆಯುಧವನ್ನು ‘ಅಸ್ತ್ರ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯುಕ್ತಿ ಎಂಬ ಆಯುಧವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಇದು ಭೌತಿಕವಾದ ಸಾಧನ. ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಇರುವ ಸಾಧನ. ತರ್ಕಬದ್ಧವಾದ ವಿವೇಚನೆ. ಈ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನೇ ಯುಕ್ತಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಚರಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. “ಬುದ್ಧಿಃ ಪಶ್ಯತಿ ಯಾ ಭಾವಾನ್ ಬಹುಕಾರಣಯೋಜನಾನ್” ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳ ಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ತ್ರೈಕಾಲಿಕವಾದ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಯುಕ್ತಿ, ಅದರಿಂದ ತ್ರಿವರ್ಗವೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು. ಪ್ರಮಾಣವೂ ಯಥಾರ್ಥವಾದ ಅರಿವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆಯಷ್ಟೇ. ಆ ಅರಿವಿನಿಂದ ನಮಗೆ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದರ್ಥ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಅದರಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಮಾ - ಯಥಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಯುಕ್ತಿಯು ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಗಳೆಂಬ ತ್ರಿವರ್ಗವನ್ನು ಕೊಡಿಸಿ ಜೀವದೇವರ ಸಂಯೋಗಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಸಿ ಯೋಗವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನುಕೂಲಿಸುವ ಶಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು.
ಸೂಚನೆ : 27/9/2026 ರಂದು ಈ ಲೇಖನವು ಹೊಸದಿಗಂತ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.